‘American way’ zit VNU dwars

De beoogde overname van de dataverzamelaar IMS door VNU is mogelijk net een brug te ver voor topman Rob van den Bergh....

VNU-topman Rob van den Bergh dreigt in een zelf gegraven kuil te vallen. Hij heeft de voormalige uitgeverij van familiebladen en kranten omgevormd tot een informatieconcern dat de grootste bedrijven ter wereld tot zijn klantenkring kan rekenen en het grootste deel van zijn winst in de Verenigde Staten behaalt. Daar ondervindt hij nu de gevolgen van.

De verhuizing van Van den Bergh in 2002 van Haarlem,naar New York lag voor de hand. Hij volgde het werkterrein van het nieuwe VNU dat hij had geschapen. Financieel directeur Rob Ruijter ging zijn baas dit jaar achterna.

Maar de omvorming van VNU tot een internationaal informatieconcern trok ook andere aandeelhouders aan. Amerikaanse aandeelhouders, die zich aanzienlijk assertiever plegen op te stellen dan de rustige renteniers waarmee Joep Brentjens, de voorganger van Van den Bergh, nog te maken had.

De verhuizing naar New York heeft niet alleen plezierige kanten, ondervindt de VNU-top. Amerikaanse aandeelhouders scherpen de messen over de beoogde overname van IMS Health, een leverancier van informatie aan de farmaceutische industrie en de gezondheidszorg. Het zou met een bedrag van 5,8 miljard euro de grootste overname worden die VNU ooit gedaan heeft. Als het zo ver zou komen.

Strategische gezien is de overname logisch. VNU levert kijk- en luistercijfers aan televisiezenders, muziekmaatschappijen, internetsites en filmstudio’s, alsmede gegevens over advertentieomzetten en bezoekersaantallen. Daarnaast levert de Amerikaanse dochter ACNielsen, bijna drie jaar geleden overgenomen, gegevens over consumentengedrag aan negenduizend bedrijven.

De beoogde prooi IMS doet hetzelfde, maar dan voor de farmaceutische industrie. Het bedrijf, dat zesduizend werknemers telt en gevestigd is in Fairfield, Connecticut, volgt 70 procent van de transacties in de farmaceutische industrie in meer dan honderd landen. Meer dan honderd miljoen uitgeschreven recepten komen dagelijks in de databanken van IMS terecht. Geneesmiddelenfabrikanten kunnen bij IMS terecht voor gegevens over het voorschrijfgedrag van huisartsen, de levenscyclus van een medicijn of de potentiële markt voor een nieuw te lanceren geneesmiddel.

Met IMS als derde pijler staat VNU als een huis, betoogde Van den Bergh in juli. Na de inlijving zou VNU het grootste informatieconcern ter wereld zijn. ‘De samenvoeging van twee marktleiders geeft ons de omvang en de kennis om te voldoen aan de groeiende vraag van bedrijven naar onontbeerlijke informatie voor vitale beslissingen’, aldus de VNU-topman. Als klap op de vuurpijl levert de overname na drie jaar honderden miljoenen op aan omzetgroei en kostenbesparingen.

Van den Bergh juichte te vroeg. Grote Amerikaanse aandeelhouders vragen zich hardop af wat zij ermee opschieten. Net zo weinig als met de vorige miljardentransacties van Van den Bergh, vrezen de beleggingsfondsen Fidelity en Templeton, die samen ongeveer een kwart van VNU in handen hebben.

Sinds Van den Bergh aan het einde van de jaren negentig begon met de verbouwing van VNU, is de koers van het aandeel alleen maar gedaald. Het geduld van beleggers is in de jaren daarna zwaar op de proef gesteld. Zo zeer zelfs dat Van den Berg moest beloven dat de overname van marktonderzoeker ACNielsen eind 2001 zijn laatste grote aankoop zou zijn. Geen wonder dat beleggers drie maanden geleden naar adem hapten toen VNU hen verraste met IMS. Zij hadden er op zijn minst op gehoopt dat een deel van de 2,1 miljard euro die VNU vorig jaar ontving voor de Gouden Gidsen aan de aandeelhouders ten goede zou komen. De Amerikaanse vermogensbeheerder Knight Vinke Asset Management (met een belang van 2 procent) sloot zich afgelopen weekend publiekelijk aan bij het verzet tegen de overname van IMS.

Terwijl het hoofd van de bestuursvoorzitter op het blok ligt, houdt VNU zich muisstil. Desondanks circuleren er scenario’s hoe de opstandige aandeelhouders met de IMS-deal te verzoenen zijn. Verkoop van de vakbladendivisie (met onder meer Billboard en Intermediar) is een mogelijkheid. Of de vervanging van Van den Bergh door IMS-topman David Carlucci. Dat is een Amerikaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.