Zo maak je een pompoenlantaarn en andere tips om Sint-Maarten te vieren

Beeld Universal Images Group via Getty

Tijdens Sint-Maarten op maandag 11 november trekken de kinderen met hun lampion weer langs de deuren. Oud-presentatrice van Het Klokhuis Lisa Wade schreef samen met Daan Rot een boek over jaarfeesten (‘Het hele jaarfeesten’). Ze deelt haar tips.

Over de stress die ouders vaak ervaren rondom de jaarfeesten

Misschien behoort u tot de categorie ouder die pas op zondagavond bedenkt dat het de volgende dag Sint-Maarten is en dat er dus ergens een lampion vandaan moet worden getoverd (zie voor enkele makkelijke lampion-knutseltips hieronder). ‘Als je pas op het laatste moment aan zo’n feest denkt, dan is het verschrikkelijk’, beaamt Lisa Wade. ‘Ik heb thuis een seizoensdoos, daar zit alles voor de herfst en kerst in. Die trek ik gewoon tevoorschijn.’ Nieuwe spulletjes voor in die doos koopt ze in de uitverkoop, na Kerstmis, Halloween of Sinterklaas, voor volgend jaar. ‘Wil je de jaarfeesten op een fijne manier vieren dan vergt dat één keer een flinke investering, je moet de tijd nemen om te bedenken hoe je het wilt vieren en moet de juiste spullen in huis halen, maar als je het eenmaal hebt geregeld, dan word je er niet meer zo moe van.’

Waarom vieren we ook alweer Sint Maarten?

Over de precieze oorsprong van het Sint-Maartenfeest wordt gespeculeerd. ‘Veel feesten in de herfst hebben te maken met oogsttijd’, vertelt Wade. ‘De kleinere boeren gingen langs bij de rijkere boeren en die gaven wat weg, om de donkere periode met weinig eten te kunnen doorstaan. De grote boeren hingen een knol buiten met een lichtje erin op om te laten zien dat er wat te halen viel.’ 

Volgens de legende was Maarten, of Martinus van Tours, een soldaat die bij de stadspoort van Amiens een arme bedelaar aantrof. Hij had niets om te geven, behalve zijn mantel. Met zijn zwaard sneed hij de mantel doormidden en gaf een deel aan de bedelaar. Martinus overleed op 11 november 397. ‘Het feest gaat dus over delen', zegt Wade. ‘Je kunt die boodschap ook bespreken met je kinderen. Vraag bijvoorbeeld: wat zouden wij voor anderen kunnen doen? Het is ook een toffe boodschap voor ouders om over na te denken. Dat je niet je hele mantel moet weggeven, anders krijg je het koud en kun je niemand meer helpen.’ Een soort katholieke versie van de wijsheid dat je éérst je eigen het zuurstofmasker in het vliegtuig moet opzetten voordat je andere kunt bijstaan.

Zo maak je een lantaarn van pompoen

Dit heb je nodig:
- Kleine pompoen — eentje met een doorsnede van zo’n 15 centimeter is prima
- Keukenmes om het deksel van de pompoen te snijden
- Aardappelschilmesje, een hobbymesje of een guts — om de pompoen te versieren
- Lepel om het vruchtvlees uit de pompoen te schrapen
-IJzerdraad of touw
- Appelboor
- Waxinelichtje of batterijlampje
- Stok of tak
- Houten prikkers

Zo moet het:
Snijd een dekseltje van de pompoen af, dat kan gewoon recht of met kartels.

Schep de pompoendraden en zaden eruit.

Vis de pitten eruit, een perfect peuter/kleuterklusje.

Leg de zaadjes apart om later te roosteren in een koekenpan.

Met de guts of het mesje teken je sterren, een maan, een zonnetje of zelfs Sint Maarten te paard op de pompoen. Guts of snijd de binnenkant van je tekening weg, maar niet door en door.

In de deksel maak je met een appelboor of een mesje gaatjes.

Schraap met de ijslepel of gewone lepel het vruchtvlees uit de pompoen, dit is hard werken! Als je de wanden in verschillende diktes maakt schijnt het kaarslicht in verschillende gradaties doorheen. Maak de bodem van de pompoen een beetje vlak zodat het lichtje straks goed rechtop kan staan.

Doe het vruchtvlees in de pan om er straks soep van te maken (zie hieronder voor het recept).

Maak aan beide zijdes een gaatje, niet te dicht bij de rand anders gaat het scheuren, steek er ijzerdraad dooreen en hang de pompoen zo aan je stok, zoals het handvat van een emmer.

Gebruik een glazen yoghurtpotje of babyvoedingspotje en zet daar het kaarsje of waxinelichtje in. Je kunt de deksel eraf aten of met houten prikkertjes op de pompoen zetten

Maak de pompen niet te lang van te voren, zo voorkom je dat de pompoen verschrompelt. Bewaar de pompoen in een natte theedoek in de koelkast.

Bron: Het hele jaarfeesten in de herfst en winter - Lisa Wade en Daan Rot. (Christofoor)

Houd het klein

‘Ik koop weinig. Voor Halloween maak je een mummy door je kind in wc-papier te wikkelen of we maken griezelsoep uit het boek van Roald Dahl', zegt Wade. ‘Met Kerstmis kun je een kerstspel spelen, Maria krijgt een blauwe handdoek om haar hoofd. Met Sint-Maarten is het al magisch voor kinderen als je de kamer donker maakt en een lichtje aandoet.’

Stress? Haast? Dat hele feest glad vergeten? Geen nood
Een simpel idee voor een lantaarn of lampion: Beplak een leeg jampotje met wat snippers gekleurd papier. Of pak wat goudkleurig karton waar je de zon, maan en sterren uitsnijdt en die je vervolgens op de buitenkant van het potje plakt. IJzerdraad om de hals van het potje draaien en een hengsel van maken. Kaarsje erin en klaar.  Een leeg melkpak kan ook een fijne basis vormen voor een lampion. Beplakken, verven of maak er raampjes in waar het lichtje knus doorheen schijnt.

Pumpkin seeds on thestar shaped lid of a cut open halloween pumpkin isolated on a white background Beeld Colourbox

Pompoensoep maken

Volkskok Loethe Olthuis kocht een kleine oranje zonpompoen voor deze pompoensoep met maïs, kokos en Thaise kruiden. Ook nog eens heel gezond omdat er meer caroteen, de voorloper van vitamine A, in zit dan in wortels. Pompoen is goed te combineren met kokos. Een niet al te zoet trendy kokosdrankje is een prima basis voor deze soep. Bekijk dit recept en nog héél veel andere recepten met pompoen.

Hoe voorkom je dat het alleen om het snoep gaat?

‘Als de kinderen klein zijn kun je het een beetje sturen', meent Wade. ‘Je kiest drie buren uit waar je langsloopt en gaat daar van te voren even langs met mandarijnen. Je kunt met hele kleintjes ook prima een wandelingetje maken in de tuin waar papa zit met rozijntjes.’

Bij oudere kinderen kan dat natuurlijk niet. ‘Ze willen dan liever meedoen met vriendjes en vriendinnetjes dan met papa en mama en dat is ook heel gezond. Je kunt best afspraken maken: we doen het snoep in een trommel en de helft geven we weg, aan de voedselbank bijvoorbeeld. Je kunt het verhaal van de mantel delen erbij halen. Wat kunnen wij verzinnen om iemand te helpen? Maar laat ze van een beetje snoep vooral lekker genieten.’

Wat doe je met al dat snoep?

De voorkeur van ouders gaat vaak uit naar een gezonde mandarijn of doosje met rozijntjes, maar wedden dat de kinders zakken vol snoep meebrengen van hun Sint Maarten-rondgang. Wat is slim: één avondje laten volproppen of op rantsoen van één per dag?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden