Journalist en presentator Pieter Jan Hagens.
Journalist en presentator Pieter Jan Hagens. © ANP

Pieter Jan Hagens: 'Van Rey is de bedelaar, Ahmed Aboutaleb de koning'

De dreiging van terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) houdt aan, Barack Obama spreekt vanavond tot het volk in zijn jaarlijkse State of the Union en vandaag begon de rechtszaak tegen Jos van Rey, de 'onderkoning van Roermond'. We bespreken het nieuws van de dag met journalist en presentator Pieter Jan Hagens.

Wat is het belangrijkste nieuws van de dag, vindt u?
'Interessant is natuurlijk de zaak-Van Rey. Het bewijs tegen hem lijkt zich op te stapelen, al is iemand natuurlijk pas schuldig als dat bewezen is. Wat me opvalt is dat in het nieuws vaak een onderscheid kan worden gemaakt tussen koningen en bedelaars. In overdrachtelijke zin is Van Rey duidelijk de bedelaar en Ahmed Aboutaleb de koning.'

Hoe kijkt u terug naar zijn tijd als politicus en wat kunnen we verwachten van de rechtszaak?
'Ik heb het slechts op afstand gevolgd, maar het kan natuurlijk goed dat hier politiek bedreven is die niet correspondeert met de normale gang van zaken. Hij zou bevriend zijn met de projectontwikkelaar, hem gunsten hebben verleend, maar ook stemmen geronseld hebben voor verkiezingen. Of het waar is, weet ik niet, maar ik ga het zeker volgen. Het wekt mijn nieuwsgierigheid dat Van Rey met zoveel stelligheid zijn onschuld bepleit.'

Het valt me op dat elke mogelijke verklaring voor het ontstaan van extremisme wordt opgevat als verontschuldiging voor extremisme

Pieter Jan Hagens

Dan iets anders. Vandaag dreigt de extremistische terreurorganisatie IS twee Japanners te executeren als geen gehoor wordt gegeven aan hun eisen. Dit is de zoveelste keer dat dit gebeurt. Hoe kijkt u tegen deze groep aan?
'Precies zoals de meeste mensen: met angst, verbolgenheid en bezorgdheid. Ik vind het doodeng wat er allemaal gaande is. De discussie die nu veel gevoerd wordt in de politiek, maar ook in de media, is daarom ook een belangrijke. Ik vind dat we juist nu niet aan angst moeten toegeven en onze vrijheden moeten verdedigen.'

Hoe moet dat dan?
'Afgelopen weekend had ik de schrijfster en historicus Karen Armstrong te gast in Buitenhof. Een expert op het gebied van religie en verwante zaken. Zij probeert extremisme te verklaren door terug te gaan naar de kern en de vraag te stellen: waar begint het? In hoeverre bestaat er een verband tussen religie en geweld? Zo zoekt ze naar mogelijke oorzaken door te kijken naar de geschiedenis van religie en hoe religie zich ontwikkelt. Ze koppelt het Israël- Palestina conflict bijvoorbeeld aan mogelijke radicalisering. Maar ook de revolutionaire drang om je te verzetten tegen grootmachten, heeft ze genoemd. De islam draagt in haar zienswijze zeker ook schuld, maar is niet de enige factor bij de radicalisering.'

Een interessante opvatting, hoe is daar op gereageerd?
'We hebben talloze reacties ontvangen. Veel mensen waren enthousiast omdat het gesprek nieuwe inzichten gaf, maar we hebben ook reacties ontvangen die bijzonder kritisch waren. Het valt me op dat elke mogelijke verklaring voor het ontstaan van extremisme wordt opgevat als verontschuldiging voor extremisme.'

Armstrong verspreidt haar opvattingen via de media, uw uitzending in dit geval. Vindt u dat media de verantwoordelijkheid hebben om angst in te dammen?
'Ik vind dat de media altijd moeten kunnen berichten over alles wat er in de wereld gebeurt, hoe gevoelig ook. Dat is de fundering voor onze democratie, onze rechtsstaat. Media moeten altijd alles - mits juist en volledig - melden.'

Ik zou Barack Obama de kleren van het lijf vragen, zoals elke journalist.

Pieter Jan Hagens

Vandaag staat in de Volkskrant het verhaal over Farid. De man die alles in het werk stelde om te voorkomen dat zijn zoon Achraf  afreisde naar Syrië. Vergeefs, zo bleek. Achraf is nu dood en zijn ronselaars lopen vrij rond. Heeft de Nederlandse staat gefaald?
'Nee. Ik vraag me af in hoeverre een geradicaliseerde moslim luistert naar wat een staat wil of eist. Het is goed dat er een steunpunt komt voor radicaliserende moslims, ik kan me voorstellen dat dat voor familieleden heel belangrijk is. Ik juich dit soort initiatieven van harte toe.' 

Is dat genoeg, denkt u?
'Dat weet ik niet. Het lijkt mij verstandig duidelijk te maken dat er keiharde sancties staan op vechten voor IS in Syrië. Het moet duidelijk zijn dat dit zwaar bestraft wordt en tegelijkertijd moet je nagaan hoe radicalisering ontstaat en of je iets kunt doen om het te voorkomen.'

Dan door naar een iets luchtiger onderwerp: vanavond spreekt Obama tot het volk in zijn State of the Union. Zit u voor de tv?
'Nee, ik heb dan een uitzending. Ook moet ik eerlijk toegeven dat ik niet in de ban ben van dit nieuwsfeit. Ik volg het wel, maar dat is het dan ook.'

Wat verwacht u van zijn toespraak?
'Ik verwacht dat Obama aandacht besteedt aan de economische opmars van de Verenigde Staten. De hoeveelheid geweld in de wereld en hoe goed het eigenlijk wel niet gaat met Amerika.'

U heeft als journalist heel wat interessante mensen gesproken, zoals Mark Rutte en George Bush sr. Stel Obama zit bij u aan tafel. Wat dan?
Lacht: 'Waar moet ik beginnen?'

Bij het begin.
'Ik zou hem de kleren van het lijf vragen, zoals elke journalist. Ik zou het hebben over IS, de Amerikaanse samenwerking met Saoedi- Arabië in de strijd tegen IS. Ook zou ik alles willen weten over MH17, over Poetin, over Europa, over de euro, over de monetaire verruiming, over hoe bestuurbaar zijn land nog is, nu hij op ramkoers ligt met de Republikeinen. Ik zou 'm ook vragen of hij het woord 'gezellig' nog kan uitspreken.'

Tot slot. Wilt u nog iets kwijt?
'Niet per se, maar wel wil ik iedereen via deze weg 'De Stamhouder' van Alexander Münninghoff aanraden. Het boek circuleert momenteel binnen de huiskamers van onze familie. Iedereen wil het lezen, via deze weg compenseer ik in elk geval het feit dat mijn zus vooralsnog de enige is die het boek ook daadwerkelijk gekocht heeft.'

Dit is aflevering 439 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.