Het sintgeheim van Ameland: met knuppels jagen op vrouwen

GRONINGEN - Op Ameland geldt op maandag 5 en dinsdag 6 december een avondklok voor vrouwen en kinderen. Wagen zij zich toch op straat, dan volgen 'minder plezierige ervaringen', waarschuwt de gemeente in strooibiljetten, gericht aan toeristen die het waddeneiland bezoeken.

Welkom bij Sinterklaas op Ameland. Sunneklaas heet deze geheimzinnige rite uit heidense tijden. Met het bekende kinderfeest heeft het niets te maken. Mannen met knuppels, gehuld in lakens, jagen rond de klok van vijven vrouwen en kinderen van straat. Ze blazen op hoorns die donkere geluiden maken. Wie buiten blijft, kan slaag krijgen.

Brandt er licht in een huis zonder dat de ramen geblindeerd zijn, dan wordt dat afgestraft door de mannen in het wit. Ze slaan de ruiten in. Tijdens Sunneklaas heerst duisternis op straat.

De burgemeester van Ameland wil geen commentaar geven op het pamflet dat hij laat verspreiden. 'Sunneklaas is een feest voor en door Amelanders', zegt zijn woordvoerder. 'Freemden', mensen van de vaste wal, zouden het nooit begrijpen. Zij beginnen direct met een wijzend vingertje over vrouwenrechten.

Vrouwenemancipatie waarderen ze op Ameland heus enorm, maar niet tijdens Sunneklaas, voor eilandbewoners (m/v) het hoogtepunt van het jaar.

Terwijl de vrouwen thuis of in een feestzaal wachten - de traditie verschilt per dorp - werpen de mannen hun lakens af en verkleden zich als Sunneklaas. Weken waren ze in het geheim bezig met 'pakmake', het vervaardigen van hun kostuum. Met een masker op zijn ze onherkenbaar.

De Amelander vrouw, normaal geen doetje, toont respect als de Sunneklazen binnenkomen. Slaat hij met zijn stok op de grond, dan moet zij dansen of zelfs een sprongetje maken over de stok. Weigert ze, dan krijgt ze een tik. Maar zover komt het niet. Vrouwen willen dolgraag dansen met Sunneklaas. Daar hebben ze zich maandenlang op verheugd.

Publiciteit over het feest ligt gevoelig. Nieuwsgierige toeristen kunnen de traditie verstoren. Maar vooral vrezen Amelanders de komst van een gezagsdrager van de vaste wal, die Sunneklaas wil verbieden met een beroep op grondwet zus of artikel zo.