De GidsVriendschap

Zo worden je vriendschappen hechter (en waarom je er maar een paar nodig hebt)

Beeld Carine Brancowitz

Kinderen claimen elkaar als hartsvriend(in) met vriendschapskettinkjes, als volwassene kan het een stuk moeilijker zijn om echte vrienden te maken. Hieronder enkele tips voor wanneer vriendschappen van vroeger zijn verwaterd en nieuwe kennissen vooral oppervlakkige contacten blijven.

Bij familiebijeenkomsten krijgen singles steevast de vraag hoe het gaat met hun liefdesleven en wie verliefd, verloofd of getrouwd is, wordt geacht te vertellen hoe het met de levenspartner gaat. ‘Nooit: hoe is je vriendenleven? Het lijkt wel een verboden onderwerp. Terwijl vrienden voor mij ontzettend belangrijk zijn’, zei schrijver Ronald Giphart in een interview over zijn nieuwe roman Alle Tijd, een boek met een vriendengroep als verteller. ‘Voor vriendschap moet je meer moeite doen dan voor een liefdesrelatie, is mijn overtuiging,’ zei hij. En: ‘Natuurlijk kunnen huwelijken klappen, maar vriendschappen verslonzen makkelijker zonder dat je het in de gaten hebt.’ 

Hoewel we er misschien niet veel over praten, zijn vriendschappen wel enorm belangrijk voor ons welbevinden, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zo laten de statistieken zien dat mensen die weinig contact hebben met vrienden (minder dan een keer per maand) minder vaak tevreden zijn met hun sociale leven dan degenen die weinig contact hebben met hun familie of buren.

‘Hechte vriendschappen zijn om verschillende redenen belangrijk. Bijvoorbeeld omdat het tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend is dat je familie in de buurt woont. En vanwege het hoge aantal echtscheidingen. In vrienden zoeken we mensen die onze identiteit bevestigen, ze spiegelen wie je bent en helpen je de wereld te begrijpen’, zegt Beate Volker, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in thema’s als vriendschap, sociale netwerken en relaties.

Wat is een goede vriend?

Echt goede vrienden heb je maar weinig. Dat zijn een of twee mensen, meent Volker, met wie je hechter bent dan met je familieleden. De Griekse filosoof Aristoteles zei het ook al: hoe meer vrienden je hebt, hoe minder ze waard worden.

Die paar goede vrienden hoef je niet elke dag te zien, maar spreek je gemiddeld wel minimaal een keer per week. Echt goede vrienden praten vooral, ze geven elkaar advies. Over werk, over relaties, de partner, over de kinderen. ‘Natuurlijk onderneem je ook gezellige dingen met elkaar, maar het gaat vooral om praten. Je reflecteert samen op het leven en vraagt de ander hoe het nou echt gaat’, zegt Volker.

Lijd je toch aan polyphilia (veelvrienderij), zoals Aristoteles het hebben van veel oppervlakkige vrienden noemde? Dan hebben we tips om oppervlakkige vriendschappen hechter te maken.

Te hoge verwachtingen

Wie is opgegroeid met series als Friends en Sex and the City denkt wellicht dat vrienden de nieuwe familie zijn, altijd in de buurt en elkaar eeuwig trouw. Stand-up comedian en schrijver Rutger Lemm droomde van een vaste vriendengroep, bestaande uit verschillende types met een perfecte onderlinge chemie en met een vast café. De werkelijkheid viel vies tegen. ‘Sinds ik mijn beste vrienden op de middelbare school leerde kennen, ben ik eigenlijk elke dag teleurgesteld in ze geweest’, schreef hij eerder in deze krant.

Geef aan dat je verdieping wil

Wie graag betere vrienden wil worden met een kennis, doet er verstandig aan dit gewoon te zeggen, vindt hoogleraar Volker. Maar is dat niet een beetje raar? ‘Dat kan ongemakkelijk zijn’, beaamt ze. ‘Wat je bijvoorbeeld kunt doen, is zeggen dat je een afspraak gezellig vond en dat je graag nog een keer afspreekt. Of geef aan dat je het een waardevol gesprek vond en uitkijkt naar de volgende keer. Dat kan best spannend zijn, want het kan natuurlijk gebeuren dat je afgewezen wordt of dat de ander liever kennissen blijft.’

Wees onbevangen als een kind

De reden dat het als kind veel gemakkelijker was om vriendschappen te sluiten dan als volwassene, is volgens Florian Hiele dat we als kind meer onszelf waren. Hiele is coach en oprichter van Sociale Vrijheid, een bedrijf dat mensen met een sociale angst helpt.

‘Het grote verschil tussen wie we zijn als volwassene en wie we waren als kind, zit in de onbevangenheid en de echtheid. Het niet nadenken over hoe we reageren, wat we zeggen in een groep, we waren veel puurder als kind’, zegt hij.

Volgens Hiele voelt een vriend uit de jeugd daarom vaak heel vertrouwd en echt. Vanaf de tienertijd hebben we door hoe we ons sociaal gewenst moeten gedragen of hebben we juist door dat bepaald gedrag een reactie uitlokt. Hiele: ‘We gaan daarnaar handelen, maar vergeten wat voor onszelf belangrijk is. Hierdoor worden relaties oppervlakkiger, waardoor we nog meer sociaal wenselijk gedrag gaan vertonen en uiteindelijk een masker op hebben.’

Een vicieuze cirkel dus? ‘Ja, het gevaar is dan dat je mensen aantrekt die bij je masker passen in plaats van bij dat wat dat je eigenlijk nodig hebt’, zegt de coach.

Stel je kwetsbaar op

Zowel Hiele als Volker meent dat kwetsbaarheid cruciaal is als het gaat om hechte vriendschappen.

Hiele: ‘Waar veel mensen naar zoeken, is een diepe, hechte relatie. Maar hoe kan deze ontstaan als we onszelf niet openstellen? Veel mensen wachten tot eerst iemand anders zich opent en zich kwetsbaar opstelt en pas dan hebben ze de moed dit ook te doen. We durven onszelf niet te laten zien, maar het is wel waar we naar verlangen en we verwachten het ook van de ander.’

De coach raadt juist aan de eerste stap te zetten. ‘Vaak krijg je een reactie van herkenbaarheid. Het kan natuurlijk gebeuren als je je masker laat zakken, dat mensen afstand nemen, maar dat schept alleen maar mogelijkheden om mensen aan te trekken die wel bij je passen.’

Luister en kom ergens op terug

‘Als je een diepere connectie wilt met iemand, is het belangrijk dat je goed luistert’, zegt Hiele. ‘Vraag door, let ook op intonatie en lichaamstaal. Kijk niet op je telefoon als er een appje binnenkomt en heb aandacht voor de ander. Dat schept vertrouwen dat wat de ander zegt gehoord wordt.’

Volker is het hiermee eens. ‘Laat zien dat je begaan bent met de ander en als hij of zij iets heeft verteld, kom er dan later op terug. Vraag de volgende dag of de volgende keer dat je die vriend spreekt hoe hij of zij het bepaalde probleem heeft opgelost. Het is leuk voor de ander als je oprechte interesse hebt.’

Wees je eigen ideale vriend

Hiele adviseert eens op te schrijven wat je belangrijk vindt in een vriendschap. ‘Welke eigenschappen zou je graag in een goede vriend zien? Kies een stuk of vijf punten en ontwikkel die in jezelf. Bedenk waarom iemand een vriend wil zijn met jou. Reflecteer op je eigen handelingen. Wat je wilt geven in een vriendschap is namelijk net zo belangrijk als wat je wilt krijgen uit een vriendschap.’

Volker geeft een tip die daarbij aansluit. Echte vriendschap is onbaatzuchtig, vindt ze. Je wilt dat het goed gaat met de ander, ook al heb je daar zelf niets aan. ‘Je geeft om de ander en daarom help je je vriend tot bloei te komen. Meestal gaat dat vanzelf.’

Een verwaterde vriendschap nieuw leven inblazen

Voordat je contact opneemt met een oude vriend of vriendin is het slim na te denken waarom de vriendschap eindigde. Was er een ruzie die nooit is uitgepraat of is het een kwestie van verwateren doordat een van beiden in een andere levensfase belandde? Wie toch contact opneemt, kan het beste voorzichtig beginnen, tipt The New York Times. ‘Als je toevallig in een zelfde soort levensfase zit, stuur dan een bericht om ervaringen uit te wisselen. Dit soort gerichte gesprekken zorgen voor een gevoel van verbondenheid zonder dat het te opdringerig overkomt’, aldus therapeut Miriam Kirmayer in de Amerikaanse krant.

Second degree dinner

Toch graag nieuwe mensen leren kennen? Socioloog Beate Volker adviseert om een second degree dinner te organiseren. Daarbij nodig je een paar vrienden uit en vraagt hen iemand mee te nemen die jij nog niet kent en die elkaar nog niet kennen. Zo kent iedereen maar een paar personen. Omdat de nieuwe mensen vrienden van vrienden zijn, is de kans groot dat het klikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden