Stijgende toeristenbelastingen steeds meer gebruikt als melkkoe

Toerist spekt gemeentekas, maar krijgt niet veel terug

Toeristenbelasting wordt een steeds grotere inkomstenbron voor Nederlandse gemeenten. Brancheorganisatie Recron wil dat het geld dan ook wordt besteed aan toeristische voorzieningen, wat lang niet altijd gebeurt.

Chinese toeristen hebben plezier bij een bezoekje aan Giethoorn. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Door de groei van het toerisme in Nederland, wordt de toeristenbelasting een steeds grotere inkomstenbron voor Nederlandse gemeenten. Amsterdam, dat veruit de meeste toeristen trekt, wil de belasting nu zelfs inzetten om het gedrag van toeristen te beïnvloeden. De toerismebranche klaagt ondertussen dat de meeste gemeenten de belastingopbrengst anders inzetten dan voor toeristische voorzieningen.

Toeristen gaven in 2016 in Nederland liefst 27 procent meer uit dan zes jaar daarvoor, meldde het CBS vorige week. Binnen- en buitenlandse bezoekers dragen jaarlijks inmiddels ruim 75 miljard euro bij aan de Nederlandse economie. Gemeenten pikken daarvan een flink graantje mee: de landelijke opbrengsten van de toeristenbelasting stegen tussen 2007 en 2016 van 113 miljoen naar 189 miljoen euro. Amsterdam incasseert in zijn eentje bijna eenderde van dat bedrag: ruim 60 miljoen euro in 2016. Dit jaar verwacht de hoofdstad 65,6 miljoen euro te verdienen aan de meer dan 15 miljoen hotel- en Airbnbovernachtingen die voor dit jaar zijn geraamd.

Omdat het aantal toeristen de hoofdstad boven het hoofd dreigt te groeien, wil Amsterdam de toeristenbelasting nu gebruiken om de bezoekersmassa's beter over de stad te spreiden. De bouw van hotels binnen de ringweg A10 is aan banden gelegd en de gemeente wil vanaf volgend jaar verschillende tarieven hanteren voor overnachtingen binnen de ring en voor hotels en Airbnblocaties erbuiten. Opdat toeristen minder vaak overnachten in het stadshart.

Amsterdam heft nu nog overal een belasting van 5 procent van de overnachtingsprijs. Per 1 januari geldt voor professioneel verhuurde accommodaties in stadsdelen Centrum, Zuid, West en Oost een tarief van 6 procent, zo meldt de gemeente. In de andere stadsdelen zakt het tarief naar 4 procent. Ook gaan er stemmen op om in 2019 cruiseschiptoeristen te belasten, al is daarover nog geen besluit genomen.

Iedere ondernemer die tegen betaling overnachtingen aanbiedt, moet toeristenbelasting afdragen aan zijn gemeente, mits die toeristenbelasting heft. Niet alle gemeenten doen dat. Leeuwarden voert per 2018 de toeristenbelasting opnieuw in, nadat het die in 2007 had afgeschaft.

Tariefvariatie

In Amsterdam is het belastingtarief 5 procent van de overnachtingsprijs. Om toeristen te spreiden wordt dat 6 procent (centrum) en 4 procent (erbuiten).

Hoteliers en andere aanbieders van accommodatie berekenen de belasting doorgaans door aan hun gasten. Het tarief verschilt per gemeente. Naast Amsterdam rekenen Rotterdam en Utrecht een percentage van de kamerprijs, terwijl Den Haag en Maastricht vaste bedragen hanteren op basis van het soort accommodatie. In Den Haag moeten toeristen 3,35 euro betalen voor een nachtje in een hotelkamer en 2,05 euro voor een overnachting op een camping. In Maastricht geldt dat 'naarmate de accommodatie luxer is, het tarief hoger is', aldus de gemeentelijke begroting. Zo wordt voor een tweesterrenhotel een tarief van 3,24 euro in rekening gebracht en geldt voor een vijfsterrenhotel een toeristenbelasting van 5,33 euro per nacht. Zowel Den Haag als Maastricht hebben de tarieven dit jaar verhoogd.

Esther Verhoeff van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt het logisch dat gemeenten de toeristenbelasting verhogen naarmate er meer toeristen komen. 'Gemeenten maken dan meer kosten. De inkomsten uit de toeristenbelasting kunnen zij gebruiken voor investeringen in toeristische voorzieningen, zoals in stoplichten, bankjes, zebrapaden bij gevaarlijke oversteekpunten, het kan van alles zijn.'

Alleen: de belasting wordt niet altijd aan zulke zaken besteed, constateert Marike Rosier van Recron, een belangenorganisatie in de recreatie- en toerismesector. 'De inkomsten verdwijnen in de algemene middelen. Het is een belasting die van oudsher is bedacht om voorzieningen voor toeristen te financieren, maar voor veel gemeenten is het een melkkoe geworden, om het oneerbiedig te zeggen.'

Leeuwarden heeft de inkomsten van de nieuwe toeristenbelasting (1 euro per nacht voor iedereen boven 5 jaar) wel geoormerkt. De verwachte opbrengst van 350 duizend euro per jaar zal volledig ten goede komen aan 'fysieke' toeristische voorzieningen in de gemeente, zo heeft de gemeenteraad besloten.