LeeswijzerUit het leven van een hond

Volkskrant Leesclub: Uit het leven van een hond is een kleine maar grootse roman

Het derde boek dat we lezen in de Volkskrant Leesclub is Uit het leven van een hond van Sander Kollaard. Dit is de leeswijzer van leesclubbegeleider en Volkskrantrecensent Bo van Houwelingen. Meedoen? Word lid van onze facebookgroep.

Beeld Sophia Twigt

Over de schrijver

Sander Kollaard (1961) groeide op in Amstelveen en studeerde geschiedenis in Amsterdam. In 2012 debuteerde hij bij Van Oorschot met de verhalenbundel Onmiddelijke terugkeer van uw geliefde. Drie jaar later verscheen zijn eerste roman, Stadium IV dat prompt boek van de maand werd in DWDD. In 2018 waren daar Levensberichten: ‘zes fictionele levensbeschrijvingen’. En vorig jaar de kleine maar grootse roman Uit het leven van een hond, waarvoor hij afgelopen week de Libris Literatuurprijs 2020 heeft ontvangen.

Kollaard woont in Zweden (vanwege de liefde) en heeft een hond. 

Over het boek

Er is een kans dat u vorige week nog nooit van Sander Kollaard gehoord had. Hij is als schrijver ook nog niet zo vreselijk lang actief. En om een of andere reden valt hij niet zo op. Hij vertelt geen futuristische verhalen, heeft – voor zover bekend – geen psychopaat als vader, groeide niet op in de Bijlmer. Hij komt niet heel vaak in de media, heeft geen woest lang haar, heeft – voor zover bekend – niet in de gevangenis gezeten.

Eerlijk gezegd was Kollaard ook aan mijn radar ontsnapt. En ook de Volkskrant heeft hem een beetje over het hoofd gezien. Slechts een klein stukje kon er vorig jaar vanaf, over Uit het leven van een hond. Het ís ook een onopvallend boekje. Niet eentje dat schreeuwt: pak mij op! Lees mij! Henk van Doorn, 56, ‘wordt wakker, ontbijt, laat de hond uit, doet boodschappen’ staat op de achterflap. Kan mij het schelen, denkt wellicht de achterflaplezer. Dat moet die Henk allemaal lekker zelf weten.

Voor mij was het boek een van de honderden boeken die ik vorig jaar las als jurylid van de Libris Literatuurprijs. Ik las het omdat ik het móést lezen. Nu moet u weten dat het gros van de boeken die in een jaar verschijnen (honderden) nogal middelmatig zijn. En als jurylid moet je ze allemaal door, vanzelfsprekend krijgt elk boek een kans. Ik had al aardig wat tegenvallers achter elkaar gelezen en pakte dit boekje niet bijster enthousiast van de stapel. De kaft? Saai grijs. De titel? Sprak me niet aan (ik ben niet zo dol op honden). Sander Kollaard? Ken ik niet. Maar ja, ik moest.

Na één bladzijde voelde ik het al. De euforie die je kan overvallen als je aan het lezen bent, een gevoel als beginnende verliefdheid: dit is góéd, hier ga ik plezier aan beleven, dit wordt een nieuwe favoriet. Herkent u dat?

Soms wordt zo’n gevoel na een paar bladzijdes weggevaagd. De hoofdpersoon blijkt toch een vervelend type, de plot kun je al uitschrijven en je bent een paar knoeperds van cliché’s tegengekomen. Maar niet bij Kollaard. Zijn hoofdpersoon, die Henk dus, mocht ik meteen. Een aardige, onverdachte, normále man. Maar alles behalve saai. Eerder menselijk. Iemand die je kunt kennen. Iemand die je zélf zou kunnen zijn. Ook al ben je geen man, geen 56 en heb je geen hond. Althans, dat vind ik, ik ben natuurlijk benieuwd hoe u dat ervaart.

De plot behelst niet veel meer dan wat de titel je al vertelt: (een dag) uit het leven van een hond (en zijn baasje). Geeft niets, de spanning zit hem niet in wat Henk op zijn vrije zaterdag uitvoert (al is dat toch nog best wat) maar in de manier waarop Kollaard het doen en laten van Henk beschrijft. Hij doet dat op een heel gezellige manier. Alsof je met de schrijver thee zit te drinken en samen eens een blik gaat werpen op zijn hoofdpersoon. Maar al snel merk je dat er achter die knusse toon en lichtzinnige zinnetjes meer zit. Dit is geraffineerder, voel je, en je moet zorgvuldig lezen. En wie dat doet vindt een hoop wijsheid. Geen wijsheid die je met veel bombarie wordt ingepeperd, maar terloops gebrachte levenslessen, een bescheiden en sympathiek antwoord op de vraag: wat is een mens? Of draaf ik nu door, en zoek ik meer in de tekst dan er te vinden valt? Laat het mij en elkaar weten!

Alvast wat vragen

Bij het lezen van Uit het leven van een hond is het misschien interessant om alvast op deze vragen een beetje te kauwen:

-Wat kunt u zeggen over de verteller van het verhaal? Is hij een verzinner die Henk van alles laat overkomen? Of een observator die Henk van een afstandje bekijkt en beschrijft? Of allebei? En hoe spreekt dit uit de tekst?

-Vind u Henk levensecht? Zo ja, waar zit ‘m dat in? Zo nee, waarom niet?

-Zit er een ‘groter’ verhaal in het kleine verhaal over Henk? Wat voor verhaal is dat, en waar vinden we het?

-Maakt Kollaard veel gebruik van metaforen? Sluiten die aan bij de wereld van Henk?

-Is er wat u betreft een goede balans tussen licht- en luchtigheid en de zwaardere, serieuzere toets?

-Henk is IC-verpleegkundige. Is dit beroep relevant voor het boek? Waarom wel, of niet?

-Gebeurt er veel of juist weinig in dit boek?

De komende tijd zullen we over deze en nog veel meer andere vragen in de Facebookgroep van gedachten wisselen, discussiëren en kibbelen. Met in ons achterhoofd de wijze woorden van mijn collega en leesclubvoorganger Hans Bouman: ‘Een van de mooie dingen van literatuur is dat je diametraal met elkaar van mening kunt verschillen, zonder dat een van de partijen ongelijk heeft.’

Bo van Houwelingen

PS. Meer lezen?

Tja, een dik boek is het niet. U heeft het zó uit hè. Gelukkig worden er in Uit het leven van een hond ook wat andere boeken genoemd. Die kunt u nu mooi gaan lezen! Het zal uw leeservaring verdiepen én u een absolute voorsprong geven in de vurige discussies in onze groep.

-Kees de jongen van Theo Thijsen, het boek waar Henk uitermate door ontroerd raakt en dat hij cadeau geeft aan zijn nichtje Rosa. Waarom zou Henk zo dol zijn op Kees de jongen? Herkent u iets van Kees in Henk?

-Over nut en nadeel van geschiedenis voor het leven van Nietzsche, Waarom heeft Kollaard Henk juist dít boek al drie keer laten lezen maar niet laten begrijpen?

-Gedichten van Fernando Pessoa, en dan vooral Wanneer de lente komt. Spreekt uit dit gedicht iets van een levensfilosofie? Is dat ook de levensfilosofie van Henk?

-Het periodiek systeem van Primo Levi, die hierin zijn levensverhaal construeert rondom 21 chemische elementen. Het verhaal over koolstof, dat Mia altijd heeft onthouden, staat hier ook in. Wat zegt dit verhaal over het ‘spul’ waar in de roman vaak aan wordt gerefereerd?

-Afvallen voor dummies, maar u mag dit wat mij betreft ook inruilen voor een bakje kaasdip. Of u herleest Uit het leven van een hond – er zit nog zoveel in!

Libris Prijs

Sander Kollaard heeft de Libris Literatuur Prijs 2020 gewonnen, met de roman Uit het leven van een hond. De jury koos daarmee ‘gewoon het mooiste boek’. ‘Een klein juweel’, aldus Wilma de Rek. De verrassende overwinning past in een nieuwe ‘Libris-traditie’ waarin de prijs aan relatieve outsiders wordt toegekend. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden