Sevdaliza

WeekendgidsSevdaliza

Zangeres Sevdaliza gaat als een komeet

SevdalizaBeeld Daniel Cohen

Zes jaar geleden was Sevdaliza een beginneling in de muziek, maar haar ster rees snel: platen, clips, een wereldtour, teksten die ergens over gaan en dan loopt ze nog op de catwalk ook. Dit zijn haar favorieten.

Ongrijpbaar en mysterieus, zo wordt de Iraans-Nederlandse artiest Sevdaliza (33) vaak omschreven in interviews. Misschien is het haar afkomst die bij de doorgaans witte interviewers tot de verbeelding spreekt, wellicht wordt het mysterie gevoed doordat Sevdaliza überhaupt weinig interviews geeft.

Feit is dat de loopbaan van Sevda Alizadeh, die bij haar thuis ontvangt, op blote voeten en in een kledingstuk dat iets wegheeft van een driekwart lange djellaba, op z’n zachtst gezegd onalledaags is. Ze kwam op haar 5de vanuit Teheran naar Hardinxveld. Tot in haar twintiger jaren was ze professioneel basketballer in het Nederlandse nationale team, ondertussen behaalde ze haar masterdiploma in de communicatiewetenschap en werd ze projectmanager van het HipHopHuis, een dans-, cursus- en ontmoetingscentrum voor zwarte muziek in Rotterdam.

Beeld Daniel Cohen

Maar ze koos een ander pad. Sevdaliza is autodidact. Ze leerde zichzelf zo’n zes jaar geleden muziek schrijven, zingen en produceren en bracht vervolgens haar nummers uit onder haar eigen label Twisted Elegance – met verbluffend succes. Haar muziek klinkt als een combinatie van alternatieve r&b, altpop en indie; rauw, elektronisch, maar ook melodieus, vaak begeleid door akoestische instrumenten. Haar stem wordt vergeleken met die van Portishead-zangeres Beth Gibbons, haar sound met die van de eveneens ongrijpbare Engelse artiest FKA Twigs.

Sevdaliza’s teksten gaan over grote thema’s: identiteit, politiek en seksualiteit. In haar nummers Oh my God (Engels) en Bebin (Farsi) uit ze kritiek op Trumps beleid in het Midden-Oosten, in Human stelt ze de seksualisering van het vrouwelijk lichaam aan de kaak.

Haar eerste album, Ison, vernoemd naar een in 2012 ontdekte komeet, werd internationaal positief ontvangen. Alleen al op Spotify heeft Sevdaliza bijna een half miljoen luisteraars per maand. Ze toerde de wereld rond en won prijzen voor de creatieve cinematografie van haar videoclip van het nummer Shahmaran, waarin zwarte mannen een futuristisch schip voortslepen door de woestijn. Voor deze clip sloeg ze de handen ineen met de Nederlands-Ghanese regisseur Emmanuel Adjei, die met Beyoncé werkte aan Black is King, Beyoncés hervertelling van Disney’s kaskraker The Lion King. Onlangs bracht ze haar tweede album Shabrang uit. ‘Het album betekent het einde van een emotioneel zware periode’, vertelt ze. ‘Er klinkt voor mij dankbaarheid doorheen.’

Want ze is niet op haar mond gevallen wat racisme, homofobie en seksisme betreft, niet bang voor androgynie of ‘imperfectie’ in haar foto’s, en is ook open over haar mentale gezondheid in een turbulente periode met veel reizen, optredens en studio’s. Opeens anderhalf jaar weg zijn van huis, hoge verwachtingen willen waarmaken, oneindig veel verplichtingen moeten nakomen. ‘Achteraf gezien heeft ze een burn-out gehad’, vertelt haar manager.

Sevdaliza is héél modebewust. Zo uitgesproken als haar outfits zijn in fotoshoots en op het podium – donker leer, metalen ringen, gespen en scherpe silhouetten – zo minimalistisch kleedt ze zich in haar dagelijkse leven. Ze draagt graag loszittende kleding met sobere kleuren van high end merken als Acne of Maison Margiela. ‘Comfortabel’, zo beschrijft ze het zelf, ‘saai, hè?’

Zo nu en dan loopt ze zelf op de catwalk, bijvoorbeeld in de show van het Parijse modelabel Y/Project. Ze is bevriend met de mannen van het Nederlandse succesmerk Daily Paper. In hun hoofdkantoor zit ook Sevdaliza’s management en vindt een paar dagen na het interview de fotoshoot plaats. Af en toe kijkt ze mee over de schouder van de fotograaf. ‘Nee, dat moet natuurlijker.’ Dan komt iemand van het management haar pas geverfde bruinrode haar nog een paar keer in vorm borstelen; voor Sevdaliza’s natuurlijke minimalisme wordt niks aan het toeval overgelaten.

Beeld Daniel Cohen

CV

1 september 1987 - Geboren in Teheran, Iran.

2012 - Brengt haar eerste hiphop-ep uit, Zwart goud.

2015 - Ep’s The Suspended Kid en Children of Silk.

2017 - Eerste album Ison.

2018 - Ep The Calling.

2020 - Ep Joanna.

2020 - Tweede album Shabrang.

Gedicht: If van Rudyard Kipling

‘Er is één gedicht dat ik vaak herlees. Het is eind 19de eeuw geschreven en is een raadgeving aan een jonge man die koning zal worden. Het gedicht bereidt hem voor op die toekomst. Ik vind in dit gedicht overeenkomsten met het boeddhisme, maar ook met Tao Te Ching, het taoïstische geschrift waarin de natuur centraal staat. Het gedicht legt uit hoe je je hoofd koel en je hart op de juiste plek moet houden wanneer macht, succes en overwinning in je leven ervaart. Hoe je om moet gaan met zowel positieve, als negatieve feedback. De mooiste zin is voor mij: ‘Meet with triumph and disaster, and treat those two impostors just the same’. Ik voel sinds het begin van mijn carrière dat ik ook op die manier naar zowel positieve als negatieve meningen van anderen moet kijken. Het gedicht relativeert de extremen, het heeft iets nihilistisch dat me aanspreekt.’

Modeontwerper: Rei Kawakubo

‘Rei Kawakubo is de oprichter van modelabel Comme des Garçons. Ik ben in 2017 naar de expositie over haar werk geweest in het Metropolitan Museum of Art in New York. In die expositie legde ze voor het eerst uit welke filosofie er achter haar ontwerpen schuilt. Zo heeft ze een bruidscollectie ontworpen met jurken waarvan de mouwen vastzitten. Kawakubo wilde daarmee aangeven dat ze het huwelijk als een gevangenis ziet. Ik vind het mooi als de filosofie van een ontwerper in alles doorschemert, dat zie je ook bij mensen als Iris van Herpen of Yohji Yamamoto, die zich bemoeit met alle lagen van zijn bedrijf. Zowel rondom Yamamoto als Kawakubo is een subcultuur ontstaan, er zijn mensen die altijd en helemaal in die avant-gardestijl gekleed gaan.’

Rei Kawakubo.Beeld WireImage

Album: Amnesiac - Radiohead

‘Toen ik heel jong was luisterde ik graag naar Coldplay. Ik zat destijds in mijn hiphopfase, dus deze voorliefde was opmerkelijk. Zeker hun eerste album Parachutes raakte mij, daarna zijn ze voor mij te commercieel geworden. Een aantal jaar later, rond mijn 16de, tipte iemand me Radiohead. Het is een band voor puriteinen, mensen vertellen elkaar graag dat ze ernaar luisteren, ik vind het daarom ook stom om te zeggen. Als ik thuis ben zet ik Radiohead niet vaak op omdat het me melancholisch maakt, maar als ik op reis of aan het touren ben, luister ik juist heel veel naar hun muziek. Dan word ik ook melancholisch, maar op reis is daar ruimte voor in mijn hoofd. Thuis ben ik vaak druk bezig met andere dingen, dan wil ik niet dat muziek me ook nog emotioneel maakt. Mijn favoriete nummer aller tijden is Pyramid Song, van de plaat Amnesiac. Het troost me, geeft me het gevoel dat alles goedkomt.’

Sport: Dans en yoga

‘Ik basketbal helemaal niet meer, dat heb ik achter me gelaten. Als je ‘hard’ en ‘groot’ traint, dan ligt de focus op grote spieren. Pilates-oefeningen daarentegen zijn specifiek en geconcentreerd op delen van je lichaam waar je normaal niet op let. Daardoor voel je beter waar je sterk in bent en waar je nog aan kan werken. Je voelt je lichaam eigenlijk veel beter aan. Voor mij is de ideale sport een combinatie van yoga en dans. Dansen geeft me een vrij gevoel – ik bedoel dan ook geen dans met vaste pasjes, maar intuïtieve bewegingen. Zo uit ik mezelf. Yoga is voor mij zowel spiritueel als iets lichamelijk. Bij kundalini-yoga let ik op mijn ademhaling, het is wat meditatiever. Vinyasa-yoga is voor mij meer sport, zo maak ik mijn hoofd leeg. In ieder geval beweeg ik altijd met een intentie, een doel. Ik leer ook skiën, maar met nog maar weinig succes.’

Beeld Getty Images

Landschap: De Nederlandse kust

‘Mensen verwachten het niet zo snel van mij, maar ik ben echt gek op Nederland. Ik ben dit land nog meer gaan waarderen sinds ik veel reis. Er zijn prachtige plekken op de wereld, maar op zo veel van die plekken gebeuren slechte dingen. Hier in Nederland is het zo fijn wonen. De hele Nederlandse kust, van Texel tot aan Zeeland, vind ik mooi. Ik snap niet dat er mensen in mijn omgeving zijn die niet willen zwemmen in de Nederlandse zee. We hebben één van de schoonste zeeën ter wereld. En het is toch mooi dat wij zo veel strand hebben, in zo’n klein land? Het is bovendien een luxe dat je vanaf Midden-Nederland binnen een uur bij de zee kunt zijn. De gedachte aan de zee doet me nu denken aan een project van een kunstenares: ze gaat naar het strand met Turkse ouderen die nooit eerder de zee hebben gezien (Voir la mer, van Sophie Calle, red.). Hun eerste reactie is zo mooi, zo aandoenlijk.’

Film: Meet Joe Black

‘Ik realiseer me nu ik ouder ben dat ik altijd al een voorkeur heb gehad voor dezelfde thema’s: melancholie, fragiliteit, mystiek. Ik kijk niet graag naar zware actiefilms of thrillers - die vind ik te heftig. Meet Joe Black wordt door velen niet eens als een goede film gezien, maar ik vind ’m prachtig. Brad Pitt ontmoet daarin een leuke vrouw, overlijdt, en keert terug op aarde als de dood zelf. In die rol komt hij de zieke vader van die vrouw halen. Maar ze sluiten een overeenkomst om nog even de tijd te kunnen nemen om dingen af te ronden. Joe Black, zoals de dood genoemd wordt, gaat overal mee naartoe. Dat duistere, fragiele in de film, dat raakt mij. Ik voel hetzelfde bij Moonlight, de bekroonde film over een afro-Amerikaanse jongen die worstelt met mannelijkheid en zijn geaardheid. Die kwetsbaarheid en sensualiteit die daarbij komt kijken, zie je niet zoveel in Hollywood, zeker niet in een verhaal over gemarginaliseerde groepen.’

Outfit: Levi’s broek, Owens top

‘Mijn lievelingsbroek is een vintage spijkerbroek van Levi’s, tien jaar geleden gekocht voor 25 euro bij Episode (winkelketen voor tweedehands kleding, red.). Hoe meer hij slijt, des te mooier vind ik hem. Voel maar, de spijkerstof is helemaal zacht. Met de tijd is hij lekkerder gaan zitten. De wassing, de pasvorm, hij is helemaal perfect. Ik combineer deze Levi’s de laatste tijd veel met shirts van ontwerper Rick Owens. Die shirts zijn van lekkere stoffen gemaakt, en de stijl is minimalistisch. Mijn garderobe bestaat steeds meer uit gebroken wit, dat draag ik het liefst.’

Beeld Alamy Stock Photo

Mythologisch wezen: Shabrang Behzād

‘Ik ben gestopt met het lezen van de bigshots in de filosofie. Het stereotype beeld van een filosoof is: solitaire witte man die geen kinderen heeft, of ze niet in huis wil. Waarom zou die persoon mij beter kunnen vertellen wat ik wil weten dan een mythisch figuur? Ik laat me liever inspireren door verhalen uit het Perzische rijk. De literatuur en poëzie is van zo’n ongelooflijk hoog niveau. Ik voel me automatisch verbonden met die verhalen, die rijkdom zit in mijn genen. En ik denk ook: als ik daar vandaan kom, dan is het helemaal niet vreemd dat ik ben gaan schrijven en muziek ben gaan maken. Dat is niet eens een bewuste keuze geweest. Voor het nummer Shahmaran heb ik mij laten inspireren door het verhaal over deze mythische figuur. Shamaran is half vrouw, half slang. Ik vereenzelvigde mij met haar helende krachten en die diepe liefde en wijsheid die voortkwam uit haar relatie met een man. Ik heb mijn nieuwe album vernoemd naar Shabrang, het paard van de mythische prins Siyâvash, die hem door het vuur draagt zonder te verbranden. Ook in Shabrang herken ik mezelf. Zij symboliseert voor mij het figuurlijk door het vuur gaan, een overwinning boeken op jezelf. Ik zoek nooit zelf naar een gelijkenis, die mythologische figuren komen naar mij.’

Beeld Alamy Stock Photo
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden