De Gids Weekendwijsheid

Weekendwijsheid: ‘Sterven is als een bevalling’

Opdat we leren van andermans ervaringen: elke week een levensveranderend inzichtje van een bekendere Nederlander. Ineke Koedam (56) is oprichter van het Landelijk Expertisecentrum Sterven.

Ineke Koedam.

Ineke Koedam (56), oprichter van het Landelijk Expertisecentrum Sterven: ‘Iedereen om ons heen kan sterven, maar we denken nooit dat het onszelf overkomt. Daardoor zijn we ontzettend onvoorbereid als het ons treft. Tegelijkertijd ontstaat er door de overmatige aandacht voor euthanasie een schrikbeeld bij veel mensen, alsof ieder sterfbed met ondraaglijk en uitzichtloos lijden gepaard gaat. Het resultaat is dat we collectief bang zijn voor de dood. Natuurlijk wil niemand sterven, ook ik heb angst om niet meer te bestaan. Maar hoe groter het verzet, hoe groter het lijden. In die zin is sterven net als leven geven: verzet maakt het moeilijker. Maar kun je door de angst en de pijn heen ademen, dan wordt het net als een bevalling minder zwaar en misschien zelfs mooi.

Ik heb jarenlang in hospices gewerkt. Daar ben ik sterven gaan zien als een bijzonder proces dat bij het leven hoort. Het nadeel van de huidige maakbare tijd, met z’n behoefte aan regie en zelfbeschikking, is dat we zelfs het sterven willen regisseren door alles vast te leggen. Net als een bevalplan geeft zo’n sterfplan je alleen maar de illusie van controle. Als het anders loopt is het risico groot dat je verkrampt en je je verzet, wat zonde is, want het kan ook vredig zijn.

Ik zal de fragiele, doof­­stomme vrouw in ons hospice nooit vergeten: na een paar dagen onbereikbaar te zijn geweest, keek ze haar naasten plotseling een voor een aan, ze spreidde haar armen, glimlachte stralend en stierf. Ik hoop dat als het zover is, ik dezelfde bereidheid heb. Er bestaat een boeddhistische uitspraak: voor iemand die geoefend heeft en voorbereid is, komt de dood niet als een nederlaag maar als een triomf, een glorieuze bekroning van het leven. En daar kijk ik wel naar uit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden