Freek de Jonge
Freek de Jonge © ANP

'Sta je open voor iets meer dan traditionele behandelingen, dan word je direct belasterd'

Jarenlang mogen artsen mensen volpompen met bètablokkers, antidepressiva en slaappillen zonder dat daar goede indicaties voor zijn, schrijft psychiater Bram Bakker. 'Maar aandacht vragen voor minder ingrijpende interventies dan medicijnen mag niet van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.'

 
Als er even veel geld was besteed aan onderzoek naar runningtherapie, meditatie of yoga zouden deze ‘alternatieve’ behandelingen nu waarschijnlijk ook als ‘evidence based’ te boek staan.

Vroeger vond ik de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) een prachtige club. Maar de manier waarop men daar de laatste jaren van leer trekt tegen alles in de gezondheidszorg wat niet 'evidence based' is, wordt af en toe wel erg ongenuanceerd.  

Zo werd ik een week geleden via de nieuwe snelrechtbank Twitter gesommeerd om me te verantwoorden voor het ondertekenen van een open brief aan minister Schippers van Volksgezondheid waarin haar gevraagd werd meer aandacht te besteden aan complementaire en integrale gezondheidszorg (CAM). De VtdK berichtte er uitgebreid over op haar website. Een citaat uit het bericht op www.kwakzalverij.nl : 'In de lijst van briefondertekenaars zal men tevergeefs zoeken naar praktiserende reguliere artsen, of het zou de omstreden psychiater Bram Bakker moeten zijn.'  

Dat zijn echt de inhoudelijke argumenten waar deze vereniging zo naar op zoek zegt te zijn. Iedereen die (al dan niet voorzichtig) aangeeft open te staan voor iets meer of iets anders dan de traditionele behandelingen wordt onmiddellijk belasterd. Het woord omstreden past namelijk niet bij mij in dit verband. Mijn hooggewaardeerde collega Ivan Wolffers kreeg er eveneens stevig van langs, zeker toen hij ook nog de moed had zijn ondertekening toe te lichten op joop.nl.  

Voor de goede orde: er stonden zeer veel namen onder de brief, van zeer uiteenlopende mensen, die gemeenschappelijk hebben dat ze niet achterlijk zijn en voor hun mening durven uit te komen. Maar de VtdK meent onder meer Freek de Jonge, Herman Wijffels en prinses Irene belachelijk te moeten maken vanwege het ondertekenen van een 'kwakbrief'. Het niveau van hun humor komt niet in de buurt van dat van Freek de Jonge, helaas.  

Represailles
Het najagen van iedere professional die zich uitspreekt heeft er toe geleid dat veel artsen dit soort brieven niet durven te ondertekenen, bang als ze zijn voor represailles vanuit de gevestigde orde. Jarenlang mogen artsen mensen volpompen met bètablokkers, antidepressiva en slaappillen, zonder dat daar goede indicaties voor zijn, maar aandacht vragen voor minder ingrijpende interventies dan medicijnen mag niet van de VtdK.  

Het is de club waarschijnlijk ontgaan dat op vele gerenommeerde universiteiten in de Verenigde Staten opleidingen bestaan in 'Complimentary and Alternative Medicine'. Niet met het doel om kwakzalvers rugdekking te verschaffen, maar juist om deze discipline van een serieuze wetenschappelijke onderbouwing te voorzien.  

De reguliere behandelingen in de psychiatrie betreffen eerst en vooral medicatie. De farmaceutische industrie heeft door talloze miljoenen in onderzoek te pompen het bewijs gekocht voor de werkzaamheid van haar middelen. Waarbij voor de psychofarmaca ook nog eens geldt dat we nog steeds niet goed weten hoe ze precies werken. Als er even veel geld was besteed aan onderzoek naar runningtherapie, meditatie of yoga zouden deze 'alternatieve' behandelingen nu waarschijnlijk ook als 'evidence based' te boek staan. Maar omdat onderzoek naar behandelingen gruwelijk duur is, en het niet direct de hoogste prioriteit is van sportschoenenfabrikanten en yoga-leraren om het te sponsoren, wordt het veel te weinig gedaan.  

Toevlucht
Het zou de Nederlandse regering sieren, en de bevolking ten goede komen, om substantieel geld uit te trekken voor het onderzoek naar zogenaamde complementaire behandelingen. Er zijn namelijk vele duizenden mensen die hier hun toevlucht in zoeken, omdat de resultaten van de reguliere behandelingen tekort schieten. De VtdK zou daarbij beter kunnen kiezen voor samenwerking met de mensen die interesse hebben in een andersoortige aanpak van complexe klachten als onbegrepen pijn of chronische vermoeidheid. Dat iets (nog) niet goed is onderzocht betekent namelijk niet dat het niet zou kunnen werken.  

Dat wetenschappelijk onderzoek de beste methode is die ons ten dienst staat vinden trouwens ook de meeste ondertekenaars van de brief aan Schippers. Maar dat lijkt de VtdK te zijn ontgaan.

Bram Bakker is psychiater en columnist voor Volkskrant.nl.