Voor anker gaan met een jacht in een Kroatische baai

Hijs die zeilen en laat alles en iedereen maar, eh, varen

Waar kun je zomaar kapitein zijn op je eigen schip en dobberen in je eigen baai? In Kroatië. Dus hijs die zeilen en laat alles en iedereen maar, eh, varen.

Foto Marlena Waldthausen

Loop eens mee langs een jachthaven aan de Middellandse Zee. Daar dobberen glimmende zeiljachten zij aan zij met hun brede kont naar de kade. De afstand tussen jou en de yachties is misschien een meter, maar toch leven zij in een ander universum. Eentje van klapperende zeilen, ratelende ankers en rinkelende glazen. Bevolkt door gesoigneerde rijke schippers en aantrekkelijke matrozen die opduiken in de societypagina's van de Nice-Matin. Het is - kortom - de onbereikbare wereld van Marie-Claire uit het liedje Where do you go to, my lovely?

Maar klopt dat wel? Zeezeilen is eigenlijk dé truc om alles in één klap achter je te laten; de dag te beginnen met een frisse duik en te eindigen met een Campari op het achterdek. Slapen in wifiloze baaien en de hele dag rondlopen in je zwemshort met zout in je haar. Helaas blijft dat vaak een dagdroom. Want zo'n jacht kost al snel een kwart miljoen euro. En hoe leer je zo'n gevaarte te besturen als je ouders liever met je gingen wandelen? Simpel: huur een zeiljacht met vrienden. Dat gaat makkelijker dan je denkt en het is goedkoper dan een week wintersport.

In een rustige baai voor de kust van Kroatië draai ik behoedzaam een schip met de neus in de wind. 'Hijs het grootzeil!', brul ik. Mijn twee matrozen, een fotograaf en videomaker van de Volkskrant, kijken verschrikt om. 'Probeer gewoon die verticale touwen, je merkt vanzelf welke de juiste is.' Later volgt de fok, het driehoekige zeil voorop het dek. En nog later varen we met bollende zeilen de baai uit. 'Jongens, ik zet de motor uit!' Met een piepje valt de brommende diesel stil, het dek houdt op met trillen; we horen touwen knarsen en water klotsen tegen de boeg. Kompaskoers: 120 graden richting het eiland Brac.

Zo makkelijk kan dat gaan. Verhuurder Sunsail beschikt over een vloot van 450 zeiljachten en wil af van het exclusieve imago van zeezeilen. Kroatië is populair onder beginners, vanwege zo'n duizend eilanden die beschutting bieden en goede havenfaciliteiten. Per mail vraagt de basismanager naar mijn kwalificaties. Dat mijn 'Vaarbewijs 1' alleen geldig is voor binnenwater, vindt hij geen probleem. Dat ik als kind een zeildiploma haalde, af en toe een Falkje huur op een Hollandse plas en een stuk of zeven keer meezeilde op zee, wekt voldoende vertrouwen om een Jeanneau 41DS mee te geven - 12,5 meter lang en 4 meter breed. Op de achtersteven staat: Daydream.

Foto Marlena Waldthausen

'Mijn hulp is optioneel', zegt de 23-jarige schipper Joe op de ochtendbriefing. Sunsail stelde voor dat we meevaren met een flottielje. Een ervaren schipper houdt ons en zes andere jachten dan op afstand in de gaten. De opgewekte Brit - 's zomers werkt hij op zeiljachten, 's winters in skilodges - houdt de toon luchtig. 'Sommigen van jullie zijn beginners, sommigen ervaren. Ik help iedereen de haven uit en weer aanleggen in de volgende plaats. Zorg dat alle lijnen dan klaarliggen op dek, hang je stootwillen op, verplaats de rubberboot naar je boeg en vaar vanaf drie bootlengtes langzaam achteruit richting de kade. Daar sta ik aanwijzingen te geven.'

Staande voor een zeekaart wijst Joe de geplande route aan: 20 zeemijl naar het plaatsje Milna, wind 12 knopen uit het noordwesten, in dit baaitje kun je leuk ankeren en lunchen, iedereen graag binnen rond vijf uur. 'Ik zit op kanaal acht, de kustwacht op kanaal zestien.' Tot slot geeft Joe ongevraagd advies: 'Ik ben niet jullie moeder, maar euh, een nette boot is een veilige boot!' Mijn gebrek aan ervaring vindt hij niet zorgwekkend. 'Ik help je graag. Pas als je vraagt hoe het ook alweer met die zeilen zit, begin ik me zorgen te maken.'

Een voor een glijden de jachten de haven uit. De Polly met vier oudere Amerikanen die voor het eerst in Kroatische wateren varen, de Isabela met een pasgetrouwd stel uit Engeland en ten slotte de Hvar One met Joe, Kroatische hostess Ana en machinist Bruno. Zij reserveert het restaurant voor vanavond en zoekt uit hoe laat de supermarkten opengaan, hij lost technische problemen op. Voor vertrek maakt Bruno een rondje over ons schip. 'Denk eraan dat je kiel 2,1 meter diep steekt, gooi nooit wc-papier in de toiletten, draai eerst de motor stationair op 1.300 toeren voordat je de ankerlier gebruikt en vergeet niet eerst het elektriciteitssnoer los te koppelen van de kade.'

Met een hoofd vol checklists vaar ik uit. De Daydream blijkt een makkelijk schip; zodra de zeilen staan, druk ik twee keer op een knopje en de automatische piloot neemt het roer over. Tijd om een Kroatische radiozender op te zetten en een kop Nescafé in te schenken. Jammer dat ik geen pijp rook zoals kapitein Haddock. We ankeren in een verlaten baai en eten tonijnsalade na het zwemmen. Dan blijkt ook: het anker houdt niet en ik moet snel de motor starten om niet tegen een rots te botsen.

Foto Marlena Waldthausen
Foto Marlena Waldthausen

Kijksport

In Milna volgt de minst aantrekkelijke kant van zeezeilen: het is een kijksport. Met zweet in de handen draai ik de krappe haven in, ik schat het effect van de zijwind, de achterkant wijkt flink uit naar bakboord als ik achteruit sla en een dikke Kroaat roept dat hij de eerste lijn toegeworpen wil krijgen. Langzaam glijden we achterwaarts, gadegeslagen door tientallen medezeilers met hun armen over elkaar. Maar... het gaat goed en Joe knikt tevreden. Opgelucht sluiten we aan bij de eerste punchparty.

'Een flottielje is voor ons een extra luxe', zegt een groepje zeebonken uit Engeland. 'Dan hoeven we niet vooruit te bellen om een ligplaats te reserveren en staat er altijd iemand klaar voor reparaties.' Een oudere dame zegt: 'Mijn man kan goed zeilen, maar ik niet. Dan is back-up wel fijn.' Wat alle partygangers gemeen hebben: ze houden van de zee. 'Dan ben je pas echt weg', zegt een Duitser die op een verzekeringskantoor werkt. 'En aan boord is altijd wat te doen.' Wat opvalt: veel jachten zijn gehuurd door groepjes mannen; een vrouwenboot is zeldzaam.

We varen in ons rubberbootje naar een visrestaurant. 'We zijn blij met de yachties', zegt de dikke eigenaar. 'Ze bestellen gegrilde vis en flessen wijn; heel anders dan gasten die met de veerboot komen.' Zeilers, stelt hij, hebben geld en staan niet graag in de kombuis. Daar staat tegenover: ze komen vaak niet verder dan het havenrestaurant en de supermarkt. Voor hen blijft Brac - ja, heel Kroatië eigenlijk - een naam op hun zeekaart. In de jachthaven blijkt de wereld van glamour ver weg. Het is een soort camping waar de caravans strak tegen elkaar staan. Vanuit mijn kooi hoor ik de buren de wc doorpompen. Zwemmen is er niet toegestaan.

Foto Marlena Waldthausen
Foto Marlena Waldthausen

We nemen daarom afscheid van het flottielje. Wat heb je aan een zeilboot als je niet je eigen baai kunt uitzoeken? We willen aan dek slapen onder de sterren, in zee duiken voor het ontbijt en warm douchen op het zwemplatform. Kijk, dat klinkt als vakantie. We werpen het anker uit in een beschut baaitje van het eiland Hvar. Voor de zekerheid binden we de boot vast aan een blok beton op de bodem. In een hutje aan de kant wachten vader en zoon Tadic onder de dennenbomen. 'Willen jullie peka? We hebben een houtoven en octopus!'

Tot laat in de avond eten we de befaamde Dalmatische stoofpot en drinken etiketloze wijn. 'Dit was een waardeloos stukje land, totdat ik bedacht dat die zeilers misschien willen eten', zegt de zoon. Hij verklapt hoe je een octopus vangt ('Die beesten zijn zó dom, ze pakken alles wat glimt en laten niet meer los. Het lijken wel Russen. Ha!') Een luidruchtige vriend van de familie vertelt sterke verhalen over zijn werk als ontmijner na de Balkanoorlog. 'Dan moet je langzaam kunnen werken en daar ben ik héél goed in. Haha!' Onze stemmen schallen over de donkere baai.

Foto Marlena Waldthausen

Kroatië

Hvar trok in de 19de eeuw overwinteraars van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie. Die prezen het milde klimaat en de heilzame zeelucht met een vleugje dennengeur. Na de Tweede Wereldoorlog ontpopte het eiland zich tot nudistenparadijs, waar paparazzi kans maakten op blote koningen en filmsterren. De laatste jaren trekt Hvar ook dronken jongeren uit Engeland die dansen tot zonsopgang op Carpe Diem Beach. Een deel van hen zeilt ook via vakantieaanbieder Yachtweek, tot afgrijzen van restauranteigenaren en hoteliers die vrezen dat serieuze zeilers en natuurliefhebbers hun eiland straks mijden.

We pakken desalniettemin een snelle watertaxi naar Hvar Stad. Weer lopen we langs glimmende zeiljachten aan de boulevard, maar nu met andere ogen. Wie gaat hier nu liggen?, denken we, terwijl duizend toeristen per uur langslopen.

Toch zijn we blij dat we het stadje bezoeken. De steegjes van wit natuursteen zien eruit alsof de Romeinen net zijn vertrokken. We eten Dalmatische ham gedroogd in de zoute borawind en harde schapenkaas.

Foto Marlena Waldthausen
Foto Rinkie Bartels

Uit een hoog venster klinken mannenstemmen die a capella zingen: een Kroatische traditie. 'We zingen graag samen onder het vissen', zegt een jonge zanger die als leraar werkt. Natuurlijk zijn de vrienden bereid een demonstratie te geven op het pleintje voor hun deur.

De volgende ochtend glijdt de Daydream bij zonsopgang de haven uit. We hijsen, inmiddels redelijk geroutineerd, de zeilen en zetten de automatische piloot op 10 graden richting havenstad Split. De zee is kalm, de zon werpt een gouden gloed over het water en stuurt jakobsladders naar beneden. De jongste matroos begint zomaar Schubertliederen te zingen, de fotograaf zet Duitse punkrock op, zelf had ik graag nog wat a capella gehoord. Maar alle drie hebben we één gevoel gemeen: we willen helemaal niet terug naar de stad.


Praktische informatie

Sunsail verhuurt zeiljachten in 26 vaargebieden in de wereld. De prijzen variëren van 500 euro per week voor een vierpersoons zeilboot in oktober tot 28 duizend euro voor een luxe jacht voor elf personen in augustus. Daar komt nog 50 tot 100 euro havengeld per nacht bij. Met voldoende papieren en ervaring charter je een eigen boot. Wie minder ervaring heeft, huurt een schipper. Of neemt deel aan een flottielje, waarbij één schipper een groepje schepen begeleidt. Sunsail biedt ook zeilcursussen aan als leervakantie, zodat je een volgende keer zelf kunt varen.

Kroatië is een populair vaargebied voor beginners. Daar is het weer aangenaam in het najaar en de zee nog warm. EasyJet vliegt vanaf 49 euro van Schiphol naar Split. Die havenstad ontwikkelde zich afgelopen jaren van grauwe overstapplaats tot populaire zomerbestemming. Actuele tips vindt u hier.

Het eiland Hvar is buiten het zomerseizoen nog steeds een smaakvol mediterraans eiland met lavendelvelden, wijngaarden en antieke stadjes. Bestel peka (stoofpot), gregada (bouillabaisse), zwarte risotto, Dalmatische tapas en lichte zomerwijnen. Engelstalige gids: Jana Vucetic +358917359864.

Tegenover Hvar liggen de Paklinski-eilanden, 10 minuten per watertaxi. Daar runt de familie Meneghello sinds 1903 landgoed Palmižana, waar toeristen bungalowtjes huren aan het strand. Hun biologische buitenrestaurant is ook een populaire plek voor yachties. Dit is een speciale website met zeilnieuws, en dit is de beste souvenir na een week zeilen.