TechSlimme bril

Slimme bril beschrijft blinden en slechtzienden hoe hun omgeving eruitziet

Jeroen Perk met de Envision-bril.Beeld Rebecca Fertinel

Een Nederlandse start-up heeft een slimme bril voor blinden en slechtzienden ontwikkeld die teksten kan lezen en objecten kan herkennen. Jeroen Perk test de bril, en die van een concurrent.

Jeroen Perk (41) staat in zijn woonkamer met een flesje bier in zijn hand en een bril zonder glazen op zijn hoofd. Het is een nieuwe versie van de augmentedrealitybril van Google die een paar jaar geleden totaal flopte, maar voor Perk – die door een zeldzame oogafwijking nagenoeg blind is – kan de bril met camera tóch een uitkomst zijn. Perk richt zijn gezicht op het biertje en klikt op het pootje van de bril. ‘Hertog Jan’, zegt de computerstem.

Voor de meeste mensen is het een eitje om een biertje uit te kiezen, maar voor de pakweg 300 duizend blinden en slechtzienden in Nederland niet. Hoe weten zij of ze een alcoholvrij pilsje vasthouden of een tripel met 9 procent alcohol? De Nederlandse start-up Envision ontwikkelde voor hen software die met objectherkenningssoftware en een videobelfunctie moet helpen bij het uitzoeken van biertjes, het vinden van sleutels of het terugvinden van de weg als je bent verdwaald. Op verzoek van de Volkskrant mag Perk de bètaversie van de Envision-bril testen, in augustus moeten de eerste honderd exemplaren worden verstuurd.

De bril past in een trend van technologische innovaties die de wereld voor blinden en slechtzienden elk jaar toegankelijker maken. Er bestaan apps die door tekstherkenningssoftware foto’s van krantenartikelen kunnen voorlezen, zoals de gratis Seeing AI-app van Microsoft. De heropleving van digitale audioboeken op Storytel maakt lezen fijner, zegt Perk, en het feit dat computerstemmen in bussen tegenwoordig haltes opnoemen helpt ook. ‘Maar ik wil nóg onafhankelijker worden, hopelijk met nieuwe technieken.’

De bril op Perks hoofd moet de volgende stap zijn in onafhankelijkheid van blinden en slechtzienden, althans volgens de makers. Dat zijn de Indiase Karthik Mahadevan en Karthik Kannan, van wie de eerste industrieel ontwerp aan de TU/Delft studeerde en de tweede elektrotechnicus is. Bij een bezoek aan een school voor blinden in India kregen ze de eerste ingeving voor hun bril. Vanuit Den Haag lanceerden ze in 2018 hun Envision-app voor tekstherkenning. Als eerste Nederlandse bedrijf wonnen ze een Google Play-award, wat de deuren opende naar een samenwerking met de techreus. Mede dankzij een investering van zo’n 250 duizend euro is de bril nu bijna af.

Object- en gezichtsherkenningssoftware evolueert in rap tempo: het wordt ingezet in militaire drones, afvalscheidingscentra en in elke nieuwe smartphone. Maar is het echt ver genoeg om mensen als Perk in hun dagelijks leven te helpen?

Jeroen Perk met de Envision-bril. Beeld Rebecca Fertinel

Weinig details

‘Ik heb geen idee wat er op mijn aanrecht staat en wat ik zo moet afwassen’, zegt Perk in zijn keuken. Op het aanrecht staan zes vieze kopjes. Met de bril maakt hij een foto. De bril ‘denkt’ twee seconden na, en beschrijft dan in het Engels: ‘Een kamer met een wasbak en een raam.’

De ‘objectherkenning’ klopt, reageert Perk met een glimlach. ‘Voor iemand die blind is, voelt dit fijn om te weten.’ Maar: het zijn weinig details. ‘Ik weet op basis van die tekst niet of ik in een keuken of badkamer sta. En ik heb geen idee waar bijvoorbeeld de waterkoker staat.’ Op zijn hond test Perk een experimentelere functie, waarmee de bril simpelweg alles opnoemt dat de gebruiker voor zich heeft, zonder foto of denktijd. ‘Stoel’, zegt de bril gericht op Perks labrador. ‘Vliegtuig. Vliegtuig. Vogel. Hond.’

De objectherkenning zit nog in de ontwikkelingsfase, erkent Kannan. ‘Lezen is nu nog de belangrijkste toepassing.’ Bierflesjes herkennen werkt inderdaad, ten minste als de typografie niet te moeilijk is. Het voorlezen van tijdschriftartikelen of brieven ‘gaat prima’. Ook krijgt de bril een functie die barcodes scant (bijvoorbeeld voor in de supermarkt), die kleuren herkent (bijvoorbeeld voor bij het aankleden) en een videobelfunctie. ‘Goed idee’, zegt Perk. ‘Als ik verdwaal, zou ik blij zijn als iemand kan meekijken om de weg te wijzen.’

Jeroen Perk in zijn keuken met het nieuwste model van Orcam, een Israëlische concurrent. Beeld Rebecca Fertinel

Modieuzer

Het Nederlandse apparaat is niet de enige slimme bril voor blinden en slechtzienden. In 2015 lanceerde het Israëlische Orcam al een cameraatje dat je op een bril kunt klikken: inmiddels heeft die wereldwijd 50 duizend gebruikers. Perk test ook hun nieuwste model. De Orcam oogt iets modieuzer dan de Google Glass, maar ‘voelt minder stevig’ en is een stuk duurder: bijna 5.000 in plaats van 1.900 euro. Wel handig: in Nederland wordt de (goedkopere versie van de) camera regelmatig voorgeschreven en door de verzekering vergoed, zegt optometrist Henk Stam. ‘Maar dat zou met de Envision ook kunnen als die goed blijkt te werken.’

Na twee dagen met de Israëlische camera ziet Perk voor- en nadelen. Nadelen: ‘Er zit nog geen objectherkenning in en het scannen van etiketten gaat nog wat lastig, maar wellicht moet ik het richten beter onder de knie krijgen.’ Voordelen: ‘Het herkennen van teksten in boeken en tijdschriften lijkt iets beter te werken. En de gezichtsherkenning werkt goed: na een paar scans zei de bril het wanneer ik naar mijn vrouw Nanda keek.’

Andere apps

Optometrist Stam denkt dat zo’n slimme bril vooral geschikt is voor slechtzienden. ‘Voor blinden blijkt het vaak moeilijker om goed te richten op teksten of gezichten.’ Met tien patiënten doet hij mee aan onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum naar de Orcam, dat eind dit jaar gepubliceerd moet worden. ‘Ik heb positieve verwachtingen. Een van mijn patiënten vond het jammer dat ze de bril na een maand testen moest inleveren.’ 

Ergotherapeut Jessica Verwijst van expertisecentrum Koninklijke Visio heeft met beide brillen kennisgemaakt en neigt ‘voorzichtig’ naar de Haagse Envision, mits die straks goed blijkt te werken. ‘Het lijkt me handig dat gebruikers er in de toekomst ook andere apps op kunnen gebruiken, bijvoorbeeld met hun agenda of e-mail.’ Dan moet de beloofde smartglassesrevolutie wel losbarsten, wat verre van zeker is. Er is voor de Google Glass 2 nog geen andere consumentenapp beschikbaar. 

De Envision-bril Beeld Rebecca Fertinel

Jammer, want wat volgens Perk écht de volgende stap zou zijn in de onafhankelijkheid van blinden en slechtzienden via zo’n slimme bril, is navigeren. ‘Dat je een wandeling kunt maken en dat de navigatiesoftware in de bril zegt hoe je moet thuiskomen.’ Of, zegt Stam: ‘Dat je een gebouw binnenkomt en zegt: breng me naar de vergaderzaal op de zesde verdieping.’ Een toekomstige Google Maps-app zou kunnen helpen – maar tot nu toe is dat volgens Perk nog ‘nauwelijks ontwikkeld’ voor blinden.

De reden daarvoor wordt duidelijk tijdens het Zoom-gesprek met Nadav Faivelovitz, Benelux-chef van Orcam. Aan tekst- en objectherkenning kleven relatief weinig risico’s. ‘Maar als je iemand instrueert hoe hij moet lopen en hij krijgt een ongeluk, hebben wij een gigantisch probleem.’ Voorzichtig geeft hij aan dat het bedrijf ‘veel onderzoek’ doet naar navigatie. ‘Maar we lanceren deze functie pas als hij honderd procent betrouwbaar is.’

I-Cane: de geflopte Limburgse ‘slimme blindenstok’

Met voelsensoren, een waarschuwingsalarm en navigatie werd de I-Cane ‘de eerste innovatie nadat de witte stok negentig jaar geleden werd geïntroduceerd’, aldus de Volkskrant in 2013. Maar de stok, een initiatief van Limburgse vrijwilligers, kwam na de lancering in 2014 nooit echt van de grond. Te zwaar, een te gevoelige sensor, te veel kinderziekten. 125 Nederlanders gebruiken de stok nu, en 300 blinden in het buitenland. Die zijn er volgens de stichting  ‘allemaal wel heel blij mee’. 

I-cane

VERDER LEZEN:

Maar zestig pixels kunnen zien: het is een wereld van verschil voor Jeroen, die eerst blind was

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden