de gids loterij

Wel of niet meedoen met de oudejaarsloterij?

Tegen beter weten in een oudejaarslot kopen, of je nog snel inschrijven voor de Postcodeloterij? Wie zich baseert op wiskundig onderbouwde kansberekeningen bewaart zijn geld natuurlijk voor verstandiger doeleinden. Met het (piepkleine, maar toch) risico zich straks de haren uit het hoofd te moeten trekken omdat de halve straat miljonair is geworden. Voor wie nog twijfelt: lees eerst deze bespiegelingen over de voor- en nadelen van het meedoen aan loterijen.

Veel mensen kopen aan het eind van het jaar loten van de Staatsloterij in de hoop enkele miljoenen binnen te slepen. Beeld ANP

Ionica Smeets over gokken bij de Staatsloterij

‘Iemand grapte ooit dat loterijen een belasting zijn voor mensen die slecht zijn in wiskunde’, schrijft Ionica Smeets. Gelukkig heeft zij wél kaas gegeten van kansberekening en rekende een en ander voor u uit: ‘Als u twintig jaar lang 15 euro op een spaarrekening stort (in plaats van een lot te kopen), dan heeft u bij een gemiddelde rente van 3 procent aan het einde bijna 5.000 euro. Een loterij zou in dit geval zeggen dat ze 136 procent van uw inzet uitkeren. De Staatsloterij keert daarentegen iets meer dan 60 procent van de inleg uit. De rest van het geld verdwijnt in de staatskas. Dat lijkt in dit geval extra toepasselijk, want de Staatsloterij spekt de staatskas dubbel. Van de uitgekeerde inleg betaalt de loterij namelijk ook nog kansspelbelasting. Kortom, door mee te doen aan de Staatsloterij betaalt u mooi mee aan de studie van mensen die straks begrijpen waarom het beter is om niet mee te doen aan loterijen.’

Is beleggen dan slimmer dan een lot kopen?

Beursanalist Mathijs Bouman verbrandde drie jaar geleden op RTLZ publiekelijk zijn oudejaarslot, omdat de kans op een prijs nihil is: ‘0,000024 procent, ofwel kleiner dan de kans dat je een dakpan op je hoofd krijgt’. Hij noemde de deelnemers aan de loterij zo dom als een aap. ‘Het is maar de vraag of het niet even ‘apendom’ is geld in aandelen te beleggen’, schreef Peter de Waard destijds in zijn column. ‘De kans voor 30 euro een effect of derivaat te kopen dat een dag later 30 miljoen waard is, is ook vast kleiner zijn dan die van een dakpan op het hoofd. De aandelenmarkt geeft echter de illusie dat daar niet alleen dromen worden vervuld zoals bij loterijen, maar ook dat je er verstand van kunt hebben, en zelfs dat de koek kan groeien.’

De vrachtauto van de Postcodeloterij in Eastermar. Beeld ANP

Het loterijcircus laat het toenemende verschil tussen rijk en arm zien

Op 1 januari viel de PostcodeKanjer van 53,9 miljoen euro in het Friese dorpje Eastermar. ‘Enigszins cru kan worden gesteld dat met de Postcodeloterij een gemeenschap tegen elkaar uit wordt gespeeld door het ene deel voor het oog van een camera de miljonairstatus toe te bedelen en het andere deel nog geen glas champagne aan te bieden’, aldus Peter de Waard, die in het loterijcircus rond de jaarwisseling een metafoor ziet voor het toenemende verschil tussen rijk en arm. ‘53,9 miljoen euro was voldoende geweest om iedere Eastermarder 47 duizend euro te geven. Maar van de 1.307 inwoners won één huishouden ruim 17 miljoen en een ander 9 miljoen. Vervolgens is nog 26,95 miljoen te verdelen onder enkele tientallen gezinnen in dezelfde wijk. Twee worden zogezegd onmetelijk rijk en tientallen zeer rijk of gewoon rijk. De rest moet zich de haren uit het hoofd trekken.’

Wat er met Eastermar gebeurde toen het dorp de Postcodekanjer won

Sietske Meijer-Bok won zo’n 55 duizend euro. In de woonkamer is ‘alles nieuw’, van de bank tot de rolgordijnen. Haar man kreeg zijn enorme flatscreen-tv. De schilder is geweest. ‘We hadden het al goed, dit is echt luxe.’ Maar een deel van haar prijzengeld afstaan aan een dorpsfonds voor minder fortuinlijke dorpsgenoten? Dat zag Meijer niet zitten. ‘Dan hadden die mensen maar een lot moeten kopen.’ En ze was niet de enige die er zo over dacht. Hoe gaat het met de gemeenschapszin in het dorpje, een jaar nadat de postcodemiljoenen er neerdaalden?

Koop een lot, maak kans op rijkdom, en je helpt er ook nog iemand mee

Er zit een (soms onbedoeld) positieve bijwerking aan het meedoen aan de loterij, schrijft Esther Gerritsen. Omdat de loterijen niet winstgevend mogen zijn, moeten ze een deel van hun inkomsten afstaan aan goede doelen. ‘Je kunt je geld ook direct aan een goed doel geven, dan kun je het nog aftrekken van de belasting ook, maar daar heb je niks aan. Zelf. Dan kun je niks winnen. Het is een bizarre constructie: omdat over het algemeen welvarende mensen graag niet alleen welvarend maar ook nog rijk willen worden, gaat er dus geld naar mensen die bijvoorbeeld niet genoeg te eten hebben. Dat is een mooie bijwerking van een slecht idee.’

Stel dat u wint, hoe verdeelt u dan de buit?

De kans op miljoenen is klein, maar wees altijd voorbereid. Hoe werkt het als u een grote prijs wint? U meldt zich met het lot en uw legitimatie en krijgt daarna het bedrag op uw rekening gestort. En dan? Hoofdredacteur van de Geldgids Reinout van der Heijden buigt zich over deze (optimistische) geldvraag. ‘Wat er op uw bankrekening staat, is van u. Gaat u het vervolgens uitdelen, dan kan er inderdaad schenkbelasting geheven worden. U mag in 2017 aan kinderen tot 5.320 euro en aan anderen tot 2.129 euro belastingvrij schenken. Over alles daarboven rekent de fiscus 10 tot 40 procent belasting. De vrijstelling is per jaar, dus u kunt het beter in porties uitdelen verspreid over een aantal jaren. Met een miljoen duurt dat heel lang. Kan het niet slimmer? Ja, als u de loten samen met uw kinderen of vrienden koopt.’ Lees hier het uitgebreide antwoord. Gewoon, voor het geval dat.

Beeld Imageselect

Winkans

De kans op het winnen van de Postcodekanjer is zo’n beetje 1 op 250.000, is te lezen op de site van de Postcodeloterij. De kans op een prijs bij de Staatsloterij is 51,2 procent, maar let op: veel van die prijzen zijn kleiner dan de kosten van een lot. De kans dat je een prijs wint die hoger is dan je eigen inleg is 12,2 procent, aldus de loterij. Eerlijk is eerlijk: bij andere loterijen is de winkans nóg kleiner.

Hoe gelukkig word je van het winnen van de loterij?

Een troost voor wie wel in een winnend postcodegebied woont, maar geen lot kocht: in 2016 hield de Postcodeloterij een enquête onder de eigen winnaars. Wat blijkt? Op de stelling ‘ik ben gelukkiger geworden door het winnen van de loterij’ antwoordt de meerderheid ‘nee’. En dat zijn niet alleen de stakkers die een paar tientjes wonnen. Nee, ook bij de miljonairs zegt 7 op de 10 dat het geld hen niet gelukkiger heeft gemaakt. Zou het echt? Onze wetenschapsredactie dook in de literatuur, en vond de klassieke studie Lottery Winners and Accident Victims. ‘Daaruit blijkt dat loterijwinnaars weliswaar gelukkiger zijn met hun leven dan mensen die verlamd raken bij een ongeluk, maar ze ervaren niet meer levensgeluk dan een doodgewone controlegroep die nooit een loterij won. Sterker nog: vergeleken met die controlegroep rapporteerden de loterijwinnaars minder plezier bij activiteiten zoals praten met vrienden, lachen om een goede grap en al die andere dagelijkse dingen waar je het toch een beetje van moet hebben in het leven.’

Lottery losers: blut en gelukkiger

Verveling, drugs en geldproblemen: de levens van Britse loterijmiljonairs gaan niet altijd over rozen. Geregeld duiken in Engeland verhalen op over ‘lottery losers’. Een schoolvoorbeeld is Callie Rogers, die in 2003 de jongste loterijwinnares uit de Britse geschiedenis werd. Na het incasseren van omgerekend 2 miljoen euro poseerde de 16-jarige indertijd naakt onder een berg bankbiljetten van de National Lottery. 

Rogers had zich voorgenomen zich niet gek te laten maken, maar ze bleek alles te kunnen weerstaan behalve de verleiding. Het geld ging onder meer op aan borstvergrotingen, een bungalow en wilde feesten, waar ze een kwart miljoen aan cocaïne opmaakte. Gelukkig was ze niet, getuige vier zelfmoordpogingen. Tien jaar na dato was ze weer terug bij af. De moeder van twee kinderen let op de kleintjes bij de super, spaart voor vakanties en leert voor verzorgster. Ze deelt haar herwonnen levensgeluk met echtgenoot Paul Penny.

Ze trof het beter dan de vuilnisman Michael Caroll. Toen Carroll in 2002 de Lotto van 9,7 miljoen pond (11 miljoen euro) won, veranderde zijn levensstijl radicaal. Hij stopte met zijn baan als vuilnisman en mat zichzelf een exorbitante levensstijl aan. Carroll gaf de helft van zijn geld weg aan vrienden en familie, en spendeerde de rest aan feestjes, drugs, drank, gokken en luxegoederen. Zijn vrouw was de nieuwe levensstijl van haar man snel zat en verliet hem samen met hun dochter. Hierop zocht Carroll zijn troost bij prostituees, soms meerdere per dag. Acht jaar later was het geld op en leefde Carroll afhankelijk van een uitkering van ongeveer 50 euro per week. Aan News of the World vertelde hij destijds dat hij zijn oude leven weer probeerde op te pakken – inclusief baan als vuilnisman. Toch zei hij gelukkiger te zijn zonder zijn fortuin. ‘Ik vind het makkelijker om te leven met bijna niets dan met miljoenen.’ 

Een ander tragikomisch verhaal is dat van Luke Pittard, de Welshman die rijkdom zo saai begon te vinden dat hij weer ging werken bij de McDonald’s.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.