Mooi krantje

Wat zijn de best vormgegeven kranten ter wereld? De jury van de Society of News Design vertelt. 'Elegantie en eenvoud werkt.'

Niet wat maar hóe het in de krant komt: dat is waar het om draait bij het jaarlijkse Newspaper Design prijzengala. Kranten uit ruim 250 landen stuurden hun beste pagina's in om fotografie, graphics, koppen en illustraties te laten beoordelen door een deskundige jury. De Volkskrant sleepte zes awards of excellence in de wacht. De 33ste editie van de prijs voor de best vormgegeven kranten wordt georganiseerd door de Society for News Design. Wat maakt een krantendesign goed? Een aantal bevindingen van de jury.

Kleine graphics
Kranten maken steeds vaker gebruik van infographics als informatieve illustratie bij een artikel. 'Bij veel dagbladen wordt er nog te veel informatie in een illustratie gepropt met chaos tot gevolg', zegt jurylid Bob Unger van The Standard-Times. Maar er is verbetering. Een belangrijke trend dit jaar is dat meer kranten kiezen voor kleine graphics zodat er veel 'instapmomenten' voor de lezer zijn. Als voorbeeld noemt Unger de wekelijkse Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. De Duitse krant werd uitgeroepen tot de best vormgegeven krant, samen met de Mexicaanse krant Excelsior, de Canadese National Post en The Grid en het Deense Politiken. 'Ze dwingen hun lezer niet eerst tien minuten naar een graphic te turen. Elegantie en eenvoud werkt.'

Eigen taal
'Kranten die in de prijzen vielen kennen hun eigen publiek en passen daar design en inhoud consequent op aan', zegt jurylid Søren Nyeland van Politiken. 'Het Mexicaanse dagblad Excelsior richt zich met felle kleuren en gewaagde koppen op sportliefhebbers met gevoel voor glamour. De Canadese National Post kenmerkt zich juist door een intellectueel geluid en een focus op politiek. Ze blijven dicht bij hun lezers.'

Voorpagina: durven kiezen
Gewaagd uitpakken met één thema of een veiligere overzichtpagina met van alles wat? Met de overstap van broadsheet naar tabloidformaat, is de keuze voor de voorpagina een zoektocht voor veel kranten, meent de jury. 'We zien nog te weinig opvallende voorpagina's die de lezers de krant binnentrekken', zegt jurylid Bob Unger.'Te vaak zijn de covers een allegaartje, hinkend op twee gedachten. Men is nog aan het experimenteren met het nieuwe formaat.'

Nieuwe lettertypen
'Dit jaar zag ik veel nieuwe lettertypen voorbijkomen, ontworpen door jonge, talentvolle typogramdesigners als Mario Feliciano', zegt jurylid Søren Nyeland. 'Leesbaarheid staat hierbij voorop. Vergeleken met voorgaande jaren wordt er minder gebruik gemaakt van effecten zoals schaduwen, reliëf en contour.'

Innovatie: The Grid
'De komende jaren verwacht ik veel van nichekranten zoals het gratis weekblad The Grid uit Canada, dat zich kenmerkt door een jonge stem, minimalistisch design en underground uitstraling', zegt Bob Unger. In de tekst worden belangrijke woorden met geel gemarkeerd en in plaats van een standaard auteursnaam maakt The Grid gebruik van getekende portretjes van de auteurs. 'Het zou hierdoor een rotzooi kunnen worden, maar dat is niet zo, knap.' The Grid pakt wekelijks uit met fotografie, breed uitgemeten over spreads. 'Zo zagen we een foto van een rij mensen voor een hotdogkraam die over vier pagina's doorloopt.'

Volgens de jury stelden de Amerikaanse kranten teleur op het gebied van innovatie. 'Natuurlijk is The New York Times een kunstwerk', zegt Søren Nyeland. 'Maar wel een zonder grote verrassingen. Het lijkt erop dat men één model van kranten maken hanteert en daar niet van af durft te stappen.'

Mix licht en zwaar
Bij de kranten die in de prijzen viellen, zag de jury vaak een mix van licht en zwaar. Zo pakt ook een serieuze krant als de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung op paaszondag uit met een spread vol tekeningen van paaseieren. 'Nogal gewaagd maar zeer onderhoudend', aldus de jury. In een andere editie komt de krant met een paginagrote cartoon die het dreigende faillissement van Griekenland toont en de effecten in heel Europa. Unger: 'Denk de financiële Armageddon starring Charlie Chaplin.'

Bekroonde kranten:
Gelauwerde kranten uit binnen- en buitenland. Met de klok mee: National Post (Canada), Excelsior (Mexico), Politiken (Denemarken), Frankfurter Allgemeine (Duitsland) en van de Volkskrant pagina's van Volkskrant magazine, het jaaroverzicht 2011, fotospecial Observatorium en covers van katern V.

In Nederland kreeg ook De Pers een award.