Voor 10 euro per uur staat deze Italiaan voor u in de rij

'Soms denk ik: ik ben voorbestemd om in de rij te staan'

Enorme werkloosheid in combinatie met verstikkende bureaucratie bracht Giovanni Cafaro ertoe zich toe te leggen op professioneel 'in de rij staan'. 'Ik wist gelijk dat ik nooit meer werkloos zou zijn.'

Giovanni Cafaro in de rij. Beeld Nicola Zolin

In het postkantoor aan Via Paolo da Cannobi kijken verveeld ogende klanten afwisselend naar hun horloge, hun smartphone en de almaar groeiende stapel dossiers die af en toe, en zonder schijnbare logica, als slakken van balie 8 naar balie 9 toe kruipen. Ze zuchten, om aan te geven dat ze allemaal liever ergens anders zouden zijn dan in dit kille blauwgele postkantoor in het centrum van Milaan. Maar de sfeer slaat plotseling om als de meest geduldige man van Italië binnenstapt. Opgewekt trekt hij nummer 116. 'Minstens een uur wachten', constateert hij tevreden. 'Soms denk ik wel eens: ik ben voorbestemd om in de rij te staan. Ik vind het heerlijk.'

Codista

Drie jaar geleden stond de toen 42-jarige Giovanni Cafaro in de rij van precies hetzelfde Milanese postkantoor. Hij was een paar weken daarvoor ontslagen als manager van een kledingbedrijf en wilde zijn vijfhonderdzoveelste CV op de bus te doen, al had hij tot die tijd slechts tien reacties ontvangen. Cafaro had toen al een geduldige inborst.

'Toen gebeurde het', zegt Cafaro. Precies op deze plek, net als nu staande achter veertien wachtenden voor hem, kwamen in zijn hoofd twee problemen van het huidige Italië samen: de enorme werkloosheid en de verstikkende bureaucratie. 'Ik zag mensen om mij heen gefrustreerd, hoofdschuddend en chagrijnig in de rij staan en plotseling ging het van: ping, dit is het! Ik word codista.'

Codista betekent vrij vertaald: rijstaander. Klanten kunnen voor 10 euro bruto per uur een codista inhuren om namens hen te wachten bij het postkantoor, de bank, het gemeentehuis of het museum. 'Ik wist gelijk dat ik nooit meer werkloos zou zijn, want de bureaucratie is een hardnekkig probleem in Italië', zegt Cafaro. Geen Europees volk staat meer in de rij dan de Italiaan: gemiddeld 400 uur per jaar, aldus cijfers van onderzoeksbureau Codacons. Omdat de meeste rijen zich tijdens kantooruren vormen, komt dat neer op jaarlijks 40 miljard euro aan verspilde werktijd. Vooral de heersende cash-economie is een probleem. Gasrekeningen, internet, huur: vrijwel alles wordt met contanten betaald. Het gevolg: rijen.

'Leve de inefficiëntie!' Beeld Nicola Zolin

'Leve de bureaucratie'

Zelfs de voorzichtige opmars van internet biedt nauwelijks soelaas. Sterker: de gemiddelde rijtijd nam de afgelopen jaren zelfs toe met 20 minuten, aldus het Italiaanse bureau voor de statistiek. Niet voor niets bestaat een groot deel van Cafaro's klanten uit bedrijven die niet willen dat hun goedbetaalde werknemers kantoortijd verspillen tussen de vele kastjes en muren van 's lands gemeentehuizen.

Ook een professional als Cafaro blijft zich verbazen over de hoeveelheid ingeslapen bureaucraten die, afhankelijk van hun bui, opeens vinden dat de acht kopieën van je geboorteakte eigenlijk toch in kleur moesten - achteraan aansluiten alstublieft. 'Maar eerlijk is eerlijk', zegt hij. 'Voor mij is het gunstig. Ieder extra uur in de rij is een uur salaris erbij.'

Ondeugend kijkt hij om zich heen of niemand naar hem luistert, waarna een zacht 'Leve de bureaucratie', klinkt, inclusief geheven vuist. Hij kijkt nog een keer om zich heen en zegt dan met zichtbare pret: 'Leve de inefficiëntie!'

Nooit meer in de rij? Bel Giovanni. Beeld Nicola Zolin

Cafaro trekt zijn jasje weer recht. Wachten doet hij enkel onberispelijk gekleed, al staat hij in de rij voor de Applestore. Bij zijn werkuitrusting hoort verder een leren aktetas met een boek, een krant, een extra batterij voor de smartphone, een getekende machtiging van de klant inclusief een kopie van zijn of haar paspoort. En altijd visitekaartjes, want de rij is voor Cafaro de ideale plek nieuwe klanten te werven.

'Als je ziek bent, ga je naar een dokter. Als je ruzie hebt, naar een advocaat. Dus waarom zou je geen codista inschakelen als je moet wachten', aldus een van zijn wervingsteksten.

Bekijk hier het scrollverhaal met vier rijtips van een professional.

500 codista's

Inmiddels werken er verspreid over 54 Italiaanse steden meer dan vijfhonderd codista's - van studenten en gepensioneerden tot ontslagen veertigers en lichamelijk gehandicapten. De meesten van hen volgden een vijf uur durende Skype-cursus bij Cafaro, die ze vervolgens een erkend diploma uitreikte. Afhankelijk van de lokale efficiëntie (in Napels is meer werk dan in Milaan) verdient een codista tussen de 1.200 en 1.500 euro per maand. Daarvoor staan ze zo'n dertig uur per week in de rij.

Het is inmiddels een uur later als in het postkantoor mensen ostentatief beginnen te puffen. 'Wist je dat elke rij heeft zijn eigen verhaal heeft', zegt Cafaro. 'Er zijn boze rijen van mensen die een boete moeten betalen. Er zijn gelukkige rijen van vaders die hun pas geboren kinderen komen aangeven, melancholieke rijen van bejaarden die hun pensioen komen incasseren.'

Ding-dong, onderbreekt het postkantoor zijn trouwste klant: nummer 116 is aan de beurt. 'Heerlijk gewacht, vind je niet', zegt Cafaro terwijl hij naar voren stapt. 'Begrijp je het nu? In de rij kun je je ergeren aan mensen die te dicht achter je staan, in je oor tetteren of voordringen, maar je kunt ook genieten van die chaos. Denk: deze rij is zoals het leven, en ik vorm er toch maar mooi onderdeel van.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.