Protest tegen TTIP in Frankfurt.
Protest tegen TTIP in Frankfurt. © EPA

Amerikaanse toestanden? TTIP biedt Europa juist enorme kansen!

Column Derk Jan Eppink

 

Amerikaanse winkelketens presenteerden ook dit jaar weer hun populaire lekkernij: kale oftewel boerenkool. Wat in Europa al eeuwenlang boerenkost is, is in de VS een rage. Er is zelfs boerenkoolsalade en boerenkoolsap. Kale is koning, maar volgens critici van het Trans-Atlantisch Handel- en Investering Partnerschap (TTIP) liggen Amerikaanse winkels vol zoete goedkope rommel, terwijl groente en fruit in een klein hoekje vegeteren. Doel van dit schrikbeeld is het torpederen van TTIP en een vleugje anti-amerikanisme doet het in Europa altijd goed. Europa definieert zich als voorbeeld voor de wereld door de VS af te serveren. Kloppen die aanvallen?

Zie hoe snel grenzen dichtgaan bij vogelpest of gekkekoeienziekte

Vorige week typeerde medisch onderzoeker Noëlla Geubbels TTIP als een gevaar voor de volksgezondheid. Zij prijst hoge importheffingen op verwerkte cacaoproducten als noodzaak. De EU hanteert importheffingen van soms 30 tot 60 procent op verwerkte cacaoproducten; niet wegens de volksgezondheid, maar om de Europese chocolade-industrie te beschermen. Grondstoffen als cacao en koffie worden ingevoerd tegen zeer laag tarief zodat verwerking in Europa plaatsvindt. Een Afrikaans land dat zelf Arabica koffie verwerkt, betaalt aan de Europese grens 100 procent importtarief. Bij ingeblikt tropisch fruit geldt een tariefmuur van 146 procent. Europa blikt liever zelf in.

Elke EU-lidstaat heeft grote beleidsruimte inzake de volksgezondheid. Ook binnen de EU. Zie hoe snel grenzen dichtgaan bij vogelpest of gekkekoeienziekte. Duitsers gebruikten jarenlang het Reinheitsgebot om de eigen 'pure' biermarkt af te schermen. De Amerikaanse voedselmarkt wordt net zo zwaar gecontroleerd als de Europese. Als er iets mankeert, lopen consumenten meteen naar de rechter; bijgestaan door legers advocaten die schadeclaims indienen waarvan men in Europa duizelig zou worden.

In plaats van met angst moet Europa met durf naar TTIP kijken

Europees parlementslid Agnes Jongerius (PvdA) waarschuwt consumenten voor 'Amerikaanse toestanden'. Welke? De consumentenbeweging is in de VS geboren en een politieke factor. Het CNV vreest 'Amerikaan-se toestanden' op sociaal gebied. Bedoelt de christelijke vakbond de werkloosheid die in de VS gemiddeld 5 procent bedraagt? In Europa is dat het dubbele. De jeugdwerkloosheid in Zuid-Europa ligt zelfs op 50 procent.

Ook zwaarlijvigheid geldt als 'Amerikaanse toestand'. Circa 63 procent van de Amerikanen is te dik; in Europa is dat in 20 jaar verdubbeld tot 50 procent. Europa loopt een probleem achter. In Amerika concentreert obesitas zich vooral bij armere bevolkingsgroepen zoals zwarte Amerikanen (37 procent) en de oorspronkelijke Indiaanse bevolking (40 procent). Ook bij blanken (26 procent) omdat airconditioning hete zuidelijke staten massaal bewoonbaar maakte - maar de inwoners bewegen te weinig. In de VS is obesitas over zijn hoogtepunt; na het eten volgt het diëten. McDonald's merkt dat als eerste. Het bedrijf maakte vorig jaar 400 miljoen verlies en geen enkele presidentskandidaat staat 'handen schuddend' voor een McDonald's-filiaal. Dat is publicitair niet meer opportuun.

In plaats van met angst moet Europa met durf naar TTIP kijken. Met een jaarlijks volume van 4,7 biljoen euro is een Euro-Amerikaanse handels- en investeringsruimte wereldleider. Standaarden die Europa en de VS overeenkomen in welke bedrijfssector ook zijn direct wereldstandaarden. Of wacht Europa liever op Aziatisch-Amerikaanse standaarden? Het Amerikaanse vrijhandelsakkoord met de Pacific ligt praktisch klaar.

TTIP biedt Europa, en vooral Nederland, enorme kansen de sputterende economie weer op gang te krijgen

Voor Europa ligt de meest strategische uitdaging in de energiemarkt. De VS is de grootste gas- en olieproducent ter wereld. Ook Canada en Mexico produceren energie, terwijl de drie landen al in de Noord-Amerikaanse vrijhandelszone NAFTA zitten. Er gaat een 'energie NAFTA' ontstaan als tegenhanger van OPEC. Als Europa zijn energieafhankelijkheid van Rusland en het Midden-Oosten wil verminderen is dit de kans.

Europa ziet ook spoken bij een mechanisme voor geschillenbeslechting tussen overheden en buitenlandse investeerders. Amerikaanse investeerders zouden Europese rechters miskennen. Onzin. Het mechanisme bestaat al in Europa. Het Zweedse energieconcern Vattenfall sleepte de Duitse overheid voor een geschillentribunaal nadat Duitsland na de atoomramp in Japan besloot kernenergie af te schaffen. Vattenfall bouwde twee kerncentrales en mag ze weer afbreken. Het zit met een strop van 6 miljard euro. Compensatie is meer dan billijk.

TTIP biedt Europa, en vooral Nederland, enorme kansen de sputterende economie weer op gang te krijgen. Maar dan moet het die kansen grijpen en zich niet blindstaren op vermeende 'Amerikaanse toestanden'.