De Gids Opvoeden

Wat doe je als je kind een nachtmerrie heeft?

Anna van den Breemer schrijft elke woensdag over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.

Beeld Claudie de Cleen

Vanaf nu kun je elke woensdagmiddag interessante opvoedkwesties en trends op het gebied van modern ouderschap in je mailbox ontvangen. Schrijf je hier in voor de opvoednieuwsbrief.

Laatst vroeg ik mijn ouders tijdens de koffie of ze ergens spijt van hadden bij mijn opvoeding. Mijn moeder hoefde niet lang na te denken: ze vond dat ze mijn nachtmerries serieuzer had moeten nemen. Ik herinner me als 8-jarige inderdaad hoe frustrerend het was dat ik mijn vrees niet kon overbrengen.

Veel kinderen hebben weleens last van enge dromen. Uit onderzoek blijkt dat bijna de helft van de kinderen van 8 tot 10 jaar zes maanden of langer last heeft gehad van problemen met inslapen of van vreemde verschijnselen tijdens de slaap. Wat doe je dan als ouder? Is het verkeerd om er weinig aandacht aan te besteden, zoals mijn moeder, in de hoop dat de angsten niet groter worden?

Wat zeggen de deskundigen?

‘Het is belangrijk om nachtmerries te onderscheiden van nachtelijke angst. Die twee worden makkelijk verward’, zegt Frits Boer, emeritus hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie van het AMC in Amsterdam. Nachtangsten vinden vooral in het begin van de nacht plaats tijdens de overgang tussen diepe en oppervlakkige slaap. Het kind schreeuwt en lijkt wakker, maar is dat niet. Zo’n aanval, die meestal enkele minuten duurt, wordt ook niet herinnerd.

‘Je wilt je kind graag troosten wanneer het zo overstuur is’, zegt jeugdpsycholoog Tamar de Vos-van der Hoeven van Opvoedadvies.nl. ‘Maar dat kan juist voor nog meer paniek zorgen. Kinderen met nachtangst slapen vanzelf verder. Sterker nog: ze hoeven niet te weten dat die nachtangsten bestaan.’

Troosten is juist wél nodig bij nachtmerries, die plaatsvinden in de tweede helft van de nacht of de vroege ochtend tijdens de REM-slaap. Tijdens die slaapfase verwerken we de informatie die we gedurende de dag tot ons nemen. ‘Het kan even duren voor het kind beseft dat de droom niet echt gebeurd is, waardoor het ook na het wakker worden nog een tijd angstig kan blijven’, aldus Frits Boer in zijn boekje Slaapproblemen bij kinderen (2011).

Nachtmerries zijn over het algemeen onschuldig. Als er ook vaak goede nachten zijn en het kind overdag niet erg moe lijkt, is er niets aan de hand. Duiken er uit het niets opeens veel nachtmerries op, dan is het slim te onderzoeken waar de bron van de angst ligt (nog moeten wennen aan de peuterspeelzaal, bijvoorbeeld) en of die kan worden weggenomen.

Hoe moet het dan wel?

‘Het heeft geen zin om tegen je zoon of dochter te zeggen: ‘het is maar een droom’, meent Tamar de Vos-van der Hoeven. Kleintjes kunnen geen onderscheid maken tussen realiteit en fantasie. ‘Laat weten dat het veilig is, maar ga op dat moment niet uitgebreid in op de droom. Alles moet erop gericht zijn om het kind zo snel mogelijk weer te laten doorslapen.’

De volgende ochtend kun je wel kijken of je kind over de akelige droom wil praten. ‘Stel vragen en ga het niet zelf invullen.’ De Vos-van der Hoeven herinnert zich een moeder die tegen haar dochter zei dat die hond uit de droom vast heel eng was. ‘Later bleek dat die hond het meisje juist hielp.’

Voor het slapengaan kun je samen drie leuke dromen verzinnen. Of het kind een manier laten bedenken hoe de monsters/draken/spoken weggejaagd kunnen worden, bijvoorbeeld met een speelgoedzwaard naast het bed. Ga je dan niet te veel mee in de griezels van je kroost? ‘Het ís nou eenmaal hun realiteit. Je zegt er wel duidelijk bij: we weten allebei dat ze niet echt bestaan.’

Voor ouders met flinke wallen onder de ogen is de verleiding misschien groot: je kind snel bij je in bed nemen, zodat de rust wederkeert. Toch niet doen, zegt De Vos-van der Hoeven. ‘Daarmee geef je het signaal dat het bij jullie veilig is, maar in de eigen kamer niet. Dat kan het begin zijn van grotere slaapproblemen.’

Reageren of ook een opvoedvraag? Mail naar a.vandenbreemer@volkskrant.nl

Hoe redt journalist Carolien Spaans het in de ochtend? Nou, haar zoontje mag gewoon tv-kijken en ontbijten op de bank. ‘Er zijn zoveel boekjes met hoe het hoort. Dat heb ik allemaal lang geleden losgelaten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.