Vaders zijn beschermender dan moeders - en andere stukken over modern vaderschap

Het is Vaderdag. Goede reden om papa eens flink in het zonnetje te zetten. Want vader is al lang niet meer dat hulpeloze wezen aan de zijlijn van het ouderschap. De Gids verzamelende de interessantste Volkskrant-artikelen over de veranderende rol van het vaderschap.

Vaders zijn beschermender dan moeders

Vaders hebben de moeders ingehaald. Ze halen kinderen vaker uit bomen, zijn vaker niet te harden voor leerkrachten en vermijden op alle gebieden vaker het risico. Uit onderzoek van VeiligheidNL en Stichting Opvoeden.nl blijkt dat vaders hun kinderen tegenwoordig veel minder stimuleren om risicovol te spelen dan de moeders. En niet zo’n beetje ook. Van de moeders moedigt nu zo’n 30 procent hun kind aan om risicovol te spelen, tegenover 16 procent van de vaders. Voorheen was je een man als je je kind extra uitdaagde, kennelijk is het nu juist mannelijk om te laten zien hoe goed je wel niet in staat bent om je kind te beschermen. Lees hier de column van psycholoog Steven Pont over de ‘poekie-poekie-pedagogiek’ van papa’s.

Waarom het goed is als papa meespeelt met de baby

Chef Wetenschap van de Volkskrant Tonie Mudde nam twee maanden onbetaald ouderschapsverlof op om zijn baby langer fulltime thuis te kunnen houden. Hij deed mee aan een wetenschappelijk experiment met videofeedback om te kijken hoe hij met zijn baby speelde.  ‘Ik zag mezelf als een moderne, geëmancipeerde man die sowieso al aardig wat tijd met de kinderen doorbrengt. (...) Al direct bij de eerste sessie voel ik me betrapt. Ik speel nooit vijf minuten achter elkaar met mijn dochter, zeker niet met speelgoed. Spelen met kinderen die tegen een bal kunnen trappen of een spel kaarten kunnen vasthouden: dat snap ik. Maar wat zou ik met een baby moeten doen?’ Lees hier wat hij leerde van de videoanalyse en zijn ouderschapsverlof. 

En lees hier het stuk – of bekijk de video - van Mudde en Volkskrant Reizen-chef Noël van Bemmel die een geheel andere opvoedstrategie hanteren voor hun dochters: de één lekker wild, de ander voorzichtig.

Blijf jezelf en andere tips voor mannelijk vaderschap

Jarenlange ervaring heeft Jan Heemskerk met opvoeden. Hij doet het anders dan vrouwen. Beter? Eh, relaxter vooral. ‘Wij mannen zijn als een huis waar een extra kamer tegenaan wordt getimmerd: nog precies dezelfde vrijbuiter, vrouwenfluisteraar, baarsvisser, kroegtijger, workaholic en lieve, begrijpende partner, maar nu bovendien vader. Een taak erbij, een nieuw aspect van onze persoonlijkheid rijker.’ Lees zijn vier gouden tips voor oermannelijk vaderschap.

Faberyayo over vaderschap

Pepijn Lanen, alias Faberyayo schuift in de podcast Met Groenteman in de kast aan bij Gijs in de archiefkast om te praten over het vaderschap en zijn scheppingsdrift.

Ook vaders kunnen een postnatale depressies krijgen

Dat een postnatale depressie niets dan doffe ellende betekent, weten veel moeders. Maar dat leed blijft niet tot hen beperkt. Lange tijd werd een postnatale depressie gezien als iets typisch vrouwelijks, maar er komt steeds meer serieuze aandacht voor mannen die hieraan lijden. Vooral bij mannen die zeer betrokken zijn bij de zwangerschap en veel tijd doorbrengen met hun kinderen blijkt het testosteronniveau te dalen. Hormonale veranderingen zijn mogelijk een risico voor het krijgen van een postnatale depressie. 

Daarnaast geldt die andere grote risicofactor, de ingrijpende levensverandering,  net zo goed voor de man als voor de vrouw. Zestig jaar geleden was de rolverdeling tussen man en vrouw duidelijk: hij was kostwinner, zij zorgde voor de kinderen. Tegenwoordig zijn mannen meer betrokken bij de opvoeding en moeten zij er net zo goed midden in de nacht uit om met een huilende baby rond te sjouwen. Het overkwam deze mannen: 'Ik wilde de perfecte werknemer zijn, vriend en echtgenoot. Ook nog de ideale vader, was de druppel'.

De hersenen van vaders veranderen

Decennialang zeiden biologen dat de natuurlijke rol van de vader niet veel meer is dan die van zaadleverancier. Een wijfje bevruchten en weer door, zonder enige interesse in het nageslacht. Inmiddels weten we dat er ook een biologische basis is voor vaderliefde en dat vaders een hormoonspiegel hebben die helemaal niet zo veel van de vrouw verschilt. Zowel bij moeders als bij vaders worden bepaalde hersengebieden actief bij de komst van een kind. Een biologische verwantschap met het kind hoeft er niet eens te zijn; ook bijvoorbeeld de hersenen van homoseksuele adoptieparen veranderen. Met name het hersendeel de amygdala wordt beduidend actiever bij verse vaders. Dit is een soort schakelpaneel voor emotionele prikkels in de hersenen, dat een belangrijke rol speelt bij de verzorging van kinderen.

Lees ook de column van schrijver en gastcolumnist Murat Isik hierover, die zijn leven ingrijpend zag veranderen door de komst van zijn zoon. ‘Mijn leven lang ben ik al een nachtdier en stel ik het moment van naar bed gaan zo lang mogelijk uit. Maar nu ik er tegenwoordig in de ochtenden vaak al om zes uur uit moet om mijn zoon te voeden, beginnen de korte nachten me op te breken. Nu ik ook nog eens weet dat mijn testosteronniveau is gedaald en dat dit enkele gegeven al tot een depressie kan leiden, besef ik dat het tijd is voor bezinning.’

Als de vader zo betrokken is, waarom neemt hij dan nog steeds zo weinig verlof op? 

Ze wíllen het wel opnemen, maar durven het nog onvoldoende aan te kaarten bij leidinggevenden en collega’s en ervaren nog financiële belemmeringen, schrijft stichting Rutgers in een rapport. Tot kinderen 8 jaar oud zijn kunnen ouders 26 keer het aantal uur dat zij in de week werken onbetaald verlof nemen, om zo tijdelijk minder te werken en meer tijd bij hun jonge kinderen te zijn. Toch neemt slechts 11 procent van de vaders dat ouderschapsverlof op, tegenover 23 procent van de moeders. 

Wel is een ‘voorzichtige verschuiving’ merkbaar, schrijft Rutgers, in de opvattingen over ‘vaderschap, gender en mannelijkheid’ en ook nemen de verlofmogelijkheden toe. Het verlof voor vaders na de geboorte van hun kind is begin dit jaar uitgebreid van twee naar vijf dagen. Vanaf volgend jaar is het mogelijk om vijf weken verlof op te nemen, tegen 70 procent van het salaris. De werkgever kan dat dan aanvullen tot 100 procent.

De werkgever kan nog meer betekenen. Mannen nemen namelijk vaker verlof op om bij de kinderen te zijn als de leidinggevende dat zelf ook heeft gedaan, of als er relatief meer vrouwen op de werkvloer rondlopen. Dat blijkt uit onderzoek van socioloog Leonie van Breeschoten.

Lees ook deze interviews met jonge vaders over het belang van vaderschapsverlof. 'Meteen 'volle bak' meedoen, genieten van de eerste intense dagen en niet op de bank slapen om te voorkomen dat je de volgende dag als een zombie op je werk zit.' Marketingmedewerker Tim van de Rijdt (35) uit Driebergen is wel te spreken over Googles vier weken-verlofregeling voor partners. ‘Vier weken vrij maakte het verschil. Je wordt dan gedwongen werk over te dragen, waardoor je er echt los van komt en kunt genieten van de eerste ontwikkelingen van je kind.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden