Survivaltips voor de Nederlandse tropen

Gummbah over het weer

De tropisch warme temperaturen houden nog even stand, en mogelijk wordt het komende tijd nog warmer. Warm weer kan de gezondheid bedreigen, van ouderen, kinderen, huisdieren en van uzelf. We zetten alle adviezen nog eens op een rij: waar moet u allemaal op letten bij hitte?

Herken oververhitting
De normale lichaamstemperatuur ligt rond de 37°C. Deze stijgt door een hoge temperatuur in de omgeving. Wanneer het lichaam niet voldoende kan afkoelen, spreken we van oververhitting. Dit gebeurt vooral door uitdroging: het vochtgehalte van het lichaam is dan te laag. De eerste symptomen zijn de urineproductie loopt terug en is donkerder (donkergeel, door te veel vochtverlies), vermoeidheid, concentratieproblemen, verwardheid. 

Andere symptomen van oververhitting: kramp in de spieren door zoutverlies,  huidaandoeningen, zoals jeuk en blaasjesuitslag. Door sterke transpiratie kunnen de afvoergangen van de zweetklieren verstopt raken, door veel vochtverlies kan er uiteindelijk sprake zijn van een snelle hartslag, concentratieproblemen, stuiptrekkingen en verlies van bewustzijn. In ernstige gevallen kan er door onvoldoende doorbloeding van de hersenen, sprake zijn van hoofdpijn, misselijkheid en diarree, aldus de GGD

Vermijd als het erg warm is buiten te komen tussen 11.00 en 17.00 uur. Tijdens die uren verhoogt het ozongehalte en de vervuilende deeltjes van uitlaatgassen maken de lucht ongezond om in te ademen.

Voorkom oververhitting
Vermijd overmatige inspanningen en neem veel rust. Ga indien mogelijk alleen 's morgens naar buiten. Vermijd als het erg warm is buiten te komen tussen 11.00 en 17.00 uur. Tijdens die uren verhoogt het ozongehalte en de vervuilende deeltjes van uitlaatgassen maken de lucht ongezond om in te ademen. Smog kan leiden tot kortademigheid, hoofdpijn en irritatie aan luchtwegen en ogen. 

Maak uw gezicht, hals, polsen en benen nat met bijvoorbeeld een nat washandje en herhaal dit regelmatig

Als u het warm heeft, maak dan uw gezicht, hals, polsen en benen nat en herhaal dit regelmatig. Een nat washandje of ijszak werken ook verkoelend.

Vooral sporters moeten erg opletten bij hitte. Vermijd grote inspanning, sporten kunt u beter 's ochtends vroeg of 's avonds laat pas doen, of even uitstellen.

Ook het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, alcohol of drugs kan het risico vergroten bij aanhoudend warm weer. Bij gezondheidsklachten of vragen over uw gezondheid kunt u beter direct contact opnemen met uw huisarts. Overleg met uw apotheker als u medicijnen gebruikt.

Zit niet langer dan 25 minuten onbeschermd in de zon

Pas op voor de zon
Als u toch naar buiten gaat, zoek dan de schaduw op. Het is komende week zonkracht 6 tot 7. Met dat soort zonkracht kunt u beter niet langer dan 25 minuten onbeschermd in de zon liggen. Lees ook: wat is zonkracht eigenlijk? 

Smeer de huid goed in met zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Herhaal het insmeren elke 2 uur, of vaker bij sterke transpiratie of na het zwemmen en afdrogen. Lees meer over zonnebrand: waarheden en mythes over zonnebrandcrème en aftersun.

Denk aan het eten of drinken van soep, bouillon, melk, ijs of tomatensap om het verloren zout aan te vullen

Let goed op uw voeding
Drink minstens twee liter water per dag (meer als u veel transpireert), ook als u geen dorst heeft, en drink verspreid over de dag. Neem water mee als u naar buiten gaat. Wees matig met alcohol en cafeïnehoudende dranken, deze hebben een vochtafdrijvend effect. Als u minder dan normaal plast of als uw urine donkerder wordt, dan moet u meer drinken.

Denk ook aan het eten of drinken van soep, bouillon, melk, ijs of tomatensap om het verloren zout aan te vullen. Ouderen moeten niet wachten op een gevoel van dorst. Bij weinig dorst kan het helpen om verspreid over de hele dag kleine beetjes te drinken. Neem steeds een fles water mee.

Blijf goed eten, eiwitrijk en met voldoende vitaminen, en zorg voor voldoende zoutopname. Groenten en fruit zijn aan te bevelen omdat deze een hoog percentage water bevatten en een natuurlijke bron zijn van vitamines en minerale zouten. Zorg voor goede koeling van etenswaren en zorg voor goede hygiëne in de keuken; bij hoge temperaturen bederft voedsel eerder, waardoor u sneller diarree kunt krijgen en veel vocht kunt verliezen.

Sommige mensen hebben geen honger als het warm is. Tracht toch op regelmatige tijdstippen te eten. Frisse salades en andere rauwe groenten zijn een goed alternatief. Zij kunnen op diverse manieren met andere voedingsmiddelen worden gecombineerd. Spring zuinig om met mayonaise en andere sausen, schrijft Gezondheid.be.

Pas uw kleding aan
Draag lichte, luchtige kleding, het liefst van katoen, linnen of andere natuurlijke vezels. Bedek uw hoofd met een zonnehoed of pet wanneer u naar buiten gaat. Vervang een dekbed of deken door een laken.

Ga met gezondheidsklachten direct naar de huisarts


Zorg voor uzelf en uw omgeving
Ouderen vormen de grootste risicogroep omdat de temperatuurregulatie doorgaans slechter is en het dorstgevoel verminderd is. Niet alleen ouderen, maar ook mensen met een chronische aandoening, personen in een sociaal isolement, daklozen, mensen met overgewicht en (zeer) jonge kinderen behoren tot de risicogroepen. Let dus extra op uw omgeving, vraagt het RIVM.

Wees ook alert op uzelf. Ga met gezondheidsklachten direct naar de huisarts. Vraag uw huisarts ook om advies wanneer u medicijnen gebruikt die vocht afdrijven of die inwerken op de geestelijke toestand (neuroleptica).

Woont u alleen, heeft u gezondheidsklachten en veel last van de warmte, vraag uw buren of familieleden dan een extra oogje in het zeil te houden of u regelmatig even te bellen. Neem eventueel een abonnement op een alarmeringssysteem.

Onder de kap van de kinderwagen kan het erg warm worden. U kunt beter een parasolletje gebruiken. En gebruik katoenen lakens en kleertjes in plaats van kunststof.

Neem maatregelen voor uw baby
Baby's kunnen niet goed tegen de warmte. Let goed op de temperatuur op zolders en slaapkamers. Trek uw baby niet meer dan één laag kleertjes aan. Bijvoorbeeld een hemdje/romper met een luier. Gebruik bij voorkeur kleertjes van natuurlijke vezels, zoals katoen. Kunststof materialen nemen onvoldoende transpiratievocht (zweet) op. Heeft u een plastic boxkleed, leg daar dan ook een molton of badstof hoes op, is de tip van Loes.nl.

Het is beter om baby's jonger dan 6 maanden helemaal niet in de zon te zetten. Gebruik een zonnehoedje of pet en laat je baby niet te lang in z'n blootje. Gebruik een zonnebrandcreme met factor 30 of hoger.

Onder de kap van de kinderwagen kan het erg warm worden. U kunt beter een parasolletje gebruiken. De baby mag wat vaker in een lauw bad om af te koelen. Bij warm weer heeft uw baby extra vocht nodig. U kunt uw baby 5-10 cc extra water geven naast de flesvoeding. Geeft u borstvoeding drink dan zelf 700-1000 ml extra vocht en leg uw kind wat vaker aan. Wanneer uw kind voldoende plasluiers heeft en levendig is krijgt het voldoende borstvoeding.

Laat een hond niet te lang achter bal of stok aanrennen en laat hem niet aan de fiets mee lopen

Zorg voor uw huisdier
Laat uw hond nooit lange tijd in de zon of in de warmte (dus ook niet in de auto) zitten of liggen, zo raadt Hondenbescherming aan. Zorg voor voldoende schaduwrijke plekken in huis, tuin en tijdens uitjes. Plan grote wandelingen in de koelte van de ochtend en laat op de avond.
Zorg altijd voor voldoende koel vers water.

Beperk de lichaamsbeweging van uw viervoeter. Laat hem niet te lang achter bal of stok aanrennen en laat hem niet aan de fiets mee lopen. Houd uw bejaarde viervoeter op warme dagen koel. Net als bij de mens het geval is, heeft de oudere hond nog meer te lijden van warmte. Neem uw hond niet mee naar het strand of recreatieterreinen en dergelijke tenzij hij daar op een beschaduwde plaats kan liggen, regelmatig in het water kan afkoelen en steeds over vers drinkwater beschikt.

Wees voorzichtig met sloten en vijvers (stilstaand water). Signaleert u dode watervogels of vissen, dan moet u voorkomen dat uw hond in het water gaat, of ervan drinkt. Zorg ervoor dat uw hond is ingeënt tegen de ziekte van Weil.

Als het buiten meer dan 30 graden is, is het niet zo verstandig de airco op 17 graden te zetten

Houd autorijden dragelijk
Rijkswaterstaat raadt aan om voldoende water mee te nemen en voor vertrek te kijken of en waar er files staan, zodat die kunnen worden gemeden. Problemen met bruggen worden er niet verwacht, 'omdat volgens meteorologen sprake zal zijn van een korte tropische periode'.

Als uw auto een tijdje in de volle zon heeft gestaan, dan kan deze van binnen extreem heet worden. De deuren tegen elkaar openzetten is een idee, maar door een gebrek aan rijwind is het niet erg effectief, zegt Autoblog. Bijt daarom even een paar seconden op uw tanden, zet de ramen open, en begin te rijden. Dit is efficiënter dan de airco vol te laten blazen. Is de ergste hete lucht uit de auto, zet dan de klimaatbeheersing op circulatie. Dit voorkomt het aanzuigen van de hete buitenlucht, waardoor het interieur sneller afkoelt. Als het buiten meer dan 30 graden is, is het niet zo verstandig de airco op 17 graden te zetten. Zodra u uit uw auto stapt, is het verschil enorm. Een aircotemperatuur van 22 graden is verstandiger.

Warme lucht zet uit, dus de banden kunnen een aanmerkelijk hogere spanning hebben. In dat geval is het handig er wat lucht uit te laten lopen.

Gebruikt u een ventilator, plaats deze dan hoog genoeg en let erop dat de luchtstroom niet direct op uw lichaam is gericht

Houd de warmte zoveel mogelijk buiten
Uw huis kan een plek zijn om te ontsnappen aan de hitte, mits het daar niet te warm is. Benut de zonwering in uw huis van zonsopgang tot zonsondergang, dit kan de warmte tot 20 procent terugbrengen. Buitenzonwering helpt beter dan binnenzonwering. Ventileer en lucht uw huis ook 's nachts, zodat de koelere buitenlucht het huis kan verkoelen. Ventilatieroosters kunnen 's nacht veilig open blijven en kunnen de warmte tot 15  terugbrengen. Zorg voor dwarsventilatie (het openen van ramen en/of deuren tegenover elkaar). Houd eventueel het platte dak nat. 

Zet apparaten die warmte produceren, zoals lampen en computers, zo weinig mogelijk aan. Dit kan een warmtereductie van 6 procent opleveren. Maak gebruik van ventilatoren of (mobiele) airco's. Gebruikt u een ventilator, plaats deze dan hoog genoeg en let erop dat de luchtstroom niet direct op uw lichaam is gericht. Let op te grote temperatuurverschillen en tocht, deze kunnen verkoudheden veroorzaken. 

Planten gaan de negatieve invloeden van warmte in werkruimten tegen. Zij houden het klimaat gezonder 

Ga verstandig om met hitte op de werkvloer
Werken bij hoge temperaturen kan leiden tot minder goede prestaties of schade aan de gezondheid. In de Arbowet staat dat de temperatuur op de werkplek niet nadelig mag zijn voor de gezondheid van de werknemer, maar noemt geen specifieke waarde.

Wel is bepaald dat werkgevers er alles aan moeten doen om gezondheidsklachten en -schade te voorkomen. Als werken bij een hoge temperatuur niet kan worden voorkomen, dan moet de werkgever nagaan of werken in de warmte noodzakelijk is, de duur van de werkzaamheden in de warmte verkorten, werkzaamheden afwisselen met werk op een koelere plek, koele dranken aanbieden,  persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen.

Een mogelijkheid om met de hitte op de werkvloer om te gaan is een tropenrooster, met bijvoorbeeld werkdagen van bijvoorbeeld zes uur 's ochtends tot twee uur 's middags, is de tip van De Zaak. Elektrische apparaten produceren warmte. Zet daarom de apparatuur die u niet gebruikt uit.

Een airconditioning is zinvol als hij op de juiste manier wordt gebruikt. Laat het apparaat instellen door iemand die er verstand van heeft. De natuurlijke ventilatie van het pand blijft belangrijk. Het openzetten van ramen en deuren kan zinvol zijn, maar houd ze gesloten tijdens de uren dat het buiten warmer is dan binnen. Planten gaan de negatieve invloeden van warmte in werkruimten tegen. Zij houden het klimaat namelijk gezonder en stabiel.

In sommige beroepen is het niet gebruikelijk om in korte broek te werken, bijvoorbeeld omdat representativiteit vereist is. Laat bij extreme hitte de gezondheid voorgaan en laat als het even mogelijk is het taboe op de korte broek tijdelijk varen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.