'Altijd maar sneller en goedkoper werkt niet meer'

Interview Herna Verhagen en Ton Heerts

Nee, ze is niet gezwicht voor Heerts en zijn FNV, zegt de topvrouw van PostNL. Vaste bezorgers zijn nodig in een markt waar de concurrentie hevig is.

Herna Verhagen en Ton Heerts. Foto Jiri Buller/de Volkskrant

Nog een jaar of twee en de pakketbezorger komt verder dan de voordeur. Hij loopt door naar de keuken en vult de koelkast. Gewoon, omdat de consument dat wil. Bij dat werk hoort een vast, vertrouwd gezicht. En dus neemt PostNL nieuwe pakketbezorgers alleen nog aan op een vast contract. Tegelijkertijd hoopt de grootste pakjesbezorger op de consumentenmarkt ook een eind te maken aan de jarenlange discussie rond de schijnzelfstandigheid van de pakketbezorgers die aan het bedrijf kleeft. De post- en pakkettensector moet niet langer concurreren op arbeidsvoorwaarden, stelt Ton Heerts, voorzitter van vakbond FNV. Hij wordt daarin gesteund door Herna Verhagen, bestuursvoorzitter van PostNL.

PostNL zwicht voor de kritiek?

Verhagen: 'Nee, ik ben niet gezwicht. Sinds juni vorig jaar hebben we ons beleid gewijzigd, ook naar aanleiding van gesprekken die we toen hebben gevoerd met de FNV. Maar we doen dit ook omdat ik heel erg geloof dat de pakkettenmarkt ingrijpend aan het veranderen is en datzelfde geldt voor de wensen van de consument. Over een jaar of twee zeg jij bijvoorbeeld dat je een pakketje tussen een en twee uur wilt ontvangen, of dat de bezorger ook retouren meeneemt. Daar hoort een korps aan pakketbezorgers bij van wie er meer een arbeidsovereenkomst met PostNL hebben. Die weg zijn we ingeslagen.'

Ton Heerts: 'Ik zit hier nu, maar de hele sector transport en logistiek heeft hiervoor strijd geleverd. Onze bestuurders, onze leden. Dit past helemaal in ons pleidooi voor echte banen. De volgende stap is dat alle bedrijven in de sector meedoen. Het moet afgelopen zijn met pakketbezorgers die werken op stukloon waardoor hun werkdruk onverantwoord hoog is. Of zzp'ers die via onderaannemers moeten werken waardoor pakketbezorgers niet eens het minimumloon verdienen. Bedrijven die niet aan tafel komen, gaan de slag verliezen.'

Alle nieuwe pakketbezorgers PostNL krijgen vast contract

Marktleider PostNL laat nieuwe pakketbezorgers alleen nog maar op een vast arbeidscontract voor zich werken. Wie als kleine zelfstandige werkt kan dat blijven doen, maar nieuwe zelfstandigen komen er niet meer bij. Dit zegt topvrouw Herna Verhagen van PostNL in een interview met de Volkskrant. Lees hier het nieuwsbericht.

PostNL levert vaste banen, de FNV roept de sector op te concurreren op basis van een eerlijk speelveld, met gelijke voorwaarden. Kan PostNL als grootste op de consumentenmarkt dat niet afdwingen?

Verhagen: 'Dat veronderstelt dat onze concurrenten veel kleiner zijn, maar er zijn veel partijen. De postmarkt is een zeer concurrerende markt. Daarom is het belangrijk als markt iets te willen uitstralen. Laten we proberen met elkaar die slag te maken.'

Heeft de oproep misschien te maken met aanstormende concurrentie: webshops als Coolblue die winkels gaan openen en zelf hun spullen bezorgen?

Verhagen: 'Dat speelt vooral nog buiten Nederland. In Londen doet Amazon zijn eigen distributie. Dat komt uiteindelijk ook naar Nederland. Dan is het zaak dat je als bezorgbedrijven superkwaliteit levert met supermensen en dat je ook daadwerkelijk kan voldoen aan de wensen die er bij de consument zijn.'

Daar zijn andere pakketbezorgers voor nodig?

Verhagen: 'Je krijgt een andere vorm van dienstverlening. We plaatsen een koelkast en nemen de oude weer mee. Een consument wil dat één keer per week zijn koelkast gevuld gaat worden. Dat zijn logische werkzaamheden voor pakketbezorgers. Dan heb je een bepaalde stabiliteit nodig, een groep mensen die hoge kwaliteit leveren. De kwaliteitsbeleving van PostNL wordt grotendeels bepaald door de man of vrouw die bij jou aan de deur komt. Een vertrouwd gezicht dat jou vriendelijk te woord staat. Dat is cruciaal in het succes van ons bedrijf en ook in het succes van going forward.'

Heerts: 'De bezorger is de schakel tussen het bedrijf en de klant. Het imago zal alleen maar belangrijker worden. Daarvoor is meer vakmanschap nodig. Een zzp'er moet zijn opleiding daarvoor zelf regelen en betalen en dat doet niet elke zzp'er. Het is toch anders wanneer je de zekerheid hebt over je baan, je inkomen en dan continu bezig kunt zijn met de dienstverlening.

Zzp'ers doen hun werk niet goed?

Verhagen: 'We zijn gewoon blij met onze zzp'ers. Het zijn goede mensen die vaak al heel lang voor ons werken en ze leveren kwaliteit. Ze vinden hun vak leuk, dat merk ik als ik een dag met onze mensen meega. Ze krijgen ook heel blije gezichten bij wie ze aan de deur komen.

'We hebben met PostNL nu gekozen voor een duurzaam bezorg-model. Pakketbezorgers die weggaan worden vervangen door vaste krachten, maar het gaat ook om uitbreiding. We hebben al vijfhonderd vaste fulltimebanen gerealiseerd. We hebben al onze pakketbezorgers de keuze gegeven: een vaste baan of doorgaan als zzp'er tegen hogere tarieven. Ruim 10 procent heeft ervoor gekozen bij ons in dienst te komen.'

Heerts: Het is een andere cultuur: vrije jongen zijn en ondernemer, je doet vandaag dit en morgen dat. Dat is iets anders dan in loondienst werken en gebonden zijn. Daar zit nou net de grens. Doe je dat helemaal voor jezelf en voor andere bedrijven of doe je dat alleen voor PostNL. We kennen de verhalen van zzp'ers die rondracen in de wijk, hun race tegen de klok, het moet snel, snel, snel. Dat is gewoon onveilig. Altijd maar sneller en goedkoper werkt niet meer. We zien nu het sociale gezicht van PostNL.'

Toch is deze ommekeer opmerkelijk. De trend is toch dat werk niet flexibel genoeg kan?

Heerts: 'De groei van echte banen lijkt er wel degelijk, ongeveer vijfduizend vaste banen in het laatste kwartaal van vorig jaar. En met de modelovereenkomsten die in plaats komen van de VAR gaan we nu een regulering zien. Zzp'ers die geen ondernemer zijn, verliezen de staatssteun die de zelfstandigenaftrek is. Het kan niet zo zijn dat de dominantie van het fiscale stelsel op de arbeidsmarkt zo groot wordt dat de minister van Sociale Zaken straks nergens meer over gaat, en al helemaal niet meer over werkgelegenheid omdat die verdwenen is. Ik zie andere trends.'

Verhagen: 'PostNL heeft niet elke dag evenveel werk. De Nederlander bestelt veel meer in het weekend dan bijvoorbeeld op woensdag. Onze pakketbezorgers rijden dus veel meer routes op dinsdag en woensdag dan op donderdag. Maar dat hoeven we niet allemaal op te vangen met flexibele banen. PostNL bezorgt op een gemiddelde dag zeshonderdduizend pakketten. Rond Kerst zijn er dagen met 1,4 miljoen pakketten, maar zelfs dat kunnen we redelijk goed inschatten en plannen. Een bedrijf heeft altijd een bepaalde mate van flexibiliteit nodig, maar dat is iets anders dan alleen maar meer, meer en meer flexibiliteit.'

Zzp'ers zijn wel goedkoper.

Verhagen: 'We geven hier in twee jaar 35 miljoen euro aan uit. Toch is een andere verhouding met pakketbezorgers beter voor de toekomst die ik zie voor de pakketten. Jaar op jaar is er groei, nemen de wensen van de consumenten toe, maar daardoor zijn er ook steeds meer mogelijkheden. Dit kost geld, maar tot nu toe heb ik steeds gezegd: het zijn onze kosten.' Heerts: 'Ik erger me licht aan dit soort vragen.'

Iedereen een blije zzp'er, we weten nu wel dat dat niet waar is.

Heerts: 'Ik sla erop aan dat echte banen meer kosten, die leveren namelijk ook wat op. De kennis van fabriek tot de levering aan huis komt samen in de pakketbezorger. Ik weet niet of servicegerichtheid, klantgerichtheid, kunnen improviseren wel 30 miljoen kost, dat is heel moeilijk te bepalen. Ik trek een vergelijking met de thuiszorg en de herrie die de FNV daarover maakt bij staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid. Want wat is kwaliteit? Net als de thuiszorg staat de postmarkt op de grens van een private markt en een publieke verantwoordelijkheid. De pakketbezorger is de hele dag zichtbaar in de straat. PostNL is bezig met een pilot in Schiedam. Daar neemt de postbezorger de meterstanden op. Je hoort mij niet zeggen dat vroeger alles beter was, maar de postbode van toen had wel een functie. Dat heeft met de sociale kant van dit soort werk te maken, maatschappelijke dienstverlening.'

Heerts, in de lift naar beneden, grappend: 'Mijn volgende afspraak is voor een voetbalclub (FC Twente, red.). Jullie zoeken niet toevallig nog iets voor jullie sponsorgelden?' Verhagen: 'Dat ligt al vast. Dat geld gaat naar Malawi, naar voedselprojecten via de VN.'

Meer over