Zo erg zijn files nu ook weer niet

Door het druilerige herfstweer stonden de snelwegen vandaag muurvast. En dan is ‘filemaand’ november nog niet eens begonnen. Ter gelegenheid van deze verkeersellende een fijn stuk uit ons archief over de voordelen van de file. 

Beeld Carolyn Ridsdale

Al dat langzaam-rijdend-en-stilstaand-verkeer kost een hoop tijd en geld. In 2015 bedroeg de economische schade van verkeersopstoppingen voor ondernemers in de transportsector tussen de 860 miljoen en 1,1 miljard euro, becijferde het TNO. Een toename van 30 procent in een jaar tijd, en volgens het Kennisinstituut Mobiliteit (KiM) zal de druk op het wegennet de komende jaren nog toenemen. Maar daar zitten ook positieve kanten aan.

Even rust aan je hoofd

Is het eigenlijk wel zo erg om regelmatig wat langer in de auto te zitten? Uit een onderzoek van het KiM uit 2007 bleek dat 52 procent van de automobilisten de dagelijkse files helemaal niet ziet als een probleem.

‘De auto biedt privacy’, zegt verkeerspsycholoog Cees Wildervanck. ‘Voor veel mensen is de tijd dat ze in de auto zitten het enige moment op de dag dat ze even alleen zijn. Dat is ook de reden dat carpooling veel minder succesvol is dan oorspronkelijk werd gehoopt.’

Het KiM biedt nog een andere verklaring: dat er voorlopig toch geen zicht is op een blijvende oplossing voor het fileprobleem, zorgt voor berusting. Tenslotte is er genoeg te doen tijdens het stilstaan. ‘Je gedachten de vrije loop laten, je favoriete muziek luisteren, een talencursus volgen op cd...’, mijmert verkeerspsycholoog Wildervanck.

En nog een persoonlijke tip: vergeet de overvloed aan kwaliteitspodcasts niet. Een goede reden voor de filerijder om zich in zijn lot te schikken.

Technische innovatie

De een zijn frustrerende rit is de ander zijn bron van inspiratie. Tesla-baas Elon Musk stond vast in het beruchte verkeer van Los Angeles toen hij op het idee kwam voor de Hyperloop, een ondergrondse buis waarin passagiers met een topsnelheid in de gewenste richting gelanceerd worden. Daarmee zouden de ruim 600 kilometers tussen LA en San Francisco in een half uurtje afgelegd kunnen worden. In Nederland is onder andere de TU Delft bezig met de ontwikkeling van Musks Hyperloop.

Nog een idee van Musk: autonome voertuigen zijn volgens hem essentieel voor het oplossen van de wereldwijd toenemende verkeersdichtheid. Een echte oplossing is het natuurlijk - niet sterker nog, een betrouwbare en betaalbare zelfrijdende auto zou waarschijnlijk alleen maar meer mensen de weg op krijgen - maar het stelt de forens wel in staat te werken tijdens het spitsrijden. Niet voor niets investeren ook Google, Apple en diverse autofabrikanten in de ontwikkeling van voertuigen met zelfsturende capaciteiten.

De toenemende filedruk is inderdaad een goede aanjager van dergelijke innovaties, zegt Carlo van de Weijer, directeur Smart Mobility aan de TU Eindhoven. 'Mensen die met een auto met zelfrijdende capaciteiten in de file hebben gestaan, vinden de file veel minder erg. Als je zoiets eenmaal hebt ervaren, wil je die technologie ook in je volgende auto.'

En wie weet wat de toekomst nog brengt. Musk zegt ook bezig te zijn met een zelfrijdende elektrische bus die de binnensteden moet ontlasten en eerder dit jaar speculeerde hij over verticaal opstijgende elektrische voertuigen.

Reclamezuilen langs snelwegen

Voor forenzen zijn de vaste knelpunten een dagelijkse kwelling, maar bedrijven die advertentieruimte langs snelwegen verhuren zijn er juist dol op. Een drukke weg garandeert een groot bereik, en als daar dan ook nog regelmatig een file staat kan het publiek nauwelijks nog om de reclameboodschap heen.

De steeds populairdere digitale led-schermen bieden nog meer mogelijkheden. Adverteerders kunnen inspringen op actuele ontwikkelingen, zoals files. Zo zette het bedrijf OOHA Media voor Sky Radio een 'file-karaoke' op, waarbij tijdens de spitsuren de tekst van het nummer op de radio live op het scherm verscheen en had Nokia een paar jaar geleden de 'File Faam'-actie, waarbij het telecombedrijf mensen een tekst of foto liet tonen op een reclamebord langs de A13.

Wat natuurlijk ook kan, is je handel gewoon direct op het knooppunt aanbieden, zoals een visboer uit Bunschoten-Spakenburg die met zijn kar vast stond op de A27. Aan het AD vertelde de marktkoopman dat hij binnen een half uur ruim 20 kilo vis armer en een hele dagomzet rijker was.

Beeld anp

Verkeersadviesbureaus

Zonder files zouden bedrijven die gespecialiseerd zijn in het bedenken van manieren om de filedruk te verlichten helemaal niet bestaan. Naast voor de hand liggende opties als meer asfalt, beter openbaar vervoer en het omstreden rekeningrijden, wordt er naarstig 'out of the box' gezocht. 
Sommige filemijdende oplossingen leveren zelfs de automobilist geld op. Dat wil zeggen: als ze soms niet rijden. Zo kunnen spitsrijders in de regio Rotterdam een financiële beloning krijgen voor het mijden van de spits, tot 120 euro per maand. Een vergelijkbaar project was eerder succesvol in de omgeving van Utrecht. Geld verdienen aan het feit dat anderen in de file staan, kan dus ook.

Verkeersdrukte in 1988. Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.