De Gids Beter/leven

Worden katers erger naarmate je ouder wordt?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: Hoofdpijn, misselijkheid, en och, die dorst. Lijkt het maar zo, of wordt een kater erger naarmate je ouder wordt?

Op de trappen van Grand Central Station in New York na Oudjaarsavond, circa 1940. Beeld Getty

‘Hoewel bijna elke volwassene er mee in aanraking komt, is er ontzettend weinig onderzoek gedaan naar katers,’ stelt Joris Verster, farmacologisch onderzoeker bij Universiteit Utrecht en verbonden aan de Alcohol Hangover Research Group. En dat is zonde, want de vraag of er een relatie is tussen katers en leeftijd, wordt vaak gesteld.

Geen harde cijfers, wel veronderstellingen. Als het lichaam alcohol afbreekt, wordt de stof aceetaldehyde gevormd. Die is veel giftiger dan de alcohol zelf: vandaar dat de lever hem zo snel mogelijk verder afbreekt. Uit onderzoek op proefdieren blijkt dat dit afbraakproces op oudere leeftijd minder snel verloopt, waardoor, na het drinken van grote hoeveelheden alcohol, aceetaldehyde vrij spel heeft en dus meer schade in het lichaam aanricht. Met een (heftigere) kater als gevolg.

Maar dat blijft speculeren. We weten van veel geneesmiddelen dat ze tot op hoge leeftijd nog goed door de lever kunnen worden omgezet. ‘Het is dus onwaarschijnlijk dat de uitkomst van dat proefdieronderzoek ook geldt voor mensen’, aldus Frans Russel, hoogleraar toxicologie aan het Radboudumc.

De een zweert bij koffie, de ander bij eieren met spek en een volgende houdt het op water, veel water. Iedereen heeft zo zijn eigen manier om een kater te bestrijden. Maar wat werkt nou echt?

Waarom voel je je als dertiger dan zo beroerd na een paar glazen wijn, terwijl je als twintiger het dubbele kon drinken zonder ergens last van te hebben? De verklaring hoeft niet fysiek te zijn, maar kan ook liggen aan veranderend drinkgedrag en levenswijze. Wie jong is, kan na een avondje stappen een gat in de dag slapen. Als je ouder wordt, heb je meer verplichtingen: de kinderen moeten naar de sportclub; er moeten boodschappen worden gedaan. ‘Als de kater daarbij in de weg zit, ervaar je hem mogelijk als heftiger en intenser,’ aldus Eva Ehrlich, verbonden aan het Trimbos-instituut.

Daarnaast drinken jongeren meer dan ouderen. Speelt gewenning dan ook een rol? ‘Als je minder gewend bent, is de kater gevoelsmatig altijd erger,’ aldus Russel. Het drinkgedrag van ouderen is heel anders dan dat van jongeren. Ouderen drinken slimmer en duurder: een grote hoeveelheid bier in de kroeg wordt verruild voor een lekker glas wijn bij een goede maaltijd. Russel: ‘Op oudere leeftijd ben je je wilde haren kwijt: binge-drinking zit er dan gewoonweg niet meer in.’

Maakt het voor je kater uit welke alcohol je drinkt? 

‘Ook al is de hoeveelheid alcohol hetzelfde (tien gram per glas, red.), kun je toch beter een biertje dan een shotje of borrel nemen’, aldus hoogleraar toxicologie Frans Russel. Tijdens het drinken verlies je namelijk tot vier keer meer vocht dan dat je binnenkrijgt. Dit veroorzaakt uitdroging van de hersenvliezen, wat die barstende koppijn veroorzaakt. Een glas bier bevat meer vocht dan een shotje of een borrel, waardoor je het vochtverlies dus beter compenseert. 

Waarom verlies je zoveel vocht als je alcohol drinkt? Door alcohol wordt het zogeheten antidiuretisch hormoon afgeremd, het hormoon dat de vochtbalans regelt. De nieren krijgen dan een signaal van de hersenen dat er een vochtoverschot in het lichaam aanwezig is. Hierdoor moet je vaak naar de wc. ‘Als je nou verstandig bent, wissel je een alcoholisch drankje af met een glas water: dan vul je het vochtverlies aan en drink je ook minder alcohol,’ tipt Russel.

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden