Exterieur van het bezette Maagdenhuis.
Exterieur van het bezette Maagdenhuis. © ANP

Ook wij steunen de Nieuwe Universiteit

Ook hoogleraren en universitair docenten die zich goed staande houden in de jacht op grants en subsidies, delen de eisen van de Nieuwe Universteit.

Het Amsterdam Institute for Social Science Research is een van de meest succesvolle onderzoeksinstituten van de UvA als het gaat om het verkrijgen van prestigieuze onderzoekssubsidies. Als ontvangers van de ERC-grants en andere grote Europese beurzen, en van grootschalige NWO-programma en persoonsgebonden subsidies, waaronder VIDI- en VICI- beurzen en de Spinozaprijs hebben wij over onze eigen positie aan de UvA niet te klagen. Het universitaire bestuur ziet ons als belichaming van het succes van een systeem dat individuele concurrentie als kernwaarde heeft. Wij hebben geen flexcontracten, wij hoeven niet steeds meer onderwijs te geven om rond te komen, en onze disciplines worden niet met sluiting bedreigd.

De UvA hanteert een bestuursstijl die uitgesproken top-down is

Toch ondersteunen wij in grote lijnen de eisen van De Nieuwe Universiteit: democratisering van de universiteit, decentralisering van de besluitvorming, een omslag in het doorgeschoten rendementsdenken, en veel grotere transparantie. De negatieve gevolgen van het denken in termen van kwantiteit in plaats van kwaliteit, van controle in plaats van vertrouwen, en van uniformering in plaats van creativiteit worden steeds meer zichtbaar, zowel voor onderwijs als onderzoek.

De wet Modernisering Universitair Bestuur (MUB) heeft de beslissingsbevoegdheid bij de Nederlandse universiteiten sterk gecentraliseerd: decanen zijn verantwoording schuldig aan het College van Bestuur (CvB), en het CvB aan zijn eigen Raad van Toezicht. Verantwoording jegens staf en studenten is goeddeels verdwenen.

Top-down

De UvA stelt kritische studenten en toegewijde wetenschappers niet in staat mee te denken over het bestuur van hun eigen universiteit

Daarbij hanteert de UvA een bestuursstijl die uitgesproken top-down is, waarin transparantie en accountability alleen van de lagere niveaus wordt gevraagd, er wel een decentralisatie van problemen is, maar geen goede informatievoorziening, geen inspraak, laat staan beslissingsbevoegdheid. Discussies over huisvestingsbeleid, sluiting van bepaalde studierichtingen of andere bezuinigingen laten zich nauwelijks voeren, omdat er geen transparantie is over inkomsten, uitgaven en allocatie. De UvA zegt kritische studenten en toegewijde wetenschappers te waarderen, maar stelt ze niet in staat mee te denken over het bestuur van hun eigen universiteit.

De afgelopen week is terecht veel aandacht uitgegaan naar de effecten van de centralisering en het doorgeschoten rendementsdenken op onderwijs. De effecten op onderzoek zijn even problematisch. Medewerkers worden verdeeld in twee groepen, degenen die grote grants binnenhalen en de rest, die steeds vaker een tijdelijk contract heeft en nauwelijks of geen onderzoektijd. Ook de vernauwing van maatschappelijk relevant wetenschappelijk onderzoek tot onderzoek waarvoor wordt betaald en van onderzoekskwaliteit tot het verwerven van prestigieuze subsidies is een bron van zorg.

Omdat inmiddels duidelijk is hoe contraproductief het huidige systeem is voor de kwaliteit van onderwijs en onderzoek, vragen ook wij aan de minister en aan het CvB te gaan werken aan een financieringsmodel dat niet uitsluitend op rendement is gebaseerd, aan democratisering en decentralisering van het universitair bestuur, aan transparantie en accountability van het management ten opzichte van studenten en medewerkers, ook op het terrein van huisvesting en vastgoed, en aan fatsoenlijke contracten voor alle medewerkers.

Niko Besnier, hoogleraar antropologie, ERC advanced grant 2011

Jan Willem Duyvendak, hoogleraar sociologie, faculteitshoogleraar FMG, NWO-grant cultural dynamics 2009-2013

Marlies Glasius, hoogleraar internationale betrekkingen, ERC advanced grant 2012

Eelke Heemskerk, universitair docent politicologie, ERC starting grant 2014

Rivke Jaffe, universitair hoofddocent GPIO, ERC starting grant 2013, NWO VIDI 2013

Barak Kalir, universitair hoofddocent antropologie, ERC starting grant 2013

Giselinde Kuipers, hoogleraar sociologie, ERC starting grant 2009

Amade M'charek, universitair hoofddocent antropologie, ERC consolidator grant 2013

Annemarie Mol, hoogleraar antropologie, ERC advanced grant 2009, Spinozaprijs 2012

Annelies Moors, hoogleraar antropologie, ERC advanced grant 2012

Eileen Moyer, universitair docent antropologie, ERC consolidator grant 2015

Daniel Mügge, universitair hoofddocent politicologie, ERC starting grant 2014, NWO VIDI 2014

Vinh-Kim Nguyen, universitair hoofddocent antropologie, ERC consolidator grant 2013

Richard Ronald, universitair hoofddocent GPIO, ERC starting grant 2011

Olav Velthuis, universitair hoofddocent sociologie, NWO VIDI 2010

Jonathan Zeitlin, hoogleraar politicologie, faculteitshoogleraar FMG, Jean Monnet Chair, EU FP7 large scale integrated research project

Jarrett Zigon, universitair hoofddocent antropologie, NWO VIDI 2010