De gids De boekenluisteraar

Welke stem voert mij mee door Moby-Dick?

Hugo Blom leidt u door de wereld van het luisterboek. Deze week: Moby-Dick 

Ik dobber in zee, met overal stemmen als sirenen. Het kiezen van een boek om te lezen was altijd al een samenspel van zintuigen: hoe ruikt het, hoe voelt het, hoe leest de eerste zin, maar nu kan ik ook nog kiezen uit hoe klinkt deze stem, en die, en die? Een mens heeft een boot nodig om koers te houden in deze verhalen. Sterker nog, ieder verhaal heeft een boot nodig. Boeken met een boot oefenen altijd een sterke aantrekkingskracht op me uit. 

Hard leven, scheurbuik, stormen en maanden eenzaamheid, dan de wolkeloze hemel, een windstilte, terwijl de machtsverhoudingen aan boord wisselen als dagkoersen. Het zullen de Scheepsjongens van Bontekoe geweest zijn, die ik verantwoordelijk moet houden voor deze lichte afwijking, maar noem mij een boek met een boot dat niet deugt. Kozen ze bij het Blindeninstituut in Grave daarom in 1955 voor De oude man en de zee van Ernest Hemingway als eerste luisterboek? Nog een boek dat ik nooit gelezen heb, maar het zal moeten wachten. Eerst Moby-Dick, ook al duurt het wel even voordat in dit verhaal een boot in zicht is. 

Het boek kiezen is niet genoeg, wie wordt mijn Ishmael, wie voert mij mee? Ik ben niet de eerste die voor deze keuze staat, zo blijkt, want op bookriot.com staan ook al ‘9 tips to conquer your white whale and find the perfect audiobook narrator’. Alleen al op audible.com zijn een slordige twintig luisterversies van Moby-Dick te vinden, variërend van een opname uit 2002 die 23 uur en 52 minuten duurt, gelezen door Anthony Heald tot een versie van 21 uur en 50 minuten door Tim Campbell uit 2018. De gehaaste luisteraar kan eventueel terecht bij wijlen Burt Reynolds die in 2017 een ingekorte versie van 6 uur en 17 minuten inbromde. 

Het kan nog gekker, zo blijkt na het lezen van de tips die overigens niet erg helpen: er is een Moby-Dick Big Read. In 2011 organiseerden kunstenaar Angela Cockayne en schrijver Philip Hoare een walvis-symposium, dat voortvloeide uit beider Moby-fascinatie en natuurlijk moest de roman ook voorgelezen worden. Maar dan elk van de 135 hoofdstukken door steeds een andere lezer. En zo klinkt ‘Call me Ishmael’, uit de mond van actrice Tilda Swinton, en vervolgt 57 hoofdstukken later Benedict Cumberbatch over ‘Brit’. Leuk, maar zo komen we er niet in. Hoewel de negen tips aanraden om in verband met verbeterde opnametechnieken vooral een recente opname te kiezen, was ik al gegrepen door de stem van Anthony Heald. Kun je verdrinken in een stem? Hij is mijn Ishmael, want hier verdwijnt de voorlezer en verschijnt de verteller die niet één stem, maar alle stemmen in zich heeft. Die me meeneemt naar New Bedford, die me in een bed laat slapen met Queequeg, die me doet verlangen naar de zee en die maakt dat ik scheep wil gaan op de Pequod. Ik zal mijn witte walvis verslaan, al moet het 23 uur en 52 minuten duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden