De GidsTips voor de betere designjager

Thuis op designjacht in de schatkamer die Catawiki heet

Beeld Studio Ski

Catawiki begon als veilingsite voor stripboeken, maar is inmiddels ook de plek voor goed design. Maar pas op: wie begint met bieden, gaat zijn kasboekje weleens te buiten. Tips voor de betere designjager.

De allereerste inbouwkeuken was de Frankfurter Küche, zo genoemd omdat deze in 1926 door de vrouwelijke architect Margarete Schütte-Lihotzky was ontworpen voor een grootschalig woningbouwproject in de Duitse stad. De keuken is hyperefficiënt ingericht, met aparte wasbakken om te koken en de was of afwas te doen. Kastjes hadden compacte uitschuifladen en een snijplank was vernuftig weggewerkt als kastdeur. Echt mooi is de houten keuken niet, maar hij was wel cruciaal voor de emancipatie. Huisvrouwen bespaarden door deze en andere huishoudelijke innovaties zo veel tijd, dat ze tijd over hadden om buiten de deur te werken. Kortom, een sleutelstuk uit het twintigste-eeuwse design. In het MoMa in New York staat er een, net als in het Victoria & Albert Museum. En dit iconische ontwerp staat in bijna originele staat op de veilingsite Catawiki – voor amper 2.500 euro, via een handelaar in Duitsland. Die wil ik!

Alleen, wat moet ik er mee?

Dit is nou het grote Catawiki-dilemma in een notendop. Deze veilingsite is feitelijk een Marktplaats voor gevorderden. Kopers kunnen op de site bieden op spullen, al zul je op Catawiki geen tweedehands babyfoon of plastic tuinstoelen vinden. De veilingsite laat zich bekijken als een catalogus voor onweerstaanbare hebbedingen, keurig gerangschikt in overzichtelijke verlanglijstjes: kunst, archeologie, oldtimers. Je kunt er heel specifiek zoeken, naar een analoge Leica-fotocamera bijvoorbeeld, of een Gaultier-tas. Maffe collector’s items vind je er trouwens ook: de helm van Max Verstappen uit het raceseizoen 2017, om maar wat te noemen. En design dus: van Tomado-keukenrekjes van 20 euro tot versleten Eames-stoelen (200 euro) en museumstukken als de Frankfurter Küche (2.500 euro). ‘Design is met 20 procent van onze omzet een cruciale markt’, aldus Frederik de Beer, commercieel-directeur van Catawiki.

De tweedehandsmeubelmarkt is verlost van het stigma van muf en geitenwollensokken en wordt alom gezien als een bezield en duurzaam alternatief voor nieuwkoop. In tijden van isolatie is het bovendien een slimme manier om je huis te upgraden zonder de deur uit te hoeven. Daarbij, Catawiki maakt het ook wel héél makkelijk om bijzondere vintage te kopen. Het aanbod komt uit heel Europa. Wat in Italië best gewoontjes is, kan in Nederland zomaar worden gezien als stijlvol design. Op de aangeboden kavels kan zeven of dertien dagen worden geboden. Hoe specialer het aanbod oftewel ‘kavel’, hoe langer de looptijd.

Catawiki onderscheidt zich van bijvoorbeeld onlineplatforms eBay omdat de veilingen zijn gecureerd. Ongeveer 220 experts bekijken de kavels en grijpen waar nodig in. Ongeveer eenderde van alle ingebrachte kavels wordt meteen geweigerd, omdat ze niet voldoen aan de kwaliteitseisen. Nog eens eenderde moet stevig worden aangepast. ‘Teksten worden herschreven of wij vragen om foto’s van specifieke details of een merkaanduiding. Soms willen wij zelfs certificaten zien’, zegt Federica van Adrichem, een van de twintig designexperts die de aangeboden kavels beoordelen.

Toch is dit systeem niet helemaal waterdicht. Bij tv-programma’s als Radar of hulpsites als Klacht.nl regent het commentaar. Nepobjecten, beschadigingen of helemaal geen levering zijn daarbij de meest voorkomende klacht. Waaruit maar weer blijkt dat Catawiki natuurlijk geen echt veilinghuis is. Handig is vooral de adviesprijs die de experts verbinden aan elk kavel met een waarde van 200 euro of meer. ‘Laatst bood een particuliere verkoper een vaas aan voor 60 euro. Wij kwamen erachter dat het een ontwerp was van art-nouveaukunstenaar Chris Lebeau. Het object werd uiteindelijk geveild voor 5.000 euro’, zegt Van Adrichem, een afgestudeerd kunsthistorica. Om de prijzen niet te vroeg op te drijven, komen de biedingen meestal pas de laatste uren voor het sluiten van een kavel op gang. Wat bij mij de hebberigheid alleen maar aanwakkert, met roekeloos bieden tot gevolg. Dertien dagen afwachten en dan lafjes weglopen? Ik niet.

Catawiki begon tien jaar geleden bescheiden in Assen, als online-catalogus voor stripliefhebbers. Na een eerste succesvolle stripveiling in 2011 volgden kapitaalinjecties van ruim 80 miljoen euro, onder meer van Amerikaanse investeringsfondsen die ook deelnemen in Facebook en Uber. Inmiddels telt de internationale veilingsite meer dan tachtig catalogi die worden bekeken door 7 miljoen bezoekers per maand. ‘Wij zijn voortdurend in beweging’, verzekert commercieel directeur De Beer. ‘Onlangs hebben we Bonzai-veilingen gelanceerd.’ Dat hiermee Catawiki niet uit de rode cijfers komt, weet de commercieel-directeur ook. ‘Maar onze bezoekers willen constant geprikkeld worden met verrassende kavels.’

Interessant voor designliefhebbers is dat er steeds vaker eigentijds Dutch design ter veiling wordt gebracht. Het designlabel Thomas Eyck veilde recentelijk bijzondere stukken uit zijn collectie van topontwerpers als Aldo Bakker en Christien Meindertsma. Later dit jaar volgen nog tien nieuwe veilingen. ‘Echte designwinkels zijn er amper nog. Dit is een nieuwe mogelijkheid om direct met klanten in contact te komen’, aldus Eyck. Met als bijkomend voordeel dat hij zo de winkelcommissie in eigen zak steekt. Voor kopers is vooral het unieke aanbod interessant. Zo veilde Eyck de laatste vier vazen uit de gelimiteerde aardewerkcollectie Colour Vases van Hella Jongerius. Deze unieke prototypes zijn onder meer aangekocht door het Musée des Arts Décoratifs in Parijs. Op Catawiki gingen ze weg voor 1.000 euro. Ik was nét te laat. Misschien maar goed ook, gezien mijn uitgavenpatroon op Catawiki.

Veilingexpert Van Adrichem hoopt dat meer ontwerpers en designlabels zullen volgen en Catawiki kiezen als verkoopplatform. Ook sieradenontwerper Gijs Bakker zette onlangs de volledige sieradencollecie van Chi Ha Paura op Catawiki. Na 23 jaar vond de 78-jarige Bakker het mooi geweest met zijn avant-garde sieradenlabel, waarvoor topontwerpers als Marc Newson en Formafantasma sieraden hebben ontwerpen. ‘Ongeveer een derde van de sieraden werd verkocht aan het buitenland. Kopers die ik anders niet zou hebben bereikt’, aldus Bakker. Al is online veilen toch iets anders dan reguliere verkoop via winkels en beurzen. ‘Hoe taxeer je de collectie? In welke categorie wilde ik veilen, design of sieraden? Daar moest ik opeens ook over nadenken.’ Uiteindelijk gingen alle 55 sieradenkavels in twee ‘zeer succesvolle veilingen’ weg. ‘Voor prijzen die soms boven onze webshop liggen.’ Bakker: ‘Blijkbaar maakt Catawiki hebberig.’

Inderdaad. Ik was weer te laat om te bieden.

Hoe bied je op Catawiki?

Een oogverblindend interieur en verstandig investeren in een waardevolle designcollectie? Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Meestal is het dat dan ook. Maar met deze spelregels kom je een heel eind op Catawiki.

1. Koop gericht

Design loopt uiteen van de moderne HEMA-waterketel Le Lapin van nog geen tientje tot een Rietveldstoel uit de jaren dertig die voor 100 duizenden euro’s wordt aangeboden op de kunstbeurs Tefaf. Dat kun je nooit allemaal aankopen. Beperk je daarom tot alleen stoelen of een bepaalde kunststroming. Art nouveau en art deco zijn niet voor niets aparte lemma’s op Catawiki. Of kies voor Nederlands design, dat is ruim voorradig. Beter nog, het werk van jonge ontwerpers; dat is relatief goedkoop en kan als de carrière in een stroomversnelling komt snel in waarde toenemen. Dit voorjaar veilde Catawiki het handbeschilderde sierbord Coded Message uit de collectie Biscuit (2006) van Studio Job, vervaardigd door de befaamde aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar Makkum, dat al jaren geen consumentenproducten meer maakt. Een unicum dat uiteindelijk weg zou gaan voor nog geen honderd euro.

2. Ken de markt

Design kan om verschillende redenen in waarde stijgen. De meest voorkomende is als een ontwerper overlijdt, waardoor een oeuvre is afgerond. De Duitse ontwerper Dieter Rams, die met zijn minimalistische elektronica voor Braun al in de jaren vijftig en zestig de basis legde voor het gestroomlijnde design van Apple, loopt in de zeventig. Nu alvast een stereoset kopen is een verstandige zet. Ook een indicatie van kunsthistorische herwaardering – en dus prijsstijgingen – is de heruitgave van oude ontwerpen. Toen de Revolt-stoel van Friso Kramer in de jaren negentig werd heruitgebracht door Ahrend, verdubbelden de prijzen van originele exemplaren.

3. Durf hip te zijn

Het Scandinavische mid century modern van Poul Kjaerholm of Hans J. Wegner is een kaalgegrazen weide. Op Catawiki kan het daarom lucratief zijn om vroeg te scouten. Wie zijn er hot op beurzen in Milaan? Wie exposeert in een galerie? Wat kopen de musea aan? Wees daarbij niet bang om iets te kopen van een onbekende naam. Let ook op duurzame materialen en innovatieve producttechnieken. Een 3D-geprinte lamp? Meteen kopen, mits ontworpen en vervaardigd door een ontwerper natuurlijk. Voor amateurspulletjes is er Etsy.com. Kortom, denk als een avontuurlijke verzamelaar. Kooptip: de zwarte vloerlamp Sawaru met geavanceerde mini-ledstrips van de hippe Japanse ontwerpstudio Nendo voor de Italiaanse lampenfabrikant Flos, nog in de originele doos (altijd de doos bewaren!). Sowieso alles van Nendo eigenlijk. 

4. Doe je huiswerk

Verdiep je in het ontwerp waarop je gaat bieden. Als iets te goed klinkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Zo werd vorige maand een Tree Trunk Bench aangeboden van de Nederlandse ontwerper Jurgen Bey. Deze blikvanger in de collectie van het fameuze ontwerpplatform Droog (altijd een goede investering, zie tip 1) bestaat uit een dikke boomstam waarin drie bronzen rugleuningen zijn gestoken. Dit ontwerp wordt ingezet op 3.000 euro, wat een koopje zou zijn. Ware het niet dat ergens – onderaan! – in de omschrijving staat: ‘Opgelet, de boomstam maakt geen deel uit van de verkoop en dient men zelf te zoeken.’ Tja, daar moet je maar zin in hebben, nog los van vragen over de authenticiteit van het uiteindelijke samengestelde meubel.

5. Ken je budget

Het hoogbejaarde adagium ‘wat de gek er voor geeft’ is online nog springlevend. Echte koopjes zijn er niet meer. Catawiki is een mondiaal platform en de verkopers kennen vaak de waarde, en anders wel de experts. Daarbij: je betaalt voor het gemak. Een muisklik vanuit de luie stoel is toch anders dan voor dag en dauw rommelmarkten afstruinen en anonieme boedelveilingen bezoeken. Reken je daarom niet te snel rijk. Snel cashen kan op de beurs of het casinobeurs, met alle risico’s van dien. Waardevast is bijvoorbeeld de F675 van de Franse kunstenaar Pierre Paulin voor meubelmerk Artifort. Dit kunstzinnige kwaliteitsmeubel met een ragfijn buisframe en zwaar tuigleer behoudt gegarandeerd zijn geschatte expertwaarde van 1.000-1.200 euro.

6. Wees niet (te) kieskeurig

Vintage design is niet nieuw. Raak daarom niet meteen in paniek als een aankoop een beschadiging heeft. Er zijn professionele restauratiewerkplaatsen waar meubels opnieuw kunnen worden gelakt of bekleed, soms zelfs met de originele stof. Het wordt er vaak nog meer van waard ook. Bij glaswerk en servies (dat om een of andere reden ruim voorradig en bovendien relatief goedkoop is op Catawiki) kunnen kleine imperfecties juist duiden op een handschildering of mondgeblazen glas. Dat maakt die luchtbellen en bobbels in de persglascollectie Neerlandia van zes drinkglazen en een karaf met originele stop van glasblazer Andreas Copier juist charmant; zeker als mijn staande bod van 15 euro voor deze ‘liqeur set uit het Interbelllum’ niet wordt overtroffen. 

7. Geniet maar koop met mate

Tot slot, misschien wel de allerbelangrijkste regel: koop alleen wat je leuk vindt en voor een bedrag dat je kunt missen. Je moet er tenslotte jaren lang tegenaan kijken. En wat is de lol van een prachtige stoel die jarenlang in de opslag staat? Zeker als je er twee vakanties voor moet opofferen? Daarom ben ik nog elke dag blij dat ik niet de trotse bezitter van een Frankfurter Küche ben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden