De GidsInternationale vrouwendag

Tussen idealen en pragmatisme: het is lastig om een feminist te zijn anno 2020

Beeld Jon Krause

Niets menselijks is feministen vreemd. Want wat als strijden tegen het patriarchaat niet samengaat met een persoonlijke wens? Maakt dat je een minder goede feminist?

Op Internationale Vrouwendag blikken we terug op drie verhalen van feministen in deze krant, die zich afvroegen of ze met hun keuzes de vrouwelijke bevolking argeloos een stukje terugduwden richting de jaren vijftig.

Mag je als feminist de achternaam van je man aannemen?

Toen journalist en feminist Loes van der Voort in het huwelijksbootje stapte, besloot ze voortaan door het leven te gaan als Loes Singeling. ‘Ik vond die naam toevallig mooier: Singeling. Zangerig, minder saai dan mijn eigen Van der Voort. Bovendien dreigen de Singelings uit te sterven, terwijl de Van der Voorts zich rap vermenigvuldigen. Carrièretechnisch was het een goede zet - Singeling valt op en beklijft - en het leek me fijn die naam te delen met eventuele mini-Singelingetjes’, schreef ze hierover.

Maar haar moeder gruwelde bij de gedachte dat ze haar naam vrijwillig opgaf. Lange tijd werden vrouwen gestimuleerd hun achternaam op te geven, omdat het een eer was om je mans naam te dragen. Inmiddels wordt het kiezen voor de achternaam van de man door feministen geassocieerd met vrouwelijke ondergeschiktheid. Singeling vroeg zich daarom af: hebben vrouwen anno nu de plicht om hun eigen naam te behouden?

Is het keuzeargument – feministen strijden voor keuzevrijheid en zelf kiezen voor de achternaam van je man eert die strijd – voldoende geldig? Of toch te kort door de bocht?

Wat als je als feminist een prinsessenbruiloft wil?

Ook Bo van Houwelingen merkte dat het huwelijk soms botst met het feminisme, zo schreef ze in een essay in De Volkskrant. ‘Welke websites, magazines, vlogs en programma’s ik ook bekijk: trouwen wordt gebombardeerd tot vrouwendomein. Allemaal houden ze zich aan het narratief waarin de vrouw een leven lang droomt van een prinsessenbruiloft, gaat kwijlen bij het idee van een huwelijksaanzoek en verandert in bridezilla zodra ze gevraagd is. Een mannelijk equivalent voor bridezilla bestaat niet, want die man is een goeiige sul die zich erin laat luizen en dat prima vindt. Zolang er maar niets van hem wordt verwacht’, schreef ze. 

Toch lukt het haar niet om de dag op haar eigen manier vorm te geven. Ze wordt keer op keer gewezen op de eenmaligheid en het belang van de bruiloft, waardoor ze er toch voor zwicht om haar oksels te scheren. Ze schreef: ‘Hoeveel ik ook aan te merken heb op de bruidsindustrie, ik blijf me er óók toe aangetrokken voelen. Ik sus mezelf met de gedachte dat het maar voor één keer is, en dat onze bruiloft niet de gelegenheid is om ongezellig principieel te doen.’

Ze neemt een dag pauze van feminist zijn, of eigenlijk een jaar. Het is een verloren zaak, ze wil zich ook een prinses voelen. Toch doet ze nog wel één feministische daad.

En luister je nog muziek van verkrachters en moordenaars?

Journalist Esma Linneman besloot voortaan alleen nog naar de eerste drie minuten van Drunk in Love te luisteren, zodat ze wel de feministische teksten van Beyoncé hoorde, maar niet hoe haar echtgenoot Jay-Z rapte over hoe Ike Turner zijn vrouw Tina Turner mishandelde.

Niet alleen de genres rythm & blues, soul en de huidige r&b zijn doorweven met verhalen over mishandeling en aanranding, schreef Linneman eerder in De Volkskrant, ook de brave Beatles konden er wat van. ‘Wat te vinden van het nummer Getting better, en de zinsnede: I used to be cruel to my woman/ I beat her and kept her apart from the things that she loved. John Lennon gaf in een interview in Playboy toe dat deze tekst volledig autobiografisch was, op één puntje na: als jonge man sloeg hij niet één, maar al zijn vrouwen.’

Dit soort muziek niet meer luisteren, is bijna onmogelijk en foute mannen uit haar platenkast verbannen wil Linneman bovendien helemaal niet. Ze pleit er daarom voor het systeem aan te pakken. ‘Ik verlang naar een industrie die, ook in Nederland, ruimte biedt aan vrouwelijke A&R-managers, vrouwelijke producenten, vrouwelijke liedjesschrijvers en vrouwelijke popjournalisten. Ik ben oprecht nieuwsgierig naar het muzikale resultaat van zo’n machtsverschuiving.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden