Schrijvers over boeken in coronatijd: ‘Het is beangstigend hoe kneedbaar de bevolking is’

Met welk boek trekken schrijvers zich terug tijdens de coronacrisis? Deze week de Belgische succesauteur en Libris Literatuurwinnaar Yves Petry (1967).

'Belgen voelen zich meer deel van het continent en doen wat er in Frankrijk wordt gedaan: alles dicht.'Beeld Joris Casaer.

Welk boek leest u nu?

‘Tegenwoordig verschans ik mij achter een muur van boeken, voornamelijk filosofische werken. Ik heb net Eurotaoïsme van Peter Sloterdijk uit. Dat is in 1989 geschreven, toen was het apocalyptisch bewustzijn ook al volop aanwezig. Hij schreef een mooie zin: ‘De enige catastrofe die ons werkelijk zal overtuigen, zal de catastrofe zijn die niemand overleeft.’

Geen vrolijke Frans.

‘Ja, hij is een beetje pessimistisch, maar ik houd daarvan.’

Waarom spreekt u dat aan?

‘Omdat er een waarheid in zit die weinig gezegd wordt en die aansluit bij mijn levensgevoel. Het zijn zeldzamere boeken.’

En tegendraads?

‘Ja, als tegenwicht tegen het manisch optimistische in onze maatschappij. Nu niet natuurlijk. Dankzij corona. Maar doorgaans domineert een doorgeslagen optimisme: dat we het zo goed doen en dat de hele wereld het ook zo goed moet doen als wij. Dat we dan allemaal gelukkig zijn. Terwijl dat niet geldt op individuele schaal. Het menselijke probleem is niet opgelost met vooruitgangsdenken alleen. Ik voel me prettiger bij boeken die een gevoel van malaise uitdrukken, omdat ik dan onder gelijkgestemden ben.’

Dan zijn het nu gouden tijden voor u?

‘Ik neig altijd al naar zulke boeken, ook in zogenaamd betere tijden.’

Is er nog een verschil tussen Belgen en Nederlanders als het gaat om Sloterdijks apocalyptische bewustzijn?

‘Nee, dat denk ik niet. Met de corona-aanpak zie je dat Nederland Angelsaksisch georiënteerd is. Niet alleen cultureel maar ook politiek. Denk ook aan jullie anti-EU-stemming die bij ons zo goed als onbestaand is. Nederlanders beschouwen zichzelf als halve Britten of Amerikanen. Belgen voelen zich meer deel van het continent, en doen wat er in Frankrijk wordt gedaan: alles dicht. Groepsimmuniteit is bij ons als strategie nooit ernstig overwogen.’

Welke aanpak spreekt u persoonlijk meer aan?

‘Mijn gezond verstand lijkt mij in deze tijden van corona in de steek te hebben gelaten. Instinctmatig heb ik de neiging mij te verzetten tegen eenheidsdenken. Maar nu weet ik het niet. Wel zou ik in België graag eens een tegenstem horen. Ik vind het beangstigend hoe kneedbaar de bevolking is. Er klinkt geen enkel woord van protest in de media, hoewel er door de overheid drastisch in ons persoonlijk leven wordt ingegrepen. Je mag geen vrienden meer ontvangen in je eigen huis. Is dat juridisch oké? Hoeveel heeft de overheid te zeggen over wat er onder je eigen dak gebeurt?

‘Daarnaast vraag ik me af: is de mortaliteit in 2020 zo exponentieel gestegen omdat in Italië duizenden hoogbejaarde mensen zijn gestorven? Maakt dat nou echt zoveel uit? Of is het enige verschil dat ze nu allemaal tegelijk sterven waardoor ons gezondheidssysteem verstopt raakt. Gaat het alleen maar om een probleem van het systeem? Mensen sterven. Dat is tragisch maar dat deden ze voor corona ook al. Ik weet het ook niet maar de heersende eenstemmigheid vind ik bedenkelijk.’

Als schrijver bent u ervaringsdeskundige in het alleen thuiswerken. Heeft u een tip voor de lezer?

‘Haal geen wc-papier maar andersoortig papier in huis, het liefst beschreven door een pessimistische auteur. Bijvoorbeeld door de Oostenrijkse schrijver Thomas Bernhard, van wie recent nieuwe vertalingen zijn verschenen in het Nederlands. Hij is een inktzwarte auteur met een intense subjectieve stijl. Ook dat kan helpen bij het opbouwen van een soort immuniteit tegen de wereld.’

Kunt u ook nog om iets glimlachen in deze tijd?

‘O, maar ik vind deze auteurs eigenlijk om te glimlachen hoor. In pessimisme zit veel esprit en humor. Deze boeken versomberen mij niet. Ik kikker er juist van op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden