de gids klimaatgids

Zo let je op de duurzaamheid van je nieuwe telefoon

Je telefoon is kapot, traag of het geheugen zit vol. Bloedvervelend natuurlijk, als je telkens één app moet verwijderen voordat je een nieuwe kunt installeren. Waar moet je op letten als je een nieuwe smartphone zoekt en tegelijkertijd het milieu wil sparen?

Beeld Noël Loozen

’s Ochtends in de trein moet ik kiezen: ik kan nu de handige NS-app installeren, zodat ik straks in een oogopslag zie welke overstap ik moet hebben, maar alleen als ik twee andere apps verwijder. Ik scroll door het lijstje. Instagram kan er wel af en vooruit, Tinder. Ik zucht. Het is een ritueel dat zich om de week herhaalt. Mijn telefoon, die ik overnam van mijn broertje, is zo’n tweeënhalf jaar oud en kan in totaal zes applicaties aan. Tijd voor een nieuwe dus.

Volgens de Consumentenbond doet de gemiddelde Nederlander zo’n tweeënhalf jaar met z’n telefoon. Kort daarvoor is ‘ie tenenkrommend traag geworden of is het geheugen vol geraakt. Dat is geen toeval: de software op onze telefoons wordt ieder jaar gecompliceerder en de computerchips van oudere toestellen kunnen dat niet aan. De mobiele telefoonmarkt is ingericht op deze cyclus van kopen, twee jaar gebruiken en weggooien. Wie een abonnement afsluit, krijgt na twee jaar gratis een nieuw exemplaar.

Heel duurzaam klinkt dat niet. Maar hoe groot is de impact van onze telefoon op het klimaat? Moeten we na ons biefstukje nu ook afscheid nemen van onze smartphone?

De grootste vervuiling zit in de productie van je smartphone (80 procent) en niet in het elektriciteitsverbruik tijdens zijn leven (15 procent). En het transport, per schip dat vaart op smerige stookolie? Slechts goed voor enkele procenten.

Elke smartphone kost zo’n 50 tot 100 kg CO2 om te maken, afhankelijk van het type en de complexiteit, stelt Sanne Nusselder, senior onderzoeker bij CE Delft. Een laptop kost volgens Nusselder zo’n 1.000 kg aan CO2. Vergeleken met de 12.500 kg CO2 die we jaarlijks indirect uitstoten door het kopen van voedsel, kleding en spullen, valt zo’n mobieltje nog wel mee. Een iPhone Xs bijvoorbeeld kost zo’n 70 kg aan CO2. Twee keer je biefstuk laten liggen (à 34 kg CO2 per portie) en je bent er.

Het grootste probleem van de smartphone is niet de CO2-uitstoot, maar de schaarse grondstoffen die erin gaan, zeggen Nusselder en universitair hoofddocent Industriële Ecologie Rene Kleijn van de Universiteit van Leiden. In telefoons zit ‘het halve periodieke systeem’ aan metalen, onder andere goud, zilver en indium. Waar die grondstoffen precies vandaan komen, is moeilijk te traceren. Maar de mijnbouw levert over het algemeen geen mooi plaatje op: die vraagt enorm veel energie, zorgt voor bergen afval en vervuilt de lokale omgeving. Mijnwerkers werken vaak onder erbarmelijke omstandigheden. Onze vraag naar deze grondstoffen wordt steeds groter, terwijl de voorraad eindig is. Rene Kleijn: ‘We stoppen steeds meer elektronica in steeds meer producten. In een auto bijvoorbeeld zitten tegenwoordig allerlei kleine computertjes in het dashboard, vroeger was dat veel simpeler.’

Genoeg redenen dus, om een beetje te letten op de duurzaamheid van je nieuwe telefoon. Met de volgende tips kom je een heel eind.

1. Niet kopen

Bedenk voor je een nieuw toestel koopt, of dat noodzakelijk is. Heb je echt een telefoon met uitschuifbare selfiecamera nodig om indruk te maken op je collega’s? Is er iets mis met het apparaat, kijk dan of hem kunt laten repareren. Vaak is een verouderde accu het probleem, een nieuwe heb je al voor 60 euro.

2. Tweedehandsje

Een afdankertje is een prima manier om geld en het milieu te besparen. Vraag op Facebook rond wie er nog een telefoon heeft liggen. Een andere optie is de refurbished telefoon, die je vaak voor minder dan de helft van de originele prijs koopt. Refurbishmentbedrijven nemen gebruikte telefoons in, controleren ze uitgebreid en vervangen onderdelen. Vaak is dat de accu. Tussen refurbishmentbedrijven bestaan grote verschillen. Check van tevoren of het bedrijf met originele onderdelen werkt en of ze twee jaar garantie geeft. Forza Refurbished, Renewd of Leapp zijn goede voorbeelden, zij hebben het keurmerk Refurbished iPhones.

Hoe een telefoon ‘refurbished’ wordt

De markt voor refurbished telefoons is groeiende, zeker sinds er een keurmerk is. Bij Forza in Breda worden de gebruikte toestellen gecontroleerd en opgelapt. Hoe werkt dat en waar moet je op letten bij een aankoop? Lees hier de reportage.

3. Milieubewuste aankoop

Als je toch een nieuwe telefoon wil, kijk dan naar de milieu-impact van verschillende toestellen. Wie een statement wil maken, koopt een oude Nokia. Die is goed voor zo’n 30 kg CO2 en gaat bovendien lang mee. De duurzaamste smartphone komt van Nederlandse bodem: de Fairphone. De Fairphone 2 (43,9 kg CO2) wordt niet meer geproduceerd. Er liggen nog enkele exemplaren in de winkel, maar vanwege de verouderde hardware is het slimmer om te wachten op de Fairphone 3. Het zal nog even duren voordat die in de winkel ligt, het ontwikkelingsproces is net begonnen.

In de tussentijd vind je de klimaatimpact van toestellen door te googlen op ‘ghg emissions naam toestel’. Vaak is er wel een onderzoeksrapport te vinden, dat je kunt vergelijken met het gemiddelde van 50 - 100 kg CO2. Niet alle fabrikanten zijn transparant. Apple is dat wel, en scoort bovendien redelijk goed: een iPhone 8 is goed voor 57 kg CO2.

4. Recycling

Als je niemand blij kunt maken met je oude toestel, zorg dan dat je hem op de goede plek inlevert. Dat kan gratis bij grote elektronicawinkels of bij inleverpunten in sommige supermarkten of bouwmarkten. Op Wecycle.nl vind je een inleverpunt bij jou in de buurt. Lever je mobiel zo snel mogelijk in. De kans dat (een deel van) het toestel kan worden hergebruikt is nu het grootst.

Als het toestel is afgeschreven, komt hij terecht bij Umicore, een recyclebedrijf vlakbij Antwerpen. Kleijn: ‘Aan de ene kant rollen de smartphones erin, aan de andere kant het goud en zilver eruit. Urban mining noemen we dat. In je telefoon zit meer goud dan in een klont gouderts.’

Voor wie het allemaal te veel moeite vindt, heeft Nusselder nog een eenvoudige tip om de klimaatschade van je telefoongebruik te beperken. ‘Veel mensen hebben twee telefoons: een voor het werk en een voor privé. Je kunt ook een telefoon nemen waar twee simkaarten in kunnen, dan heb je er maar een nodig. De simkaart met je werktelefoonnummer zet je in het weekend uit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden