de gids kerstmis in januari

Wat doet die kerstboom nog in de woonkamer?

Er bestaan een paar ongeschreven regels voor de kerstboom: hij mag pas vanaf 6 december worden opgetuigd en moet uiterlijk met Driekoningen (6 januari) zijn weggehaald. Dus wat doet die kerstboom nog in de woonkamer?

Juliëtte Verberk en haar huisgenoot Dolf Huybers eind januari bij de kunstkerstboom die ze met alle versieringen erbij voor 20 euro hebben gekocht, in de uitverkoop uiteraard. Beeld Joost van den Broek

Dit is tegen de trend in. Volgens het Nederlands Centrum voor Volkscultuur mikken de meeste Nederlanders de kerstboom zelfs vroeger de deur uit dan de traditie voorschrijft: nog voor Driekoningen op 6 januari, de afsluiting van midwinter. Er zijn nog maar weinigen die geloven in de mare dat eerder aftuigen onheil brengt. Makkelijk juist, dat de boom meteen wordt meegenomen voor de gemeentelijke verbranding.

Directeur Ineke Strouken van het volkscultuurcentrum zegt dat velen het buitenzetten ervaren als een markering van een nieuw begin. De donkerste dagen vol verplichtingen en al dan niet opgelegde knusheid zijn voorbij. Laat maar komen, dat jaar. Lekker weer de ruimte in de kamer. Gelijk even stofzuigen.

Erik Huygens (links), zijn vriend Donny Latupeirissa en kat Moos. Ze hebben weinig boodschap aan de volkswijsheid dat het ongeluk brengt als de kerstboom na Driekoningen, 6 januari, nog in huis staat. Beeld Joost van den Broek

Maar er zijn er ook die maar geen afscheid kunnen nemen. De fijnspar (fipicea abies), douglasspar (pseudotsuga menziesii), blauwspar (picea pungens), edelspar (abies proceral), nordmannspar (abies nordmannianal) of de kunstkerstboom zijn in die decemberweken vertrouwde meubelstukken geworden, met lampjes, ballen, slingers, sterren, engelenhaar en de piek. Gezellig toch, zo? Die geur alleen al - overigens alleen bij fijnspar en douglas. Het zal leeg voelen zonder. Even uitstellen maar. Wie maalt er om traditie?

Er zijn er die ‘m maanden laten staan, tot in de zomer toe. Met Pasen hangen ze eitjes en haasjes aan de takken, en als het lekker warm is een paar strandballen. Echt, gelezen op internet.

Wendelien Schmidt (38 jaar), Amaury Miller (44) en kinderen Max (7 maanden) en Maria (4) bij hun kerstboom, die eind januari nog staat opgetuigd. Beeld Joost van den Broek

Hij staat toch niet in de weg?

Er zijn er ook die gewoon geen zin hebben om de boel weer in te pakken. Het was al een hele toer geweest om ‘m toch maar weer in huis of van zolder te halen en aan te kleden omdat de traditie dat nu eenmaal wil. Weer het gevecht met het onontwarbare snoer lichtjes, terwijl je dacht dat je de boel vorig jaar nog keurig had opgeborgen. De omgekeerde richting is een vooralsnog onneembare barrière gebleken. Hij staat toch niet in de weg? Je komt de slachtoffers weleens tegen in studentenhuizen, daar waar niemand zich verantwoordelijk voelt. Ze staan vaak op de overloop, van die bruine, verdorde exemplaren – meestal is nog wel de moeite genomen de ballen eruit te halen. En opeens, op een dag, ligt hij toch op straat.

Paulius Kaveckis (29 jaar, uit Litouwen) en Livia Belascu (31 jaar, uit Roemenië) laten hun boom zeker nog staan tot 17 februari, de verjaardag van Livia. Beeld Joost van den Broek

Wel oppassen. In echte kerstbomen zitten schimmels. Metingen van een universiteit in New York hebben uitgewezen dat twee weken na plaatsing het aantal sporen in een kubieke meter lucht in de woonkamer bijna is verviervoudigd, van 800 naar 3.000. Mogelijke gevolgen: ademhalingsproblemen, slapeloosheid, gebrek aan energie. Eerdere onderzoeken suggereerden zelfs een vertienvoudiging. Zelfs in kunstkerstbomen schuilt onheil. Stofnesten. Niet roekeloos tarten, de traditie.

Bekentenis: directeur Strouken van het volkscultuurcentrum heeft 'm ook nog staan. Een wapen tegen de kille en koude maanden. Haar ouders deden het ook. Er zijn al weer nieuwe naalden te zien. Prachtig toch? Nee hoor, die blijft nog wel even.

Ineke Strouken (61), directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, ziet haar kerstboom als wapen tegen de koude wintermaanden. Na Sinterklaas is de kerstboom optuigen de meest favoriete traditie van Nederlanders, blijkt uit onderzoek van Strouken. Beeld Joost van den Broek
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.