De gidsHet beste geluid in huis

Thuis klassiek luisteren met het best mogelijke geluid? Drie experts over de spullen en de kosten

Beeld Mélanie Corre

Theaters gaan weer open, maar complete orkesten en opera’s zijn voorlopig nog niet in bedrijf. De Volkskrant onderzocht of en hoe je de ervaring van een concertzaal thuis kunt creëren.  

Daar zit je dan, als fan van Beethoven en Verdi. De deuren van concertzalen en theaters staan weer op een kier, maar het duurt nog maanden en wie weet langer voordat orkesten en operahuizen weer vol in bedrijf zijn. Stel, je wilt je tot die tijd aan symfonieën en opera's blijven laven. En dan niet met geluid dat zich door matige speakers of wrakke oortjes wurmt, maar met klanken die het detail en de rijkdom van de akoestiek in het Concertgebouw evenaren. Kan dat in eigen huis? En wat kost dat? 

We legden het voor aan drie paar kennersoren. Audiofiel Emile Stoffels laat ze gloeien op zijn met cd’s en lp’s volgestouwde luisterzolder in Wijchen. Peter Speijer, eigenaar van audiozaak Mastersound in Maassluis, gebruikt ze in luistersessies met potentiële kopers. Deskundige nummer drie, Brendon Heinst, is de oprichter van het Nederlandse audiofiele label TRPTK, dat zweert bij hoge resolutie (komen we op terug). De heren reageren op vier stellingen, gedestilleerd uit kennersdiscussies en kroegpraat.

Stelling 1: de zaalervaring thuis is niet haalbaar

Dat ligt eraan hoe je het bekijkt, zegt audiofiel Stoffels. ‘Als je de voorpret meetelt, het geroezemoes in de zaal, het genot om een orkest aan het werk te zien, nee, dan niet. Maar qua geluid kun je een eindje komen. Piano solo gaat prima, maar een exuberant orkestwerk als Le sacre du printemps van Stravinsky krijg je niet door de luidsprekers geperst.’ 

Misschien wel als je luistert met meer dan twee speakers, zegt opnameman Heinst. ‘Ik zeg altijd: in stereo kijk je door een venster naar het concert, met surround schuif je aan bij het concert. En luister je in 3D, dus met speakers voor en achter, laag en hoog, dan zit je op de eerste rang. 3D pakt je op een emotioneel niveau, ik heb meegemaakt dat mensen moesten huilen.’

Winkelman Speijer is er kort over. ‘De concertzaal thuis is haalbaar, maar niet betaalbaar. Komt bij dat een woonkamer zelden een ideale akoestiek heeft. Met gordijnen en panelen kun je er wat aan verbeteren, maar laten we vooral blij zijn dat een zaalconcert het summum blijft. Je haalt toch ook De nachtwacht niet in huis?’

Stelling 2: goed geluid is peperduur

Zo luidt het cliché der clichés in hifi-land. Maar klopt het ook?  Laten we reëel zijn, zegt Heinst. ‘Met 20 duizend euro heb je meer kans levensecht geluid te vinden dan met 2 duizend.’

Maar het is niet zo, zegt Speijer, dat de geluidswinst gelijke tred houdt met de investering. ‘Hoe hoger het bedrag, hoe minder kwaliteitsverschil het gemiddelde oor waarneemt. De stap van 3 duizend naar 6 duizend euro levert meer winst op dan de stap van 6 duizend naar 9 duizend.’

Stoffels: ‘Ik had een onthutsende ervaring met een buizenversterker die ik kon testen. Het apparaat moest 60 duizend euro kosten,  maar werd op de meeste punten weggespeeld door een bouwpakketje dat ik ooit voor 350 gulden had gekocht.’

Blijft de vraag: wat kost een hifi-installatie waarmee je een vleugje Concertgebouw in huis haalt? In onderstaand kader doen de kenners enkele suggesties voor een puike stereoset.

Stelling 3: de cd is passé

Tot voor kort zat muziek vastgeklonken aan een drager, van wasrol tot lp en cd. Tegenwoordig flitsen digitale pakketten van streamingdiensten als Spotify naar de woonkamer. Doorgaans gebeurt dat in het geluidsformaat mp3, maar klassieke fijnproevers halen daar hun neus voor op. Cd-kwaliteit vinden ze al een stuk beter te pruimen, geluid in high resolution is de top.

Speijer maakt het digitale principe aanschouwelijk: ‘Een natuurlijke geluidsgolf is rond. Alles wat digitaal is, is niet rond. Met hoge resolutie kun je de natuurlijke ronde vorm zo dicht mogelijk benaderen.’

Heinst: ‘Bijna iedereen hoort het kwaliteitsverschil tussen muziek van cd of muziek in hoge resolutie. Bij een cd praat je over een weergave in 16 bit/44.1 kHz. Bij TRPTK bieden we opnamen aan tot 24 bit/192 kHz, dat scheelt aanzienlijk in detaillering.’

Voor hoge resolutie heb je wel een DAC nodig, een apparaat dat met razendsnel rekenen digitale informatie omzet in analoge signalen. Bij veel moderne versterkers zit hij ingebouwd. Stoffels heeft er een, sinds kort. ‘Klinkt prima hoor. Toch draai ik vooral vinyl, de goeie ouwe lp. Als die vakkundig is opgenomen en gemasterd komen mijn oren niets tekort.’

Stelling 4: koptelefoon, streamingdienst, klaar

Wie opziet tegen de kosten kan kiezen voor de minimalistische optie. Verbind een koptelefoon met je mobiel of tablet, neem een abonnement op een streamingdienst in hoge resolutie – en klaar.

‘Zit wat in’, zegt Heinst. ‘Maar het geluid van een koptelefoon blijft letterlijk tussen je oren, je krijgt nooit een ruimtelijk stereobeeld. Hoewel, er zijn er van pakweg 5 duizend euro die een fantastische klankkwaliteit en textuur bieden.’

Stoffels vindt het verschrikkelijke dingen. ‘Het ruimtelijke stereobeeld is één, het geluid mist bovendien laagte en diepte. Met een koptelefoon op krijg ik nooit het gevoel dat ik in de buurt kom van de muzikant op het podium.’

Let wel op, zegt Speijer. ‘Voor het luisteren naar muziek in hoge resolutie is de DAC in een mobiel of tablet waardeloos. Je moet er een speciale koptelefoon-DAC tussenzetten. Of draadloos luisteren met het bluetoothprotocol aptX HD.’ Hij zucht: ‘Alweer zo’n onderwerp waarmee audio-nerds hele kranten kunnen vullen.’

Conclusie

Ken uw oren, ken uw portemonnee, zo luidt het devies voor wie de concertzaal in huis wil halen. Het heeft weinig zin een fortuin te spenderen aan geluidswinst die uw trommelvliezen ontgaat. Van de andere kant, waarom beknibbelen als u zich met huid en haar wilt onderdompelen in een symfonieorkest? Slotadvies: vertrouw alleen op uw eigen oren. Zelfs als ze u influisteren dat Bach via de computerspeakers eigenlijk best prima klinkt.

En wat moet dat kosten?

Op verzoek van de Volkskrant stellen de kenners een stereoset samen voor min of meer beschaafde budgetten.

Peter Speijer, audiodealer

Budget: € 7.000

‘Vooropgesteld: voor mij is de aanschaf van hifi een proces van samen luisteren en vergelijken. Eerst in mijn winkel, later bij de klant thuis. Als betaalbare top beveel ik aan: de NAD M10 streamer/versterker (€ 2.995) met twee Dali Rubicon 6 speakers (€ 3.858), samen € 6.853.

Brendon Heinst, opnametechnicus

Budget: € 4.500

‘Voor de Hegel H90 geïntegreerde versterker met DAC en streamer hoef je geen bank te beroven (€ 1.700). Sluit er twee KEF R5 luidsprekers (€ 2.400) op aan en je bent op weg naar de top. Voor de puntjes op de i kun je Furutech-bekabeling aanschaffen voor circa € 250,- extra.’

Emile Stoffels, audiofiel

Budget: tweedehands

‘Marktplaats en de kringloopwinkel zijn je vrienden. Wil je streamen, denk dan aan een mediaspeler van Logitech: de Classic, Duet of Touch. Liever cd? Een Philipsapparaat uit de jaren negentig klinkt helemaal niet verkeerd. Versterker: Sansui, vooral die uit de AU-serie, of anders Harman Kardon. Voor speakers beveel ik de budgetmodellenvan Mission of Tannoy aan, of koop anders een zelfbouwpakket. Experimenteer met de luisterruimte en geniet.’

Streamingdiensten

Eerder onderzochten we wat de beste diensten zijn om klassieke albums te beluisteren. Conclusie: de ideale streamingdienst voor klassieke muziek bestaat nog niet. Voor een grote collectie, maar met gecomprimeerd geluid en suboptimale zoekfuncties, volstaat Spotify. Het Nederlandse Primephonic belooft musici beter te betalen en goede zoekmogelijkheden. Wil je een brede catalogus, een voorraad cd-boekjes én uitstekend geluid, dan is het Franse Qobuz vooralsnog de beste optie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden