Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem geeft toelichting op het bereikte akkoord.
Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem geeft toelichting op het bereikte akkoord. © REUTERS

Griekenland aanvaardt 'beschermende paraplu' van Eurogroep

De Eurogroep is er vandaag alsnog in geslaagd een akkoord te bereiken over verlenging van het Griekse steunprogramma. De Grieken krijgen vier maanden extra krediet. De Volkskrant deed live verslag vanuit Brussel.

23.05 uur - Grieken krijgen 'paraplu van bescherming van programma'
Bij de uitgang van het raadsgebouw in Brussel legt Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem uit wat het akkoord met de Grieken betekent. Hij stuurde vandaag door intensieve onderhandelingen met Griekenland en Duitsland de Eurogroep naar een compromis. 'Het was intens', zegt hij over die gesprekken.

Gisteren bleken er nog grote hobbels op de weg te zijn, stelt Dijsselbloem. 'Toen de brief van Griekenland gisteren binnenkwam is er door een aantal lidstaten zeer teleurgesteld gereageerd. Men had niet de indruk dat Griekenland serieus verder wilde.' Extra bilaterale overleggen waren nodig om meer waarborgen van de Grieken te krijgen. 'De Griekse regering geeft aan buitengewoon serieus te willen werken aan de hervorming van Griekenland. Dat proces gaan we nu beginnen.'

Hebben de Grieken ook nog iets binnengehaald? Ja, zegt Dijsselbloem: 'De beschermende paraplu van het programma. Voor de Griekse samenleving, de economie, de banken is die stabiliteit ongelooflijk belangrijk.' Volgens Dijsselbloem is er ook ruimte in het programma 'om dingen te veranderen en te vervangen'. Maar dan moeten de Grieken wel de financiering verantwoorden. 'Zaken moeten op orde worden gebracht, dat is wel part of the deal.'

Afgesproken is dat het huidige noodprogramma vier maanden wordt voortgezet en dan wordt afgerond. De Grieken hadden om zes maanden gevraagd, maar volgens Dijsselbloem is vier maanden genoeg om het programma af te ronden. 'Er zit nog een beperkte hoeveelheid geld in het programma. Er moeten nog een aantal stappen worden gezet. Wij denken dat het allemaal kan in vier maanden. Dat is ook genoeg tijd om na te denken over: wat gebeurt er daarna.' De geldschieters hebben nog 7 miljard euro te bieden de komende maanden. Ook is er een bedrag van 10 miljard gereserveerd voor de Griekse banken, mochten die dat nodig hebben. Dat geld mag de Griekse overheid niet voor andere doeleinden gebruiken.

Is het vertrouwen in Griekenland terug? Dijsselbloem: 'Vertrouwen gaat te paard en komt te voet. We hebben vandaag de eerste stappen gezet om het vertrouwen weer op te pakken.'

Vervolgens loopt hij naar de auto die voor hem klaarstaat. Met een hand op het portier grapt hij met zijn team: 'Moeten we nog even naar de kroeg?' Met een glimlach stapt hij in.

21.45 uur - Varoufakis: we hebben rug recht gehouden
'We hebben het respect voor regels gecombineerd met respect voor democratie. We hielden onze rug recht, vanaf het begin van de onderhandelingen tot aan het einde.' Aan het woord is de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis. Hij heeft na drie vergaderingen van de Eurogroep een deal bereikt met zijn Europese collega's. 'We geloven dat het akkoord dat we vandaag hebben bereikt in het belang is van de gemiddelde Europeaan.'

Hij bedankt Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem voor zijn bemiddeling vandaag. Varoufakis kijkt uit naar het komende weekend waarin de Grieken een lijst moeten opstellen van hervormingen die zij in de toekomst willen doorvoeren. 'We hebben geconcludeerd dat dit weekend een moeilijk maar ook zeer vrolijk weekend zal worden. We gaan werken met onze partners en de instituties en gaan uitschrijven welke hervormingen wij, deze regering, willen.'

De Griek omschrijft het akkoord van vandaag als een nieuw begin voor Griekenland. De verhoudingen zijn niet langer achttien tegen een, maar negentien gelijkwaardige eurolanden, stelt hij. 'Als je een relatie van gelijken hebt, dan kan de samenwerking veel vruchtbaarder zijn. Vanaf vandaag zijn wij de co-auteurs van onze toekomst.'

Hij legt uit dat het gelukt is om dit jaar onder de Europese begrotingsnorm uit te komen. '2015 is een moeilijk jaar', zegt hij. De Eurogroep en de insituties zijn bereid daar rekening mee te houden. Hij benadrukt dat dit niet betekent dat Griekenland de financiële teugels zal vieren.

Varoufakis stelt dat Griekenland nog steeds het minimumloon wil verhogen. Dit kost echter geen geld, stelt hij, omdat het uitgaven van bedrijven betreft en niet de overheid. Hij vertelt dat andere eurolanden zoals Letland en Slowakije stelden dat het minimumloon in hun landen veel lager is dan dat in Griekenland. Maar volgens Varoufakis zijn levenskosten in die landen ook lager.

Ook gaat de Griekse regering ambtenaren die door de vorige regering zijn ontslagen weer aannemen, zegt hij. Als voorbeeld noemt hij de schoonmakers van zijn ministerie van Financiën in Athene. Hij belooft dit op een manier te doen zodat de begroting van Griekenland er niet onder lijdt.

Varoufakis: 'We hopen in de komende zeven, acht maanden stabiliteit terug te brengen in Griekenland en zelfs groei te creëren. En onze droom waar te maken: dat Griekenland een stuk minder sexy wordt voor journalisten.'

21.19 uur - Grieken accepteren trojka in ruil voor krediet
In ruil voor vier maanden verlenging van de noodkredieten gaat Griekenland akkoord met verdere samenwerking met de 'trojka', de door de Grieken zo gehate instituties Europese Commissie, ECB en IMF. 'Het doel van verlenging is het succesvol afsluiten van het programma onder de huidige voorwaarden', schrijft de Eurogroep in een verklaring.

Oftewel, het huidige steunprogramma wordt vier maanden voortgezet tegen de door de geldschieters gestelde voorwaarden. De afgelopen weken heeft de Griekse regering van Alexis Tsipras juist geageerd tegen dit strenge Europese bezuinigings- en hervormingsprogramma.

Wel is de Eurogroep bereid de 'flexibiliteit in het programma' te benutten. Binnen het programma kan worden geschoven met afspraken. Ook schrijft de Eurogroep dat bij het op orde brengen van de Griekse begroting 'rekening wordt gehouden met de huidige economische situatie'. De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis legt in zijn persconferentie uit dat dit betekent dat Griekenland dit jaar niet hoeft te voldoen aan de Brusselse begrotingsnorm.

De komende maanden gaan de Grieken met de trojka samenwerken aan een nieuw programma voor de toekomst. Griekenland moet komende maandag al een lijst met hervormingsvoorstellen indienen. In april moet hierover een nieuw akkoord worden bereikt.

20.58 uur - 'Gesprekken gingen over vertrouwen'
Voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem zei na afloop van het overleg dat de gesprekken 'intensief' waren omdat ze gingen over het herstel van vertrouwen. 'Vertrouwen verdwijnt sneller dan dat het komt', zei hij.

Hij legde uit dat het noodprogramma voor Griekenland met vier maanden wordt verlengd. Griekenland krijgt daarmee de tijd om samen met de Europese instituties te werken aan een nieuw, gezamenlijk programma voor de toekomst.

Aanstaande maandag moeten de Grieken een lijst leveren met voorstellen voor hervormingen. Die lijst moet het uitgangspunt vormen voor een toekomstig programma. Na evaluatie door 'de instituties' (Europese Commissie, ECB en IMF) moet hierover in april overeenstemming worden bereikt.

20.37 uur - Eurogroep is eruit: vier maanden extra noodhulp
De vergadering van de Eurogroep is afgelopen. De ministers van Financiën van de eurolanden zijn het eens geworden over vier maanden verlenging van de Griekse noodkredieten. Griekenland accepteert in ruil voor extra krediet de voorwaarden van de Europese geldschieter. De komende dagen moeten de Grieken hun hervormingsplannen toelichten aan de trojka: Europese Commissie, ECB en IMF.

De ministers zullen in een reeks persconferenties de deal toelichten. Het is nog onduidelijk in hoeverre de Eurogroep de Grieken tegemoet is gekomen. De Griekse minister van Financiën Varoufakis eiste de afgelopen anderhalve week versoepeling van het strenge Europese hervormings- en bezuinigingsprogramma. Dit werd in Griekenland als een 'gifpil' ervaren. Mogelijk geven de eurolanden Griekenland wat meer ruimte bij het terugdringen van het Griekse begrotingstekort.

18.48 uur - Eurogroep bespreekt conceptakkoord
In Brussel is een belangrijke stap gezet richting een oplossing: na intensief onderhandelen met de Griekse minister van Financiën Varoufakis en zijn Duitse collega Schäuble heeft Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem een conceptakkoord weten te bereiken. Dit voorstel tot verlenging van de Griekse noodkredieten wordt momenteel gedeeld met alle ministers van Financiën van de eurolanden. Als de gehele Eurogroep met het concept instemt is het akkoord definitief en is Griekenland verzekerd van extra krediet.

Naar verluidt is er consensus over verlenging van de noodkredieten voor een periode van vier maanden. De precieze details zouden de komende dagen moeten worden ingevuld.

Eurocommissaris voor Economische en Financiële Zaken Pierre Moscovici bericht op Twitter: 'We gaan vooruit.' Samen met collega-eurocommissaris Dombrovskis vertegenwoordigt hij in de vergadering van de Eurogroep de Europese Commissie. Bij de vergadering zijn ook IMF-baas Christine Lagarde en ECB-voorzitter Mario Draghi aanwezig.

Een extra ingelaste bijeenkomst van de Eurogroep is zojuist na uren vertraging alsnog begonnen. Voorzitter Dijsselbloem onderhandelde vooraf met de hoofdrolspelers: de Griekse minister van Financiën Varoufakis en zijn Duitse collega Schäuble. De Duitsers hadden stevige kritiek op het verzoek tot extra noodkrediet dat Griekenland gisteren indiende. Nu lijken de partijen elkaar toch te zijn genaderd. Het conceptakkoord moet enkel nog worden afgekaard in de Eurogroep.

De afgelopen uren leek een akkoord in de Eurogroep nog ver weg. De Griekse premier Alexis Tsipras belde zelfs met EU-president Donald Tusk met het verzoek om desnoods de regeringsleiders bijeen te roepen, mochten de ministers van Financiën er vandaag niet uitkomen.

De Griekse regering vroeg gisteren om verlenging van de noodkredieten voor een periode van zes maanden. De Grieken zijn in ruil daarvoor bereid om de komende tijd te blijven samenwerken met de trojka van Europese Commissie, ECB en IMF. Het lijkt er dus op dat het bestaande hervormings- en bezuinigingsprogramma voorlopig wordt voortgezet. Het is nog onduidelijk in hoeverre de eurolanden Griekenland tegemoet zullen gekomen met eventuele versoepeling van de programmavoorwaarden.

16.43 uur - Dijsselbloem spreekt Schäuble en Varoufakis
'Er is nog reden voor enig optimisme, maar het is erg moeilijk.' Tot dusverre de gemoedstoestand van Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem. In een poging de grootste tegenpolen bij elkaar te brengen - Griekenland en Duitsland - overlegt hij al enkele uren met de hoofdrolspelers in zijn kantoortje in Brussel. Daar ontvangt hij de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis en de Duitse minister Wolfgang Schäuble.

Na bijna tien dagen van patstelling doet Dijsselbloem vandaag in een derde Eurogroep-bijeenkomst in anderhalve week een ultieme inspanning om Griekenland binnenboord te houden. Begin deze week verhoogde hij zelf de inzet van het overleg van vandaag. Komen we er vrijdag niet uit met de Grieken, dan komt er op 1 maart geen verlenging van het hulpprogramma, zei hij maandag. 

Gisteren diende Varoufakis een compromisvoorstel in bij Dijsselbloem. In de brief stelden de Grieken alsnog te willen samenwerken met de gehate trojka van de Europese Commissie, ECB en IMF en verder te willen met het Europese hulpprogramma. Veel van het verzet tegen de Europese 'gifpil' leek opgegeven. Varoufakis zinspeelde alleen op een gewenste versoepeling van het begrotingsbeleid vanwege 'de huidige economische situatie'.

Kort daarop volgde het Duitse antwoord: 'Nein.' De Grieken proberen extra krediet te krijgen zonder aan de Europese eisen te willen voldoen, stelde minister Schäuble.

Dat was gisteren. Toch heeft Dijsselbloem de kansen gewogen en het overleg vandaag ingepland. Na een nacht slapen lijken de Duitsers een iets mildere toon aan te slaan. Een woordvoerster van Merkel noemde het Griekse verzoek tot verlenging van de kredieten 'een goed teken'. De Duitse bondskanselier zei zelf tijdens een bezoek aan Parijs dat het Griekse voorstel nog 'significante verbetering' nodig heeft.

Minister Schäuble zei bij aankomst in Brussel dat hij 'met alle kracht' werkt aan het herstellen van het onderling vertrouwen. 'Het gaat nu niet meer om afzonderlijke landen, het gaat om Europa.' Zijn Griekse collega Varoufakis zei bij de ingang van het Europese raadsgebouw dat hij vertrouwt op een goede afloop. Hij stelde dat Griekenland 'niet één extra stap, maar wel tien extra stappen' heeft gezet.

Dijsselbloem kwam, ruim een uur later dan hij op zijn twitteraccount had beloofd, de pers vertellen dat hij nog middenin complexe gesprekken zit met de hoofdrolspelers. Hij probeert 'de show' zo snel mogelijk op de rails te krijgen. Hij kon niet zeggen wanneer de vergadering van de Eurogroep zal beginnen. Hij zal pas om tafel willen met alle euroministers als hij tastbaar resultaat heeft uit de bilaterale overleggen.