GroenLinks-kamerlid Corinne Ellemeet vroeg Teeven begin januari om het ambtsbericht te herzien.
GroenLinks-kamerlid Corinne Ellemeet vroeg Teeven begin januari om het ambtsbericht te herzien. © ANP

'Zet vermeende Afghaanse oorlogsmisdadigers niet zomaar uit'

Vermeende Afghaanse oorlogsmisdadigers mogen niet meer worden uitgezet zolang hun betrokkenheid bij martelingen niet individueel is getoetst. Dat hebben oppositiepartijen GroenLinks, D66, SP en ChristenUnie woensdag gezegd in een overleg met staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie)

'Verkeerde vader'

Tamana Amiri vertrekt naar Afghanistan om haar vader Feda Mohammed Amiri te zoeken. Sinds zijn uitzetting, begin januari, heeft niemand iets van hem gehoord. 'Fred Teeven heeft nu de verkeerde vader gekozen'. Lees hier haar verhaal.

Het gaat om vluchtelingen die in de jaren tachtig voor de veiligheidsdiensten van het Afghaanse communistische regime hebben gewerkt. Door een ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken worden ze categorisch beschouwd als oorlogsmisdadigers. Daarmee vallen ze onder artikel 1F van het VN-Vluchtelingenverdrag en hebben ze geen recht op een verblijfsstatus.  

Steeds meer Kamerleden stellen vraagtekens bij het Nederlandse 1F-beleid. GroenLinks-kamerlid Corinne Ellemeet vroeg Teeven begin januari om het ambtsbericht te herzien. Ze deed dit nadat de Afghaan Feda Mohammed Amiri was uitgezet. Volgens het ambtsbericht een oorlogsmisdadiger, maar zelf zegt hij nooit bij martelingen betrokken te zijn geweest.  

Het ambtsbericht stelt dat medewerkers van de voormalige communistische veiligheidsdiensten door een rotatiesysteem allemaal aan ondervragingen hebben deelgenomen waarbij gemarteld werd. Feda Amiri moest zijn onschuld bewijzen. Dit kon hij alleen door aan te tonen in het geheel niet voor de diensten te hebben gewerkt.

Onderzoek

Bij de veiligheidsdiensten zouden op het hoogtepunt honderdduizend mensen hebben gewerkt. De UNHCR schreef dat niet is vast te stellen of deze allemaal betrokken waren bij martelingen

Waarop het ministerie van Buitenlandse Zaken zich baseert is niet duidelijk. Ter voorbereiding van het ambtsbericht heeft de Nederlandse ambassade in Pakistan een onderzoek laten uitvoeren. Advocaten hebben via WOB-procedures de berichten mogen inzien die de ambassade hierover aan het ministerie stuurde. Namen van personen en organisaties die gebruikt zijn als bron voor het onderzoek zijn gecensureerd omdat de diplomaten bang zijn dat de gewelddadige oud medewerkers van de communistische veiligheidsdiensten, die nu in Nederland wonen, wraak zullen nemen op de bronnen.  

In de loop der jaren zijn onderzoeken verschenen die de conclusies van het ambtsbericht in twijfel trekken. Bij de communistische veiligheidsdiensten zouden op het hoogtepunt in de jaren tachtig honderdduizend mensen hebben gewerkt. De UNHCR schreef in 2008 dat niet is vast te stellen of deze door een rotatiesysteem allemaal betrokken waren bij martelingen.

Bij staatssecretaris Teeven is vooralsnog geen aarzeling te bekennen. Hij zei woensdag het 1F-beleid te willen handhaven en kreeg hiervoor steun van regeringsfracties VVD en PvdA

Voor officieren en onderofficieren zou het niet mogelijk zijn om binnen de veiligheidsdienst te functioneren als ze niet bereid waren om gevangen te mishandelen, aldus Buitenlandse Zaken. De martelingen werden gezien als een manier om loyaliteit aan de diensten te bewijzen. Maar volgens Antonio Giustozzi, die op het onderwerp promoveerde, was disloyaliteit juist gebruikelijk.  

Rechtbanken vroegen al eerder om individuele toetsing. In een zaak van een Afghaanse 1F'er uit 2012 zei de Rechtbank Den Haag dat hij niet zou mogen worden uitgezet op grond van het ambtsbericht. Eerst zou onderzocht moeten zijn of de Afghaan daadwerkelijk betrokken was geweest bij de mensenrechtenschendingen. Dan mag niet alleen naar het ambtsbericht worden verwezen, zei de rechter, want dan wordt het ambtsbericht onaantastbaar.  

De Raad van State beschouwt het ambtsbericht echter als een deskundigenrapport dat op betrouwbare en onpartijdige wijze is opgesteld. Ook bij staatssecretaris Teeven is vooralsnog geen aarzeling te bekennen. Hij zei woensdag het 1F-beleid te willen handhaven en kreeg hiervoor steun van regeringsfracties VVD en PvdA. Op dit moment hangt tientallen Afghaanse 1F'ers uitzetting boven het hoofd. Van Feda Amiri is sinds aankomst in Kabul niets meer gehoord. Zijn dochter is maandag in Afghanistan aangekomen om haar vader te zoeken.