Reizen Split

Split bloeit, en heeft het imago van grauwe doorgangshaven achter zich gelaten

De Kroatische havenstad Split was lange tijd slechts een doorgangsroute. Na een grote opknapbeurt blijven reizigers graag hangen in de witmarmeren stegen rond het Romeinse paleis.

Inwoners van het Kroatische Split Ante Melvan Bubi (18) en Tonka Tudor (19) trainen met uitzicht over de Adriatische Zee. Foto Marlena Waldthausen

'De stad verandert razendsnel', zegt de eigenaar van het stijlvolle restaurant Apetit op de eerste verdieping van een vijfhonderd jaar oud paleis. Met ongeloof in zijn stem: 'Toen wij negen jaar geleden begonnen, waren we het vijfde restaurant in deze buurt. Nu zijn het er meer dan tweehonderd!' De metamorfose van de Kroatische havenstad Split verbaast ook barmannen, marktkooplieden en de kapper. Veel inwoners - ooit als kind gevlucht voor de burgeroorlog in de jaren negentig - keren terug en pakken kansen die hun geboorteland nu biedt. 'We hebben zon, zee, oeroude steden en een fantastische keuken', zegt Papa Tonči, de relaxte eigenaar van café Fensi Šmensi. Voorheen komiek in New York, nu bareigenaar in het huis van zijn grootouders, niet ver van de strak gerenoveerde boulevard van Split. 'Onze ouders komen nog uit de Sovjettijd, maar mijn generatie is savvy, we zien overal mogelijkheden.'

Tien, vijftien jaar geleden was de Kroatische stad een grauwe doorgangshaven met een scheepswerf, een luchthaven en een veerbootterminal om snel naar Dubrovnik of een eiland te verdwijnen. Ook toen al domineerde het marmeren paleis van de Romeinse keizer Diocletianus de binnenstad en serveerden taverna's pršut (prosciutto, gedroogde ham), gregada (Kroatische bouillabaisse), zwarte risotto en Dalmatische wijn. Maar sinds de sluiting van de werf en een grootscheepse opknapbeurt flaneren toeristen over de brede boulevard met bloemenperken, drinken ze cocktails in de koele witmarmeren steegjes of spelen met een bal op het strand.

‘s Avonds vermaken jongeren zich bij Matejuška, de voormalige vissershaven. Foto Marlena Waldthausen

Het aantal toeristen stijgt jaarlijks met meer dan 20 procent, het aantal nieuwe restaurants, bars en boetiekhotels stijgt navenant mee.

Loop mee door het antieke straatje Papaličeva Ulica, binnen de imposante muren van het keizerlijk paleis, over brede blokken natuursteen, onder rijk gedecoreerde bogen en wapperende waslijnen door, links steekt de kop van een sfinx uit een muur (3.500 jaar oud), rechts bestellen toeristen koffie bij weer een nieuw tentje. 'Split is een stad in een stad in een stad', waarschuwt gids Dino. Hij duikt enthousiast kelders in, holt kriskras door stegen en beklimt borstweringen. 'Hier kotsten Romeinse edelen door een pauwenveer in hun keel te steken - zo maakten ze plaats voor de volgende gang - en hier werd de slavenopstandscène uit Game of Thrones opgenomen, en dit kerkje naast de Gouden Poort kent bijna niemand.'

Split, Kroatie Foto Marlena Waldthausen

Kroatië profiteert van de politieke onrust in Turkije, de migrantencrisis in Griekenland en Italië en de overvolle steden van Spanje die de toeloop van toeristen niet aan kunnen. Dalmatiërs staan weliswaar bekend als de Italianen van de Balkan - de kuststrook van Kroatië stond lang onder Venetiaans gezag - die graag aj pomalo! naar elkaar roepen (doe kalm aan); de regio investeert voortvarend in nieuwe snelwegen, nieuwe jacht-havens, nieuwe hotels en verfijnde restaurants.

De keerzijde: het valt niet mee toeristische plekken te vermijden, al is de stad nog altijd een stuk rustiger dan Dubrovnik, waar de toeristen in drommen door de straten gaan. De befaamde a capella-zangers van Split staan klaar op de keizerlijke binnenplaats met hun laatste cd, jonge proppers vragen of je vanavond mee wilt met een fantastische partyspeurtocht door de stegen, op millennia-oude traptreden liggen kussentjes en is het niet de bedoeling daar te gaan zitten zonder wat te bestellen bij het naastgelegen café. Tot ergernis van de bewoners zien Britse jongeren de stad als dé plek om goedkoop dronken te worden. We liepen twee dagen door de oude stad en fietsten door buitenwijken met communistische flats op zoek naar de betere plekken. Zie hier de oogst, verdeeld over strand, musea, eten en uitgaan.

De befaamde a capella-zangers van Split in het paleis van de Romeinse keizer Diocletianus. Foto Marlena Waldthausen

Uitgaan

Academia Club Ghetto. Alternatieve bar sinds 1999.. Verwacht kunstexposities, tangolessen, sociale projecten voor oorlogsslachtoffers en worldmusic in de absinth bar. Tekst op de muur: remember your heart is a weapen the size of a fist. Dosud 10, Split. (facebook.com/ClubGhetto).

Klub Kocka. Underground scene buiten het centrum, gerund door vrijwilligers. Letterlijk: in een donkere kelder. Erg ruig, struikel niet over de lege flessen op de trap. Ulica Slobode 28 (kum-split.hr).

Central The Club. Grote nachtclub in een voormalige bioscoop met twee verdiepingen en vier bars. Muzieksoort verschilt per dag, de dj’s ook. Open tot 6 uur ’s ochtends. Trg Gaje Bulata 4 (Centralclub.hr).

Split Film Festival. Tijdens het internationale filmfestival van Split kun je een week films en documentaires bekijken, onder meer op het strand. Engels ondertiteld, jaarlijks in september. splitfilmfestival.hr

Zinfandel Food & Winebar. Ambitieuze Dalmatische wijnbar binnen het keizerlijke paleiscomplex. De keuken serveert een vijfgangen tasting menu en er is vaak live muziek. Ulica Marka Marulića 2, Split (zinfandelfoodandwinebar.com)

Fabrique Pub. Groot eetcafé met industriële look aan de boulevard. Populair onder toeristen op zoek naar Kroatisch bier en pubfood. Trg Gaje Bulata 4 (fgroup.hr).

Fensi Šmensi: symphatieke bar met tafeltennis en hangtuin. Gerund door een cabaretier uit New York die terugkeerde naar het huis van zijn grootouders. Popvica 14 (facebook.com/FensiSmensiSplit).

Een van de bars in het Romeinse paleizencomplex in Split. Foto Marlena Waldthausen

Eten

Restaurant Dioklecijan (ook bekend als Tre Volte) biedt vanaf het paleis uitzicht op de sjiek gerenoveerde boulevard. Onvindbaar voor de meeste toeristen. Het interieur stamt uit 1971. Op het terras spelen mannen kaart en drinken Bevanda (aangelengde rode wijn). Een rokende barvrouw schenkt zelfgemaakte kersenlikeur uit een plastic jerrycan. Dosud 9 (+3856123456).

Restaurant Apetit. Verfijnd, modern restaurant op de eerste verdieping van een 15e eeuws paleis. Gegrilde inktvis met groente uit de oven. De sommelier schenkt bij iedere gang een ander glas wijn. Šubićeva 5 (apetit-split,hr)

Restaurant Mazzgoon. Vlot familierestaurant op een mooi plekje tussen Romeinse paleismuren. Smaakvol gepresenteerde Mediterrane gerechten. Bajamontijeva 1 (mazzgoonfood.com).

Corto Maltese Freestyle Food. Cool eetcafé waar je uitgebreid strips kunt lezen. Vooral over de Italiaanse held die overal aan de muur hangt. Leuk voor lunch. Obrov 7 (facebook.com/corto.maltese.freestylefood).

Restaurant Bokeria. Smaakvol, modern restaurant waar je ook cocktails en tapas kunt bestellen. Meer Barcelona dan Split. Domaldova 8 (facebook.com/bokeriasplit).

Pizzeria Galija. Als je dan toch een pizza gaat eten, doe het dan hier. Uit de houtoven sinds 1980, vlakbij de boulevard. Tončićeva ul.12 (pizzeriagalija.com).

Artičok Art Food Bar. Zeldzaam in Split: een kok die durft te experimenteren met de Dalmatische keuken. Het ambitieuze Artičok serveert ceviche van zeebaars met gepureerde erwten of kippenlever met geroosterde paprika. Bana Josipa Jelačića 19 (facebook.com/articoksplit).

Kantun Paulina. Beste plek voor een late, snelle hap op straat. Paulina’s Hoek serveert al meer dan 40 jaar Ćevapčići, een broodje gegrild gehakt met room en rode pepers. Matošica 1 (+385 21 395 973).

D16 Specialty Coffee. Ambitieus, nieuw koffietentje in een van de steegjes van het keizerlijk paleis. Ook om mee te nemen. Dominisova 16 (facebook.com/D16SpecialtyCoffee).

Luka Ice Cream & Cakes. Het beste ijs van de stad wordt gemaakt door een creatieve Pool. Luka maakt dagelijks wisselende smaken als peperkoek en bananen met dadels. Svačićeva 2, (facebook.com/LukaIceCream).

Split, Kroatie Foto Marlena Waldthausen

Musea

Galerija Meštrović. De Kroatische beeldhouwer Ivan Meštrović doneerde zijn classicistische villa en atelier, inclusief 132 kunstwerken, aan de staat. Het museum maakt indruk, zowel architectuur als kunst, is nooit druk en ligt prachtig aan zee. Promenade Ivana Mestrovic 46 (mestrovic.hr).

Archealogisch Museum Toont 150.000 voorwerpen die zijn opgegraven in en rond Split. Waaronder mozaïeken, sacrofagen, potten en munten uit de Griekse en Romeinse tijd. Een goede bestemming bij slecht weer Zrinsko-Frankopanska 25 (mdc.hr/split-arheoloski/eng).

Split

Uiterst spraakzame stadsgids: Dino Ivančić (dino.ivancic@hotmail.com). Goede blog over Split: total-croatia-news.com/destination-split. Algemene informatie over Kroatië: croatia.hr/nl, dalmatia.hr, visitsplit.com.

Split, Kroatie Foto Marlena Waldthausen

Strand

Op loopafstand van het centrum, naast de veerboten, ligt het populaire stadsstrand Bačvice waar toeristen, jongeren en macho's picigin spelen. Hou een balletje hoog in de waterlijn en show je gebronsde lichaam. Fiets liever een stukje door tot Firule-strand of Trstenik- strand: rustig gelegen naast lommerrijke woonwijken waar oude mannetjes petanque spelen. Aan de andere kant van de haven, op het groene schiereiland Marjan, vind je ruige kiezelstranden omringd door pijnbomen (Ježinac, Kašjuni, Bene).

Vanuit Split vaar je makkelijk naar eilanden en afgelegen stranden per snelle veerboot of met de nieuwe Uber-boottaxi's (uber.com/u/uberboat). Het eiland Brač is lekker rustig, Hvar is mondainer. Populaire dagtour: naar de Blauwe Grot op het eilandje Biševo en op de terugweg lunchen op de Paklinski-eilanden. Adrenalineliefhebbers rijden 25 kilometer naar het havenstadje Omiš om te raften, canyoning en tokkelen. Rustzoeker beklimmen de nabijgelegen berg Mosor met uitzicht op Split en de Adriatische Zee.

Volkskrant Magazine bedrijft onafhankelijke reisjournalistiek. Reizen kunnen deels worden betaald door derden, maar zonder toezeggingen over onderwerpkeuze en presentatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.