Sluipschutters op het dak tegenover de drukkerij in Dammartin-en-Goële waar de broers die de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo pleegden zich vrijdag hadden verschanst.
Sluipschutters op het dak tegenover de drukkerij in Dammartin-en-Goële waar de broers die de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo pleegden zich vrijdag hadden verschanst. © EPA

'Snel geld vinden voor geheime diensten in deze onzekere tijden'

Na de bloedige aanslagen op de redactie van Charlie Hebdo in Parijs klinkt de vraag: hoe bestrijd je radicaliserende eenlingen met mogelijke plannen voor een aanslag in het Westen? Zo snel mogelijk het land uit? Met ze praten? En hebben we ons inlichtingenapparaat nog wel op orde? De scherpste opinies op een rij.

Net zoals jihadisme niet tot het Midden-Oosten beperkt blijft, moeten westerse overheden zorgen voor een daadwerkelijke universele toepassing van de mensenrechten, overal ter wereld.

In de Vlaamse krant De Morgen zien mensenrechtenadvocaat Abderrahim Lahlali, islamtheoloog en imam Khalid Benhddou en jurist Mohamed El-Omari een rol voor een 'Europese islam': 'De behoefte aan zingeving mag niet genegeerd worden en belangrijke geloofsuitingen moeten zoveel mogelijk gerespecteerd worden, zonder dat de essentie van onze rechtsstaat ondergraven wordt. Van onze kant willen wij graag meebouwen aan een 'Europese' islam, die hedendaagse antwoorden biedt aan moslimjongeren die op zoek zijn naar zingeving en spiritualiteit. Wij willen hen overtuigen van de complementariteit van de islam met de mensenrechten en met de principes van onze rechtsstaat.

Wij kunnen dit echter enkel op een geloofwaardige manier doen indien wij een antwoord kunnen bieden op de bedenkingen die wij krijgen over de selectieve toepassing van de mensenrechten en de selectieve verontwaardiging bij schendingen hiervan. Net zoals jihadisme niet tot het Midden-Oosten beperkt blijft, moeten westerse overheden dus zorgen voor een daadwerkelijke universele toepassing van de mensenrechten, overal ter wereld. En waarom ontstaat er geen massale 'ik ben geen CIA'-solidariteitscampagne met de getroffen moslims wanneer de zoveelste bewijzen van mensenrechtenschendingen door deze organisatie bekendgemaakt worden?'

Handenvol agenten nodig

Als het erop aankomt zijn er voor het volgen van de meest verdachte doelwitten handenvol agenten nodig.

In het commentaar schrijft De Telegraaf over de 'zichtbare en onzichtbare maatregelen' die er voor moeten zorgen dat Nederland veilig blijft waar premier Rutte gisteren in het televisieprogramma Buitenhof over sprak. 'De nieuwe inspanningen trekken een zware wissel op de geheime diensten in ons land. Voor het in de gaten houden van potentieel gewelddadige moslimextremisten zijn tegenwoordig veel digitale middelen beschikbaar. Maar als het erop aankomt zijn er voor het volgen van de meest verdachte doelwitten handenvol agenten nodig.

En dat terwijl de geheime diensten zwaar getroffen worden door het bezuinigingsmes van het kabinet. Het is dan ook goed dat premier Rutte gisteren beloofde dat mochten de diensten geld tekort komen, dat de benodigde fondsen alsnog gevonden zullen worden. Het is te hopen dat het kabinet zich aan deze belofte houdt. Sterker nog, er dient snel geld gevonden te worden om de geheime diensten weer op de sterkte te brengen die deze onzekere tijden vragen.'

In gesprek blijven

Om radicalisering tegen te gaan, om extremisme in de kiem te smoren, moeten we in gesprek blijven.

Journaliste Annabell van den Berghe, die in het Midden-Oosten werkt, schreef afgelopen weekend in de Volkskrant dat het Westen zich blindstaart op de gevolgen van radicalisering. Het is beter om met ze in gesprek te blijven. 'We hebben het telkens over meer veiligheidsmaatregelen en een steeds hardere en strengere aanpak voor terugkerende Syriëstrijders, maar om radicalisering tegen te gaan, om extremisme in de kiem te smoren, moeten we in gesprek blijven.

Ja, dat klinkt naïef, maar niets is minder waar: het is naïef om te denken dat je het probleem oplost door die jongeren op te roepen op te rotten. We kunnen het probleem niet wegsturen en geloven dat het daarmee is verdwenen. De jongens wegsturen is niet eens het probleem verplaatsen, want elders is ook nog steeds hier: grenzen stellen weinig meer voor en de netwerken hier zijn te sterk geworteld en vervlochten met daar. Zelfs zonder terugkeerjongens staan de extremisten in contact met voldoende gegadigden om aanslagen uit te voeren in het Westen. Want zij zijn het die een klankbord bieden én de uitweg naar het paradijs. Uiteindelijk zullen we toch moeten inzien dat Syrië ook ons probleem is, en radicalisering een probleem op wereldschaal.'

Bewakers van de vrijheid

Ongetwijfeld zal in Frankrijk en daarbuiten het debat losbarsten of we 'onze vrijheid niet opofferen' als veiligheidsdiensten meer macht krijgen.

De 'Mars van de Republiek' gisteren in Parijs mag dan indrukwekkend geweest zijn, op de daken lagen sluipschutters. 'Zij maakten duidelijk dat het gevaar allerminst is geweken', schrijft chef buitenland Robbert de Witt op de website van Elsevier. 'Met meer inspanning, en indien nodig ook met meer geld en meer bevoegdheden, zullen veiligheidsdiensten hun opvolgers (van aanslagplegers, red.) beter moeten volgen.

Ongetwijfeld zal in Frankrijk en daarbuiten het debat losbarsten of we 'onze vrijheid niet opofferen' als veiligheidsdiensten meer macht krijgen.
Door alle 'onthullingen' van ex-NSA-werknemer Edward Snowden lijken we vergeten dat veiligheidsdiensten niet de vijand zijn, maar juist de bewakers van de vrijheid.'

Radicaal liberalisme

Een verbod op al dan niet misselijk makende gedachtes en sympathieën zal juist contraproductief werken en soldaten winnen voor de vijanden van de liberale democratie.

Jamaseb Soltani richt op The Post Online zijn pijlen op de uitspraken van de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb. Die zei in Nieuwsuur vorige week dat moslims die het niet eens zijn met tekeningen zoals die door de redactie van Charlie Hebdo werden gemaakt net zo goed kunnen oprotten. Dat is, vindt Soltani, anti-liberaal. Het zal zelfs averechts werken. 'vervreemdelingen onder aanval staan, kan de verdediging van het liberaal gedachtegoed nooit en nimmer anti-liberaal zijn. Daarmee maak je de democratie niet weerbaar, maar kwetsbaar omdat jezelf de grondslagen ervan verzwakt en eenzijdig maakt. Het is juist cruciaal om het universalisme van die waarden te benadrukken, de pluriformiteit van ideeën te accommoderen, en de frustratie van degenen die zich aan die vrijheden storen zoveel mogelijk binnen de kaders van diezelfde vrijheden te laten manifesteren.

De 'etnicisering' van het liberaal gedachtegoed, een verbod op al dan niet misselijk makende gedachtes en sympathieën, een ongelijkwaardige inperking van de vrijheid van meningsuiting - dit oh-zo essentiële principe van het liberalisme - zullen juist contraproductief werken en soldaten winnen voor de vijanden van de liberale democratie.

Het beste wapen in de strijd tegen het radicalisme is een radicaal liberalisme.'