Wereldwijd is veel hetzelfde, maar niet alles, zoals deze unieke zintuiglijke reisgevallen

Waarom reizen als zoveel dingen overal hetzelfde zijn? Nou, omdat er ook nog genoeg níét gelijkgeschakeld is door de mondialisering. Zoals geuren en kleuren.

Beeld Lars Deltrap

Cafés met bakstenen muren, huisgebrouwen bier, Instagramfilters die alles op de wereld hetzelfde kleuren. Voor de zesde keer deze zomer verzuchten we: wat lijkt alles op reis toch op elkaar. Reizen lijkt niet meer echt reizen, maar een pijnloze overgang van de ene lattemacchiatobar naar de andere. Vaarwel cultuurshock. Is er dan niets nog Echt Anders, dat zich niet door een Instagramfilter of hipstermal laat globaliseren?

Toch wel. Alles wat groeit en bloeit en tjilpt, geuren, kleuren en geluiden. Alles wat bij het dna van een stad of land hoort. 'De geur van versgebakken simitbroodjes die 's ochtends aan de kade van de Bosporus op straat worden verkocht. Heb ik nog nooit ergens anders geroken.' (Rianne, Istanbul, Turkije); 'Het getjilp van de gele wielewaal.'(Patricia, Singapore); 'De geur van verbrand suikerriet.'(Daphne, Brisbane, Australië); 'Die aardse, zoetige geur als de suikerbieten geoogst worden.' (Nienke, Nederland); 'Het korte daglicht in januari in Lapland.' (Petra, Zweden). Hier nog zes geurige en kleurige Echt Anders-reiservaringen voor alle zintuigen.

Maquis

Corsica

Kent u Ozewiezewozewiezewallakristallix nog? Die Corsicaanse banneling, met wie Asterix en Obelix naar huis varen in Asterix op Corsica. Hij heeft net een kaasje aangesneden dat zo stinkt dat zijn Gallische vrienden ervan zijn flauwgevallen, als zijn neus een andere geur oppikt. Verrukt roept hij: 'Die lichte en subtiele geur van tijm en amandelen, van vijgen en kastanjes, dat vleugje pijnboom, die hint van alsem, dat vermoeden van rozemarijn en lavendel. Dat is... CORSICA.' Ozewieze-et cetera springt overboord om zijn eiland tegemoet te zwemmen. Hij ruikt de Corsicaanse maquis, die mix van struiken en bloemen en bomen, die behalve naar tijm, kastanjes en eucalyptus, naar laurier, rozemarijn, heide, salie, munt, mirte, sandelhout, marjolein, cisteroos, wilde venkel en alant ruikt. Adembenemend. Alleen op Corsica.

Beeld Lars Deltrap

Frankincense

Oman

Sommige landen hebben een geur. Zoals Oman. Overal ruikt het in het Arabische sultanaat naar harswierook, frankincense. Wierook is diep ingebed in de Omaanse cultuur, het wordt gebrand op een houtskoolbrandertje in de soek en gebruikt als kledingverfrisser en is verder overal. Oman ruikt als een eindeloze heilige mis. In Salalah, in het zuiden, wordt de harswierook gewonnen. Salalah is een opmerkelijk groen gebied. Maar de Frankincensebomen zien eruit alsof ze morgen sterven van de droogte. Dat is niet zo, soms zijn ze al honderden jaren oud. Wierookhars komt uit een 'gewonde' boom lopen en hardt langzaam in de zon. De afgehakte 'harstranen', die er eerder uitzien als amberkleurige brokjes, geven die houtige, zoete, rituele geur vrij als ze gebrand worden. Ze liggen in grote bakken en manden op de markt van Muscat te geuren dat het een aard heeft.

Beeld Lars Deltrap

Kookaburra

Australië

'Zoals in Nederland de vogels fluiten en twiettwieten, de merels, de spreeuwen, zo hoor ik hier de kaketoes en de magpie, de Australische ekster', zegt oud-actrice Annemieke Verdoorn, die in Sydney woont. 'Kaketoes zijn leuk en krijsen zeer luid, dat gaat soms door merg en been. En de magpie heeft een bijzonder, herkenbaar geluid. Mijn favoriet is de kookaburra. Zoals kookaburra is er geen een.' Kookaburra, inheemse Australische vogel uit de ijsvogelfamilie, met zijn gedrongen koppie en soms blauwe vleugels, is een lachebek. Hij kan werkelijk grinniken, maar ook lachen, echt, alsof-ie de slappe lach heeft. Wees lief voor kookaburra, is de volkswijsheid, anders raakt de god van de lach in een slecht humeur en zal hij niet aarzelen zijn zwaarste straf op te leggen: gij zult nooit meer lachen. De ergste straf op aarde.

Beeld Lars Deltrap

Frangipani

Indonesië

'In Jakarta klommen we als kinderen in de Frangipaniboom', vertelt Bambang Ponco, die zijn halve leven in Indonesië op Java woonde. 'En dan hoopte je dat je een zeldzame zag met vier bloemblaadjes, want dat bracht geluk. Net als een klavertje vier.' De vijfbladige Plumeria of Frangipani is op veel warme plaatsen ter wereld te vinden, het is de nationale bloem van Nicaragua en een bloemenkransenbloem op Hawaii. Plumeria is een geweldige overlever en kan overal weer opbloeien. Plumeria komt in meer kleuren, maar heeft altijd die zacht in elkaar overvloeiende kleuren, als in een aquarel en altijd een zoete, tropische, perzikachtige geur, die zich maar moeilijk in een flesje laat vangen. Een beauty, maar ook de sirene, de player onder de bloemen: Frangipane lokt insecten met nectargeur, maar heeft geen nectar.

Beeld Lars Deltrap

Delhi

India

In de 19de eeuw beschreef Stendhal een aandoening die later naar hem vernoemd is: het stendhalsyndroom. Dat een argeloze toerist in Florence zo overweldigd kan raken van de overvloed aan prachtige kunst, dat hij/zij even van het pad raakt, tot hartkloppingen en flauwtes aan toe. Zou er ook zo'n syndroom bestaan voor Indiase steden? Die zijn zo'n totaalaanval op de zintuigen dat het bijna niet te doen is voor een eerstekeerreiziger. Zoals Delhi. Kan het overweldigender? Getoeter, houtvuurtjes, riool, lawaai, chaos, kamelen, olifanten, kleurige doeken, honden, kleurige kettingen, wierook, kruiden, lamscurry, poep, specerijen, tuktuks, kurkuma, riksja's, brommers, koeien, elektriciteitsdraden, modder, mensen, mensen, groenten, fruit, zoete jalebi, getoeter. Dat is Delhi. Na Delhi voelen Europese steden kaal en smetteloos aan.

Beeld Lars Deltrap

Foliage

Amerika

Dat is het dan. Langzaamaan kruipen we naar het einde van de zomer en het begin van de herfst. In Amerika is het anders wel het seizoen van foliage, herfstbladerenpracht. Op veel plaatsen in de VS glorieus, en nergens hetzelfde. De gele espen in Aspen, de korte, vurige uitbarsting in Vermont. In Californië, in wijngebied Sonoma, duurt de bladerenshow vaak weken, tot diep in november. Daar doet alles mee, de bomen, de wijngaarden en vaak zelfs de lucht, met roze zonsondergangen. Herfst in Sonoma ziet er spectaculair uit op foto's, maar erbij zijn en alle kleuren en geuren als het ware innemen en ondergaan, is iets heel anders. Het bruinrood, het donkergeel, het bordeauxrood, het diep oranje, het donkergroen, het glooiende landschap, de geur van vochtige bladeren, dampende aarde, frisheid in de lucht, gistende appels op de grond. De smaak van cider en wijn, die hier overal te proeven is om de herfst nog ongeremder in te wijden.

Beeld Lars Deltrap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden