INTERVIEW

'De normen worden fors overschreden'

Veel meer giftreinen door woonwijken dan toegestaan

Er rijden veel meer treinen met stoffen als butaan en LPG door bewoonde gebieden dan toegestaan. 'Het ministerie kan niet achteroverleunen.'

Spoorlijn door een woonwijk in het Brabantse Gilze-Rijen.

Dat er veel meer goederentreinen met gevaarlijke stoffen over het spoor rijden dan volgens de veiligheidsnormen mag, moet bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu allang bekend zijn.

'ProRail levert die cijfers gewoon aan, maar vervolgens gebeurt er niets of amper iets mee', zegt Vincent van der Vlies, veiligheidsadviseur bij ingenieursbureau Arcadis en gepromoveerd op het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor.

Verbazingwekkend en zorgwekkend

Een woordvoerder van ProRail bevestigt dat. 'Wij leveren het ministerie lijsten aan van wat er allemaal het spoor op gaat. Wij faciliteren alleen maar. Analyse van die gegevens is aan het ministerie.'

De overheid lijkt de eigen wet niet na te leven, concludeert Van der Vlies die pleit voor 'realtime monitoren' van het aantal treinen met gevaarlijke stoffen (zoals LPG, butaan, propaan, benzine) die nu over het gewone spoor rijden, dwars door dichtbevolkte gebieden.

'Het is op zijn minst verbazingwekkend en misschien wel zorgwekkend dat vastgestelde risicoplafonds op een aantal trajecten fors worden overschreden.' Van der Vlies wijst op het aantal wagons met LPG dat via Amersfoort richting Duitsland (en vice versa) mag rijden: dat waren er in de eerste maanden van vorig jaar 1.900 waar het er tien hadden mogen zijn.

Er zitten 'weeffouten' in de sinds vorig jaar april geldende wet Basisnet Spoor, stelt Van der Vlies vast. In die wet zijn de 'risicoplafonds' voor het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor vastgelegd. En wel heel gedetailleerd, met voor elk traject een eigen 'plafond' dat gekoppeld is aan hoeveelheden wagons.

Vincent van der Vlies, veiligheidsexpert

Risicoplafonds

Van der Vlies: 'Aan die wet is elf jaar planning voorafgegaan. Nu is de regelgeving een jaartje in werking en meteen zien we dat normen worden overschreden. Dat betekent niet dat we overal onverantwoorde risico's nemen, want treintransport van dit soort lading is in principe een heel veilige manier van vervoer.'

De 'risicoplafonds' zijn jaren geleden vastgesteld volgens 'een buitengewoon ingewikkelde rekensystematiek', zegt Van der Vlies. Spoorbeheerder ProRail krijgt alle ladingbrieven, wijst 'treinpaden' toe maar hoeft niet vooraf te waarschuwen dat de grens voor het maximaal toegestane vervoer is bereikt, zegt Van der Vlies.

Het ministerie moet nu in elk geval bekijken of de normen van de wet Basisnet Spoor moeten worden aangepast, vindt Van der Vlies. 'Als er bij Breda volgens die normen 4.350 wagons mogen passeren en het zijn er na negen maanden bijna 7.000, dan kun je niet achterover leunen.'

Spoorlijn door een woonwijk in Eindhoven.

Volgens het officiële beleid moeten gevaarlijke stoffen zo veel mogelijk via de Betuweroute worden vervoerd. ProRail kondigde in april aan dat het 'onvermijdelijk' is dat deze stoffen de komende jaren vaker via de Brabantroute en Twenteroute worden getransporteerd, wegens beperktere beschikbaarheid van de Betuweroute. Dit vanwege Duitse werkzaamheden aan een aansluiting op dat tracé.

Van der Vlies: 'De Betuweroute was vorig jaar al soms niet te gebruiken. De normoverschrijding waar we nu mee te maken hebben op de Brabantroute, kan maar voor een klein deel daaruit worden verklaard.'

Dijksma gelast onderzoek naar 'giftreinen' op Brabantroute

Staatssecretaris Sharon Dijksma van Infrastructuur en Milieu laat onderzoeken hoe het komt dat er veel meer treinen met gevaarlijke stoffen over de Brabantroute (door Brabant en Noord-Limburg) rijden dan wettelijk toegestaan. Ook door Oost-Nederland rijden meer van zulke treinen dan mag. Lees het hier.

Andere aanpak nodig

De veiligheidsadviseur waarschuwt voor al te paniekerige reacties op de overschrijdingen. Het begrip 'giftreinen' is vooral gelieerd aan chloortransporten over het spoor, en daarvoor geldt al jaren een 'zeer streng, apart regime'.

Meer in algemene zin sluit Van der Vlies niet uit dat het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor misschien een fundamenteel andere aanpak behoeft. 'Het is deels een infrastructuurdiscussie. Vervoerders pleiten nu al voor aftakkingen van de Betuweroute. Op het Nederlandse spoornet wordt enorm veel gereden. Het is passen en meten. Misschien moeten we onderzoeken of allerlei chemie-industrie meer kan worden geclusterd. Zodat er minder binnenlands transport nodig is.'

Spoorlijn door een woonwijk in Tilburg.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.