De GidsLeren van je mislukkingen

Wat we kunnen leren van onze mislukkingen

Wat kunnen we leren van onze mislukkingen? Die vraag onderzoekt de Britse journalist Elizabeth Day in haar nieuwste boek en in haar gelijknamige podcast How To Fail. De Gids las, luisterde en destilleerde een aantal relativerende inzichten over mislukken in een prestatiesamenleving.

Beeld Sophia Twigt

Getalenteerd, vol energie en klaar om de wereld te veroveren: Phoebe Waller-Bridge verliet de theateracademie als een veelbelovende actrice. Het was dan ook even slikken toen ze erachter kwam dat die wereld er helemaal niet op zat te wachten om door haar veroverd te worden.

Tijdens de audities die ze afstruinde, moest Waller-Bridge telkens concurreren met honderden andere actrices om piepkleine rolletjes – ze kwam er amper tussen. ‘Mijn leven na mijn afstuderen was een aaneenschakeling van mislukkingen’, reflecteert Waller-Bridge.

Ze besloot uit armoede dan maar haar eigen rollen te schrijven. En ja, uiteindelijk resulteerde dat in Fleabag, een van de succesvolste komedieseries van afgelopen jaren.

Waller-Bridge vertelt haar verhaal in de eerste aflevering van How to Fail with Elizabeth Day, een podcast waarin de Britse journalist Elizabeth Day succesvolle mensen ondervraagt over wat ze geleerd hebben van hun mislukkingen. Deze week verscheen haar boek Durf te falen: Alles wat ik geleerd heb van dingen die fout gingen.

Succesvolle mensen die vertellen over hun mislukkingen, dat neigt natuurlijk al snel naar koketterie. Maar Day durft zich in haar boek kwetsbaar op te stellen: ook haar gestrande huwelijk en een miskraam komen aan bod.

Druk op twintigers

Een van de lessen die Day leerde uit haar talloze gesprekken met mensen over hun mislukkingen, was dat velen hun jaren als twintiger als moeizaam hebben ervaren. Het verhaal van Waller-Bridge staat niet op zichzelf. Veel gasten in Day’s podcast vertellen over hoe ze na hun studietijd stonden te trappelen om de wereld te bestormen. Opgejut door een schoolsysteem dat leert dat alles mogelijk is, zolang je maar je best doet. Maar wanneer de veilige cocon van school of universiteit eenmaal was verlaten, bleek het ‘echte’ leven zich niet zo makkelijk te laten regisseren. Die droombaan liet op zich wachten, en in plaats daarvan brak voor velen een periode van onzekerheid aan.

Succes is niet altijd verdiend (en een mislukking evenmin)

Veel mensen worstelen in hun twintiger jaren met hun leven, omdat we in onze prestatiemaatschappij de noties van geluk en toeval opzij hebben geschoven. Dat betoogt de Britse filosoof Alain de Botton wanneer hij te gast is in de podcast van Day. In een maakbaarheidssamenleving bestaat het idee dat succes afgedwongen kan worden met keihard werken. We zien onszelf graag als meester van ons eigen lot. Succes wordt daarom niet beschouwd als iets wat je overkomt, maar als iets dat je hebt verdiend. Volgens De Botton kijken we daarom met een weinig barmhartige blik naar mensen die laag op de sociaal-economische ladder staan: ze zullen het er wel naar gemaakt hebben.

Vergelijk dat eens met hoe antieke samenlevingen aankeken tegen noties als succes en falen, oppert De Botton. De Romeinen vereerden Fortuna, godin van het toeval. Wanneer iets goed was gegaan, bracht je een offer naar haar tempel om haar te bedanken. Daardoor hadden de Romeinen een sterk besef van het feit dat je leven maar gedeeltelijk in eigen handen ligt.

Elizabeth Day beschrijft in haar boek hoe ze zelf tegen de grenzen van het maakbaarheidsideaal aanliep toen ze probeerde kinderen te krijgen. Day zag haar toekomst altijd voor zich als moeder, maar haar kinderwens liet zich niet vervullen. In eerste instantie werd Day niet zwanger, waarna ze twee ivf-behandelingen ondernam. Die leidden nergens toe. Toen ze later alsnog op een natuurlijke manier zwanger werd, eindigde dat in een miskraam.

Aanvankelijk beschouwt ze dit als een van haar grootste mislukkingen: een van haar diepste wensen blijkt onvervulbaar. Maar, realiseert Day zich later, dit is natuurlijk geen persoonlijk falen. ‘Het is een falen van de maatschappij dat ik het gevoel heb niet te voldoen aan een of andere onzichtbare norm. Misschien is het een falen van mijn kant dat ik me heb laten beïnvloeden door dat oordeel. Maar die willekeurige, buitengewone botsing tussen het juiste zaadje en het juiste eitje op precies het juiste moment in mijn biologische cyclus? Daar kan ik niet verantwoordelijk voor worden gehouden.’

Doe aan verwachtingsmanagement: van ‘perfect’ naar ‘goed genoeg’

In diezelfde aflevering van How To Fail wijst Alain de Botton erop dat we in onze cultuur het ‘gewone’ of ‘gemiddelde’ gelijkgestellen aan mislukken. Een gewone carrière, een gewone partner, een gewoon leven: dat klinkt vreselijk, toch? Dat is een problematische zienswijze; want het gewone, dat is de norm. De meeste mensen zullen uiteindelijk in meer of mindere mate een ‘gewoon leven’ leiden. Een maatschappij die denkt dat het gemiddelde bestaat uit een verzameling losers heeft een groot probleem, zo betoogt De Botton.

Accepteer je eigen middelmatigheid en vijf andere adviezen tegen stress.

Coach en psycholoog Thijs Launspach, auteur van het boek Werken met millennials, besprak deze ontwikkeling eerder al in de Volkskrant. Launspach memoreerde een praatje dat hij hield tijdens een introductieweek van een universiteit waar hij vroeg wie dacht dat hij straks bij de beste 10 procent van zijn vakgebied zou gaan behoren. Vrijwel iedereen stak zijn hand op. Launspach: ‘Ouders en leerkrachten hebben altijd gezegd: je kunt alles worden wat je wilt, als je maar je best doet. Daar zit ook de verwachting in dat je iets bijzonders moet doen om het waard te zijn als mens.’

Dat kan een verlammende druk met zich meebrengen. Je verwachtingen daarom een klein beetje naar beneden bijstellen en je levenspad iets minder rigide van a tot z uitstippelen kan wonderen doen, zo leren we uit het boek van Day. ‘Je kunt niet alles hebben, dat kán gewoon niet. Als je je daarbij kunt neerleggen, dan word je uiteindelijk waarschijnlijk een stuk gelukkiger.’

Werk als baantje
Niet meer streven naar perfectie en excellentie, deze millennials zien hun werk als een baantje. ‘Ik wil me niet verliezen in het nastreven van een carrière en zoeken naar het perfecte werk. Dan kijk je alleen maar naar de toekomst en leef je niet meer in het hier en nu.’

Omarm de loser
We moeten succesvol zijn, sporten, gezond eten en aan yoga en mindfulness doen. Wie daar niet aan kunnen of willen meedoen, worden als losers beschouwd. Maar volgens Marian Donner zijn zij juist degenen die het lef hebben niet mee te doen aan het spel dat alles altijd beter en mooier moet zijn.

How To Fail is te beluisteren via Spotify.

Durf te falen: alles wat ik heb geleerd van dingen die fout gingen
Elizabeth Day, 328 pagina’s, € 20,99

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden