OMMETJESLandelijk Amsterdam-Noord

Wij liepen van de stad af, wij stapten hard – met Nescio naar Schellingwou, Ransdorp en Durgerdam

Beeld Joost Stokhof

Reis deze zomer door Nederland met de Volkskrant. Wekelijks drie nieuwe audiotours voor liefhebbers van natuur, cultuur en architectuur. Aflevering 15: Paul Onkenhout wandelt met Nescio in zijn ransel door het landelijke gebied ten noorden van Amsterdam.

Ommetje 15

Waar Landelijk Amsterdam-Noord

Wat Het gebied dat Nescio bezocht om de stad te ontvluchten

Hoe & hoelang Wandelen, 9 km, 2,5 uur

Over de hervormde kerk van Schellingwoude schreef hij geen woord, Nescio, maar de man die door Remco Campert werd omschreven als een ‘groot schrijver van een klein oeuvre’, moet het vriendelijke bouwsel uit 1866 talloze malen hebben gezien. Schellingwou, noemde hij het dorp trouwens. Nescio, pseudoniem van Amsterdammer Frits Grönloh, was karig met woorden en letters.

Schellingwoude

De kerk is een goed begin (en een goed einde) van een ommetje in ‘Landelijk Noord’, het gebied waar Nescio (1882-1961) rond de vorige eeuwwisseling met zijn vrienden vanuit Amsterdam-Oost naartoe wandelde. Om de stad te ontvluchten kon gebruik worden gemaakt van de Oranjesluizen (anno 1872), vandaag voor voetgangers en fietsers trouwens gesloten vanwege de coronacrisis – een tegenvaller.

De vraag is wat er nog over is van het gebied waar Nescio de stadse drukte ontvluchtte en, in het van melancholie doordrenkte verhaal Buiten-IJ, de schilders Bavink en Hoyer ‘in Schellingwou aan den dijk’ een leeg huisje huurden. ‘Wij liepen van de stad af, wij stapten hard, de zoolen van Hoyer, die heel waren, klepperden op de keien.’ Buiten-IJ is het water ten oosten van de Oranjesluizen.

Beeld Joost Stokhof

Eerst die kerk in Schellingwoude. Het is een officiële trouwlocatie van de gemeente Amsterdam. Bernhard ‘Bing’ Mauricius en Georgette ‘Sjors’ Langeveld kozen de kerk uit voor de inzegening van hun huwelijk, in 2006 was dat, in de soap Goede Tijden, Slechte Tijden.

Iets verderop wordt Nescio geëerd, in een keurig nieuwbouwwijkje waar de Bavinkhof eindigt bij het Hoyerpad. Over zo’n schamel eerbetoontje kun je cynisch doen, maar iets is beter dan niets en aan de andere kant van het Buiten-IJ – we zullen er later op de dag een blik op kunnen werpen – ligt over het Amsterdam-Rijnkanaal de doelmatige, maar niet onfraaie Nesciobrug (2006).

Ransdorp

Even doorbijten nu, we naderen de A10, de ringweg. Een akelig benzinestation (goede koffie) van BP, gierende vrachtauto’s en ander verkeerskabaal: van het Schellingwou van Nescio is hier niets te bekennen, het landschap is totaal verwoest, de weilanden van weleer zijn volgebouwd. Tijd dus voor deze Nescio-klassieker: ‘God zegene de verantwoordelijke authoriteiten. Als ‘t kan een beetje hardhandig’. (Uit: Kortenhoef).

Maar eenmaal onder de A10 door gebeurt er iets onverwachts, wandelend langs de Weersloot, weg van de snelweg, weg van het geraas. Vissers, weilanden, rust, en inderdaad die toren: ‘Vóór water en achter eindelooze weiden, bleekgroen en drassig en niets er in en de stompe toren van Ransdorp in de verte, met de kleine huisjes er kleumerig en gering omheen’.

Beeld Joost Stokhof

De verantwoordelijke autoriteiten hebben ook iets goeds gedaan, blijkt in Ransdorp, en later ook op de dijken van Durgerdam en Schellingwoude. Veel is veranderd, maar veel ook niet. De dorpsgezichten zijn beschermd, rondom de stompe toren staan nog steeds kleine huisjes. Amsterdam is dichtbij, een paar kilometer maar, en veraf tegelijk.

Durgerdam

Op naar het derde punt op de route, Durgerdam, op naar het Buiten-IJ. ‘En daarachter lag Durgerdam, met z’n kleine huisjes aan den dijk en z’n twee kleine torentjes’. Ze liggen er nog steeds, ‘wat scheepjes, de masten staken schraaltjes in de lucht’.

De Durgerdammerdijk, de Schellingwouderdijk, het zicht op de nieuwe woonwijken IJburg en Zeeburg aan de overkant, en daar tussenin de Nesciobrug, de Schellingwouderbrug en de Oranjesluizen: het is niet meer wat het is geweest, maar er is genoeg te zien.

‘Wij waren blij en uitbundig om niets, om ’t mooie weer, om de zonneschijn, om de lucht om ons heen, die wij ademden en om de lucht boven ons, die wij zagen’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden