weekendwijsheid Willem van der Does

Weekendinzicht Willem van der Does: Hardnekkig ongewenst gedrag duurt voort omdat het ook iets oplevert

Opdat we leren van andermans ervaringen: elke week een levensveranderend inzichtje van een bekendere Nederlander. Deze week Willem van der Does (58), hoogleraar klinische psychologie en auteur van Geluk is ook niet alles (verschijnt in maart).

Willem van der Does Beeld rv

Willem van der Does (58), hoogleraar klinische psychologie en auteur van Geluk is ook niet alles (verschijnt in maart): ‘Fobieën staan bekend als irrationeel. Maar zolang je ze irrationeel noemt, zijn ze moeilijker te behandelen: je moet erachter komen wat dat angstige gedrag óplevert. Neem een spinnenfobie: iedereen weet dat spinnen ongevaarlijk zijn, maar een fobicus gaat er toch vandoor. Als je doorvraagt, zijn ze vaak het bangst voor wat angst fysiek veroorzaakt: hun hart gaat tekeer, ze voelen zich kortademig; ze zijn eigenlijk bang dat ze dood neervallen. Dat maakt het rationeel: als je denkt dat je erin blijft, kun je maar beter maken dat je wegkomt.

Dit inzicht geldt voor allerlei onbegrijpelijk gedrag, heb ik gemerkt. Het is vaak raar om te zien, met name zelfdestructief gedrag; waarom doet iemand iets dat alleen maar negatieve gevolgen heeft? Maar als dat zo zou zijn, zou diegene er wel mee ophouden; om de cirkel te doorbreken moet je erachter komen wat de positieve effecten zijn. Dat kan ook het voorkomen van iets ergers zijn. Mensen die geen nee kunnen zeggen, doen dat bijvoorbeeld omdat het iets oplevert: ja, ze zadelen zichzelf met te veel werk op, maar ze vermijden een moeilijke situatie. Zelf ben ik geneigd alles op het laatste moment te doen, waardoor ik vaak op onzalige tijden achter de computer zit. Die tijdsdruk creëert een adrenalinerush waardoor ik heel efficiënt werk, radicale besluiten neem en de klus nét voor de poorten van de hel wegsleep. Doeltreffend, dacht ik lang, tot ik bedacht dat ik de rest van de week vervolgens moe en dus improductief ben, vooral nu ik ouder word. Sinds ik me dat realiseer, plan ik mijn werk beter – meestal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden