Sharm el-Sheikh wacht op de Engelsen

De Volkskrant bezoekt badplaatsen waar toeristen wegblijven vanwege aanslagen of andere onrust. In de baai van de sjeik, Sharm el Sheikh, regeert de stilte. Zelfs de Egyptenaren hebben hun biezen gepakt.

De palmbomen zijn geknakt door een tekort aan water, het zwembad staat droog en de accommodaties worden niet meer onderhouden. Beeld Marcel van den Bergh

Op de bodem van het zwembad van vijfsterrenresort Sharm Plaza staat een laagje water. Yvonne de Bie (57) kijkt er naar en klemt haar kaken op elkaar. Er zit weer water in het zwembad, hiep hiep, hoera. Het is bij lange na niet genoeg om in te zwemmen. Wat moet ze tegen haar gasten zeggen? Dat het zwembad nog altijd leeg staat vanwege een kapot filtersysteem, omdat het geld ontbreekt voor een reparatie?

Niet dat er veel gasten zijn. Het terras is verlaten, de ligbedden staan leeg. Vorig jaar werd hier nog gevochten om een plekje onder de Egyptische zon. Nu is het resort een van de weinige in Sharm el Sheikh die nog open zijn. Van de 1.600 bedden zijn er zo'n 170 gevuld. Als gastvrouw is De Bie verantwoordelijk voor de Nederlands-, Engels- en Duitstalige gasten. Dat zijn er tien. Het is hoogseizoen.

(Tekst gaat verder onder foto).

Voor onderhoud is geen geld meer. Beeld Marcel van den Bergh

Sinds De Bie anderhalf jaar geleden naar de zuidpunt van de Sinaï emigreerde en introk bij haar twintig jaar jongere Egyptische liefde, zit er meer tegen dan mee.

Hier, in de populairste badplaats van de Rode Zee, een van de best bezochte vakantiebestemmingen in de Arabische wereld, kwamen tot voor kort miljoenen toeristen per jaar. Ze kwamen om te duiken en snorkelen boven een van de mooiste koraalriffen ter wereld. Ze kwamen voor de luxe all-inclusive-resorts, de casino's, de winkelcentra met bowling en schaatsbaan.

De Bie kwam voor de ontspannen sfeer, dat losse dat hier in de lucht hangt. En ook voor Nasser Gooma (36), die ze tijdens een eerdere vakantie had ontmoet. In Nederland had haar man na dertig jaar huwelijk een scheiding aangevraagd. Toen ze kort daarna ook nog haar baan als directiesecretaresse verloor, was de keuze snel gemaakt. Kinderen hadden ze nooit gekregen, dat maakte het afscheid makkelijker.

Emigreren vanuit Maarssen naar het Egyptische schiereiland was een grote stap, maar het leek een succes. De Bie, Hollands als maar kan zijn: lang, blond en slank, kon meteen aan de slag in een groot resort. Haar vriend had zijn baan als kapitein op een dagjesboot voor snorkelaars. 's Avonds dronken ze cocktails in Farsha, de mooiste bar van de baai en staarden naar de glimmende lichtjes van plezierjachten op zee.

Russische Airbus
Tot dat vliegtuig uit de lucht viel. Op 31oktober 2015 stortte een Russische Airbus vol vakantiegangers neer in de Sinaï. Alle 224inzittenden kwamen om. Het vliegtuig was opgestegen vanuit Sharm el Sheikh. De crash werd waarschijnlijk veroorzaakt door een bom aan boord. Een lokale tak van IS eiste de aanslag op.

Veel landen, waaronder Nederland, brachten een negatief reisadvies uit. Er werd gewaarschuwd voor nieuwe aanslagen. Terroristen konden er blijkbaar ongehinderd het vliegtuig instappen. Toeristen werden gerepatrieerd en lijnvluchten naar de badplaats geschrapt. Touroperators haalden Sharm el Sheikh uit het reizenpakket. De Russen, de Britten, de Duitsers, de Nederlanders, ze kwamen niet meer.

Beeld Marcel van den Bergh

De restauranthouder

Emil Shafik Mocos (35)
'Egyptenaren houden niet van Chinees eten, dat is het probleem. Ik run een keten Aziatische restaurants in Cairo, Alexandrië en hier in Sharm el Sheikh. We serveren Indiaas, Japans en Chinees eten. Vorig jaar zat het terras hier nog vol, vooral met Britten, die graag Chinees eten. De Russen kwamen voor de sushi. We hadden rustig honderd bestellingen per dag. Nu mag ik blij zijn als we twee tafeltjes op een avond vullen. Ik had drie restaurants hier in Sharm el Sheikh, nu zijn er twee gesloten. Ik had vijftien obers, ik heb er twaalf moeten ontslaan. Van de dertig koks heb ik er maar zeventien kunnen houden. We wachten hier tot de Engelsen weer terugkomen. Als zij komen, komt de rest vanzelf. Dan zijn we gered.'

Sindsdien is het stil in het vakantieparadijs. De meeste resorts zijn gesloten. De woestijnzon heeft de gazons bruin geblakerd. Langs lege zwembaden liggen flauwgevallen palmbomen, de stammen geknakt door watergebrek. In veel hotelkamers zijn de bedden nog opgemaakt. Alleen aan het spoor van kattenpootjes over het witte linnen valt af te leiden dat er hier al maanden niet meer geslapen wordt.

In het gesloten viersterrenresort Amarante staat het eten nog klaar in de zilveren buffetschalen. In Nabq, de meest noordelijke en verlaten baai, is zelfs het ziekenhuis niet meer in gebruik. Via een achteringang loop je zo naar binnen. De infusen en injectiespuiten liggen er nog. Alsof er oorlog is uitgebroken en iedereen halsoverkop op de vlucht is geslagen.

Kapotte huwelijken

Wie weg kan uit Sharm el Sheikh, de baai van de sjeik, is vertrokken. Egyptenaren gaan terug naar hun geboorteplaats of naar andere vakantieoorden op zoek naar werk. De Bie zag veel van haar Europese vriendinnen, net als zij verliefd geworden op een Egyptenaar, terugkeren naar huis. Huwelijken wankelen of zijn al kapot. Er gaan verhalen rond over zelfmoorden, een taboe in het islamitische Egypte. Een manager van een groot hotel moest zo veel personeel ontslaan dat hij zichzelf liever van het leven beroofde.

De Bie is gebleven, nog wel. Net als de meeste anderen verloren zij en haar vriend hun baan na de vliegtuigcrash. Bijna een jaar later zit hij nog altijd thuis. Zij kan sinds een paar maanden weer terecht in het resort waar ze eerder werkte. Nu de westerse toeristen wegblijven, is het vakantieoord betaalbaar geworden voor Arabische toeristen. Ze komen mondjesmaat.

Veel is er niet te doen, dus dwaalt ze vaak door het stille resort. Van de zeven restaurants zijn er nog twee open. Het personeel is gehalveerd. Sinds De Bie in mei haar heup brak en onverzekerd een operatie moest ondergaan, is haar spaargeld op. Haar loon van omgerekend 500 euro per maand is net genoeg voor de huur en boodschappen voor z'n tweeën. Als er geld over is, gaat dat naar zijn moeder die net als veel Egyptenaren afhankelijk is van inkomsten uit de badplaats. Ze moet sparen voor een nieuwe spijkerbroek voor haar vriend.

Geld voor cocktails, of voor internet om met vrienden en familie in Nederland te skypen is er niet. Bezoek uit Nederland krijgt ze niet meer. Hoe vaak De Bie ook verzekert dat de veiligheid in orde is, ze durven niet. Aan de rand van het resort blijft ze staan en fronst naar de Rode Zee. De zon is net ondergegaan. De zee kleurt oranjerood onder een wolkeloze hemel. Was emigreren wel zo'n goed idee?

Als het zeven uur is en haar dienst erop zit, loopt ze terug naar de ingang. Elke avond haalt haar vriend haar op en rijden ze terug naar hun woning, het eenkamerappartement van krap 30vierkante meter waar ze haar doorzonwoning in Maarssen voor inruilde. Onderweg wijzen ze naar de donkere hotels en cafés langs de kant van de weg. Het zijn er telkens meer.

Beeld Marcel van den Bergh

De toerist

Chiara Mancin (37)
'Mijn vrienden in Turijn zeggen: je bent gek dat je naar Sharm el Sheikh gaat. Het is daar oorlog. IS zit daar. Maar ik weet dat het hier anders is dan in de rest van Egypte. Het is veilig. Ik kom al zes jaar met mijn man naar Sharm. De zon schijnt altijd en je kunt prachtig duiken. Andere jaren waren hier veel meer Italianen, veel Engelsen en Russen ook. Nu zie je alleen nog Arabieren, vrouwen in boerkini op het strand. Ik heb er geen problemen mee, het is leuk voor de Egyptenaren dat ze hier nu ook op vakantie kunnen omdat het allemaal veel goedkoper is. Voor ons heeft dat ook voordelen. Wij verblijven dit jaar in het Jolie Ville, een luxe resort direct aan zee. Andere jaren hadden we daar het geld niet voor.'

Ze zijn wel wat gewend in Sharm el Sheikh. In het vissersdorp, dat halverwege de jaren tachtig werd ontdekt als vakantieparadijs, vond in 2005 de ergste terreurdaad in de Egyptische geschiedenis plaats. Op drie plekken in de badplaats werden aanslagen gepleegd, waarvan twee bij een hotel. Er kwamen 83personen om het leven onder wie veel toeristen. Een aan Al Qaida gelieerde groepering eiste de aanslag op. In 2010 beet een haai een Duitse toerist dood. Er werden meer zwemmers aangevallen en de zee moest tijdelijk worden afgesloten. Het jaar daarna brak de Egyptische revolutie uit. Hoewel het rustig bleef in de badplaats, werden toeristen voor de zekerheid teruggevlogen. In 2013 en 2014 bracht onder andere Nederland een tijdelijk negatief reisadvies uit vanwege onrust en de kans op aanslagen. Weer werden vakantiegangers teruggehaald.

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Marcel van den Bergh

De souvenirverkopers

Ibrahim Rapee (52) en zijn zoon Mustafa (27)
Ibrahim: 'Ik heb veel meegemaakt in al die jaren dat ik hier woon. Er zijn aanslagen geweest, er was de revolutie. Maar nooit, nooit, nóóit was het zo rustig als nu. Vroeger kreeg ik zo'n honderd toeristen in m'n winkel per dag. Nu zijn het er maximaal tien, vooral Egyptenaren. Die komen hier niet om beeldjes van piramides te kopen. Ze interesseren zich niet voor beschilderde papyrus. Ik loop tien maanden achter met de huur. Hoe kan ik die betalen als ik niets verdien? Voor jonge mensen, zoals mijn zoon Mustafa, is het het allermoeilijkst.' Mustafa: 'Ik ben net getrouwd, maar mijn vader moet me financieel steunen. Al mijn vrienden zijn naar Europa om werk te zoeken. Het is hier veilig. Waarom komen de toeristen niet?

Een restauranthouder danst op zijn lege terras. Beeld Marcel van den Bergh.

De toeristen bleven telkens weg, een paar dagen, soms zelfs een paar maanden, maar ze kwamen altijd weer terug. Nooit was het effect zo desastreus als nu, nu de boel al bijna een jaar stil ligt. Gooma woont hier al twintig jaar. Altijd had hij werk, tot nu. Hij heeft er een slecht humeur van gekregen. Een Egyptische man hoort niet onderhouden te worden door zijn vrouw.

Thuis in Nederland keken sommigen er vreemd van op toen De Bie opeens ging samenwonen met een twintig jaar jongere Egyptenaar. Was hij niet uit op haar geld? De Bie haalde haar schouders op. Als het waar was van dat geld, dan was hij nu toch allang weg geweest? Er staat niks op haar spaarrekening, maar hij is er nog.

Er waren er ook die het een dapper besluit noemden, en er zijn dagen dat ze dat zelf ook vindt. Maar vaker vraagt ze zich af of ze er goed aan heeft gedaan. Geld en tijd om te genieten van haar exotische bestaan is er niet. Er zijn de ruzies met haar geliefde, die doet waar hij zin in heeft. Soms loopt hij de deur uit zonder iets te zeggen en komt uren later pas terug.

Enkele reis

Natuurlijk, voor de mensen hier is het allemaal vele malen moeilijker. Zij kan altijd nog terug, ontsnappen uit deze trieste situatie. Misschien moest ze dat maar doen ook. Op 10november vliegt De Bie naar Nederland. Om familie en vrienden te zien, vertelde ze zichzelf toen ze het ticket kocht. Maar een ticket terug naar Egypte heeft ze niet. Als ze in Nederland blijft, is het waarschijnlijk over met Gooma. Hij heeft niet eens een paspoort, hem naar Nederland halen zal lastig worden.

Eigenlijk, denkt de Bie weleens, zou ze meer in het leven moeten staan als de Egyptenaren. Inshallah, zeggen ze hier. Als God het wil. Ze stapt de 10de in dat vliegtuig naar Amsterdam en ze komt terug naar Egypte, als God het wil.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden