De GidsOpvoeden

Wat te doen als je kind een harde stem heeft?

Anna van den Breemer schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt. Deze week: wat als je kind te hard praat.

Beeld Claudie de Cleen

‘Onze zoon praat niet, hij toetert’, constateerde mijn vriend laatst over onze jongste van 2,5 jaar oud. En ook zijn zus (4) heeft een stem die niet zou misstaan achter de marktkraam. Geregeld voel ik me een politieagent (‘Jongens, niet zo hard!’) of sta ik als Ross uit Friends van die irritante ‘even dimmen’-handgebaren te maken. Waarom praat het ene kind harder dan het andere? En hoe moedig je zachter praten aan?

Dit zeggen de deskundigen

Wat verstaan we eigenlijk onder ‘te hard’ praten? ‘Een normale conversatie heeft een niveau van 65 decibel’, zegt logopedist Alet Slokkers-van den Berg. ‘Alles boven de 75 decibel, vergelijkbaar met het geluid van een koffiemolen of een stofzuiger, ervaren we als storend.’

Het is verstandig eerst te kijken of het alleen om hard praten gaat, of dat een kind ook een hese stem heeft, of dat er veel spanning op de nekspieren staat. ‘Dat zou kunnen duiden op een verkeerd gebruik van de stem, dan zingt een kind bijvoorbeeld ook hard’, zegt logopedist Roelien van Halsema. Gehoorproblemen wil je ook uitsluiten. ‘Praat een kind ook met luide stem als het voor zichzelf een fantasiespelletje doet? Spelen die zaken, dan is het goed om hulp in te schakelen.’

Is er sprake van ‘gewoon’ een flink stemvolume, dan kun je kijken naar de dynamiek in het gezin, oppert Van Halsema. ‘Moet een kind tegen broertjes en zusjes opboksen om zich te laten gelden? Is het druk in huis of staat de radio aan op de achtergrond?’ Observeer op welke momenten er luid wordt gepraat en vraag bij de juf of meester na of je kind het op school ook doet.

Kanttekening: kinderen met veel temperament praten nu eenmaal harder. ‘Je wilt een enthousiast kind niet veranderen, en dat gaat je ook niet lukken’, zegt Van Halsema. ‘Je kunt wel uitleggen dat hij of zij zich in sommige situaties een beetje moet inhouden. Praat vanuit jezelf. De zin ‘mijn hoofd wordt een beetje druk omdat ik veel geluiden hoor’, is effectiever dan ‘jij moet niet zo hard praten’.’

Hoe pak je het aan?

De stemvolumeknop blijvend naar beneden krijgen, is niet gemakkelijk. ‘Kinderen hebben er zelf namelijk geen last van. Ze hebben bovendien geleerd dat het functioneel is: wie hard praat, wordt gehoord’, zegt Slokkers-van den Berg. Dat kan direct ook een methode zijn om ermee om te gaan: ‘Negeer het ongewenste gedrag. En beloon de keren dat er wél zacht wordt gepraat.’

We zijn geneigd te denken dat onze stem een natuurlijk gegeven is, maar het is voor een groot gedeelte aangeleerd gedrag. ‘Kinderen leren door te imiteren, en dat geldt ook voor hun stemgeluid. Ouders ontkomen er niet aan om ook kritisch naar hun eigen stem te kijken.’

Bespreek met je kind wat hard praten eigenlijk inhoudt. ‘Stemgeluid is vaak een blinde vlek en je kunt je kind leren om ‘normaal’ en ‘hard’ van elkaar te onderscheiden’, zegt Van Halsema. Bijvoorbeeld met behulp van een A4’tje en potloden. ‘Teken een dun, groen streepje en vertel dat dit de ‘spionnenstem’ is, die je gebruikt als je tegen iemand praat die naast je zit, of als je een geheim vertelt. De iets dikkere oranje streep staat voor de ‘groepsstem’, voor als je met z’n allen aan tafel zit. De dikke rode lijn is de ‘buitenstem’, voor als iedereen je moet kunnen horen.’ Die termen kun je samen gaan oefenen. Het codewoord ‘spionnenstem’ kan dan al genoeg zijn om je kind bij te sturen.

Die codewoorden zijn direct ook een realitycheck. Toen ik onze dochter wilde aanspreken op haar ‘buitenstem’ in de speeltuin, wat toch echt buiten is, dacht ik bij mezelf: laat het gaan.

Meer opvoedkwesties?
Hoe leer je de speen af? Hoe wordt je kind een doorzetter, zonder dat je zelf in een tijgerouder verandert? Lees hier de andere afleveringen van de opvoedserie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden