Beter/Leven Spierpijn

Waarom krijgt de een meer spierpijn dan de ander?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: waarom krijgt de een meer spierpijn dan de ander?

Beeld Daantje Bons

Zomerse temperaturen vragen om ontblote lijven. Niet iedereen is daar blij mee. De eerder zorgvuldig ingepakte en warmte-isolerende spekrolletjes op torso en dijen, nog over van de wintermaanden, zijn op het strand opeens zichtbaar voor Jan en alleman. Daarom adverteren sportscholen met zesweekse bikinibody-trainingsprogramma’s. Alles om de wijdverspreide kwab-angst, dikschrik en obeesvrees, om met schrijver en columnist Stella Bergsma te spreken, te bedwingen.

Zo’n last-minute naar de sportschool heeft echter een nare bijwerking: spierpijn. Want wie zich ongetraind gaat afbeulen met gewichten en fitnessapparaten, krijgt gegarandeerd fikse spierpijn. Die komt een of twee dagen na de training opzetten. Maar waarom beweegt de een zich na zo’n zweetsessie stram en door heftige pijn gekweld door het leven, terwijl de ander gnuivend glundert: ‘Lekker hè, een beetje spierpijn? Ik voel tenminste dat ik weer heb gesport!’

Hardlopersmythen ontkracht: je moet rekken voor en na het lopen

Je ziet ze staan tegen muurtjes, hekjes en bruggen: hardlopers die hun kuitspieren rekken omdat ze hopen daarmee spierpijn en blessures voor te zijn. Het vele onderzoek naar rekken en strekken duidt niet op enig voordeel voor prestaties of blessurerisico, schrijft wetenschapsjournalist Mariska van Sprundel in Alles wat je wilt weten over hardlopen. Haar advies: rek als je dat plezierig vindt, je wordt er vooral leniger door. Lees hier over andere hardloopmythes.

De hevigheid van spierpijn kan van persoon tot persoon enorm verschillen, bevestigt bewegingswetenschapper Gerard van der Poel van Infomotion. Hij helpt meteen een hardnekkig fabeltje uit de wereld: melkzuur als oorzaak van spierpijn. ‘Melkzuur is niet de boosdoener, integendeel: melkzuur is juist een prachtige energiebron.’

Als je rustig op de bank zit, hebben je spieren voldoende zuurstof en energie in voorraad om alle spieren goed te laten werken. Bij een hoge of langdurige inspanning heeft ons lijf meer zuurstof nodig. Daarom maakt het melkzuur aan, dat direct ontbindt in lactaat en waterstofionen. Te veel geproduceerd lactaat parkeert het lichaam efficiënt in de minder actieve spieren en de lever. Daar wordt het omgezet naar glucose: een energiebron waar het lijf weer van kan profiteren tijdens de training. ‘Melkzuur zorgt dus niet voor vermoeide spieren’, zegt Van der Poel, ‘het zorgt er juist voor dat we ons langer kunnen inspannen.’

Het melkzuurverhaal staat nog in veel leerboeken, zegt ook Marco van Brussel, medisch fysioloog en onderzoeker aan UMC Utrecht. Ook artsen wijten spierpijn nogal eens aan melkzuur. Dan gaan bij Van Brussel ‘de nekharen overeind staan’, zegt hij. Maar die ‘zure benen’ dan, waar wielrenners en voetballers zo’n last van zeggen te hebben? Die bestaan wel, zegt Van Brussel: ‘Bij een hoge of langdurige inspanning worden er zoveel waterstofionen uitgestoten in de spieren, dat het lichaam ze niet meer kan bufferen. Dan gaat de pH-waarde, de zuurgraad, inderdaad naar beneden en dat kun je op zo’n moment wel als pijn gaan ervaren.’

Maar die pijn is wat anders dan de ‘gewone’ spierpijn die pas 24 of soms zelfs 48 uur later komt opzetten, zeggen beide deskundigen. Die wordt toch echt veroorzaakt door lichte spierschade: microscheurtjes in de spieren. Om die te repareren, heeft het lichaam eiwitten nodig (neem dus gerust een bakje kwark na het sporten). Voor de zekerheid maakt ons lijf de spier elke keer iets sterker, zodat de spier dezelfde inspanning de volgende keer beter aankan.

Wie geen of weinig spierpijn heeft na het sporten, oefent die spieren simpelweg vaker. Om minder hevig gebukt te gaan onder spierpijn, is er dus een simpele remedie: vaker sporten! Bouw de training wél rustig op, adviseren Van der Poel en Van Brussel. Het is belangrijk om de spieren geleidelijk te laten wennen aan de inspanning. Daarom kun je snelle bikinibodybeloftes van sportscholen beter links laten liggen.

En als je tóch fikse spierpijn hebt opgelopen, grijp dan niet naar zo’n hippe foamroller, zo’n cilindervormige zelfmassagerol waarmee sommige sporters hun afgepeigerde spieren na de training bewerken: er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat je daarmee spierpijn voorkomt. Neem rust. Af en toe wandelen zorgt voor een natuurlijk herstel. Laat het strand daar nu bij uitstek geschikt voor zijn.    

Na het sporten baden in ijswater: heeft dat zin?

Er zijn sporters die na een zware training of wedstrijd in een bad met ijsblokjes stappen. IJswater zou spierpijn en zwellingen tegengaan en de afvoer van afvalstoffen uit de spieren bevorderen. Met betere prestaties als gevolg. Is een ijsbad echt zo heilzaam?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden