Op de eerste rij voor persvrijheid, maar niet in eigen land

Op de barricades voor vrije meningsuiting. Maar niet altijd.

Arm in arm marcheerden staatshoofden en regeringsleiders door Parijs. Op die manier wilden ze hun geloof uitdrukken in 'de kracht van de democratie' en 'het vrije woord'. Ontroerend. Dat sommige politici de persvrijheid in eigen land aan banden leggen, moesten we maar even vergeten. Wie waren deze controversiële figuren die meeliepen?

David Cameron

Door de onthullingen van Edward Snowden in The Guardian kreeg de Britse premier David Cameron het benauwd. Dus reageerde hij zich af op de krant, die te maken kreeg met brute intimidatie, zoals een inval op de redactie.

In 2013 gaf Cameron persoonlijk opdracht om een computer van The Guardian te vernietigen waarop geheime informatie stond over de spionage door Britse en Amerikaanse inlichtingendiensten.

De verzamelterm 'nationale veiligheid' was de reden dat Cameron draconische maatregelen heeft genomen tegen The Guardian. De krant publiceerde diverse keren uit de documenten, die afkomstig zijn van de Amerikaanse klokkenluider Snowden. Uit de informatie blijkt dat de Amerikaanse inlichtingendiensten op grote schaal telefoon- en internetgegevens verzame- len met het programma Prism.

Benjamin Netanyahu

De Palestijnse Mohammad Saba'aneh werd twee jaar geleden in een Israëlische cel gevangen genomen. Deze 34-jarige man is geen terrorist, maar een cartoonist. Hij werkt onder meer voor de krant Al-Hayat al-Jadida.

Eigenlijk was Netanyahu gisteren niet welkom in Parijs. De Franse president Hollande wilde dat de mars van de republiek uitsluitend over solidariteit met Frankrijk ging, en niet zou worden afgeleid door controversiële zaken, zoals de relaties tussen joden en moslims. Parijs had om dezelfde reden ook de Palestijnse president Mahmoud Abbas gevraagd thuis te blijven.

Netanyahu liet op het laatste moment weten toch te komen en de geïrriteerde Fransen moesten toen ook Abbas optrommelen.

Mahmoud Abbas

In de Palestijnse gebieden wordt door de autoriteiten hard opgetreden tegen kritische journalisten en gebruikers van sociale media. Journalisten, politieke tekenaars en bloggers worden al dan niet tijdelijk vastgezet.    

In 2012 werd een aantal kritische websites geblokkeerd door de Palestijnse Autoriteit (PA), de semi-autonome regering van president Mahmoud Abbas die zeggenschap heeft over 40 procent van de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever.  

De jonge politieke tekenaar Hasan Abbadi uit Sabastia werd ingesloten vanwege een paar prenten waarop hij de PA in de maling nam. Hij is op borgtocht vrijgelaten. Jamal Abu-Rihan werd in april verhoord nadat hij op Facebook had opgeroepen een eind te maken aan corruptie.

Sameh Shoukry

Sameh Shoukry, de minister van Buitenlandse Zaken van Egypte, veroordeelde de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo. 'Egypte staat klaar om samen op te treden tegen terrorisme, een internationaal fenomeen dat zich richt op de stabiliteit en veiligheid in de wereld. Er is internationale en gecoördineerde actie nodig om dit fenomeen uit te roeien.'

Tegelijk heeft het Egyptische gerecht journalisten veroordeeld wegens vermeende steun aan terroristen. Wereldwijd werd geschokt gereageerd toen een Egyptische rechtbank drie journalisten van Al Jazeera zeven jaar gevangenisstraf oplegde. Drie buitenlandse journalisten, onder wie de Nederlandse Rena Netjes, werden bij verstek veroordeeld tot tien jaar.

Volgens Egypte hebben de journalisten zich schuldig gemaakt aan het helpen van een 'terroristische organisatie' (de verboden Moslimbroederschap) en het verspreiden van staatsgevaarlijke leugens. De verslaggevers werkten in Egypte tijdens de nasleep van de militaire machtsovername, afgelopen zomer, toen het protest van aanhangers van de afgezette president Mohammed Morsi hardhandig werd neergeslagen.

Viktor Orbán

Met een mediawet heeft de Hongaarse premier ervoor gezorgd dat journalisten een boete krijgen wanneer hun berichtgeving niet strookt met wat de regering deugdzaam vindt.

Volgens journalistenorganisaties is het de strengste mediawet in de Europese Unie. Journalisten dienen in bepaalde gevallen hun bronnen bekend te maken, iedereen die in de pers genoemd wordt krijgt een recht op antwoord. Media die zich niet aan de nieuwe regels houden, wachten hoge boetes. Volgens de wet, die in 2010 werd aangenomen, riskeren televisiestations bij een overtreding een boete van 700 duizend euro. Kranten en websites kunnen een boete van 90 duizend euro krijgen.

En dan is er nog Orbans voornemen om verplichte drugstests in te voeren voor journalisten en politici. Volgens de premier is dit nodig omdat drugsgebruikers in die beroepsgroepen hem niet willen steunen in zijn strijd tegen de zogenaamde 'drugsmaffia'.

Sergej Lavrov

Rusland heeft een rijke geschiedenis van censuur en propaganda. Wat de waarheid is, wordt op het Kremlin beslist, de staatsmedia volgen gedwee. Onafhankelijke kranten en televisiezenders worden de mond gesnoerd, kritische journalisten geliquideerd.

Vladimir Poetin heeft regelmatig lippendienst bewezen aan de vrijheid van meningsuiting. De beschuldiging dat hij bezig is de media te muilkorven - of dat hij zijn ondergeschikten die dat doen, niet tot de orde roept - wijst de president van de hand. Poetin vindt dat het de mediatycoons zijn die tot de orde moeten worden geroepen.

In 2012 werd de Siberische blogger Dmitri Shipilov veroordeeld tot elf maanden taakstraf vanwege het publiekelijk beledigen
van een overheidsbeambte in zijn blogs. Hij moest tien procent van zijn inkomsten afstaan aan de staatskas.

Ahmet Davutoglu

De Turkse president Recep Erdogan houdt niet van kritiek. Dat zorgt ervoor dat Turkije aan de lopende band journalisten opsluit. Tijdens een arrestatiegolf afgelopen december hebben veiligheidsdiensten ten minste 24 journalisten, televisiemakers en voormalige politiechefs opgepakt. Volgens Erdogan een 'netwerk van verraders' dat erop uit zou zijn de regering ten val te brengen.

Twitter en YouTube werden vorig jaar een tijdlang aan banden gelegd. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International sprak over censuur. Volgens het onafhankelijke Comité ter Bescherming van Journalisten zaten eind vorig jaar 40 journalisten gevangen in Turkije, meer dan in enig ander land.

Het hield de Turkse premier Ahmet Davutoglu niet tegen om in Parijs mee te marcheren voor de democratie.