Reizen Isles of Scilly, Engeland

Schrijver Sarah Meuleman is gids op de Isles of Scilly, ‘Onwerkelijk zo dicht bij het hart van mijn verhaal te zijn’

Schrijver Sarah Meuleman koos de Isles of Scilly als locatie voor haar roman De vondeling. Hoe doe je zoiets, als schrijver? ‘Simpel. Je pakt een atlas en speurt naar speldenprikjes op de wereldkaart.’

Beeld Eric Lange

Fragment

In een zweterige trui schuurt ze met haar mouw langs de bicep van een visser die naar buiten kijkt, terwijl hij zachtjes neuriet in zichzelf. Voor haar zitten een moeder en haar zoon, een stille jongen van een jaar of tien die op z’n buddy ademloos een filmpje kijkt. De piloot draait gefocust aan duizend knoppen, terwijl het vierpersoons vliegtuigje alle kanten op zwaait en zwiept.

Zo kwam ik aan op de Isles of Scilly (spreek uit silly), in een bibberend vliegtuigje dat opsteeg vanaf Land’s End nabij Penzance. Slingerend, maar veilig, landde ik op St Mary’s, het grootste eiland van de locatie die ik had ‘gescout’ voor mijn roman. Hoe doe je zoiets, als schrijver? Simpel. Je pakt die beduimelde schoolatlas, slaat hem open op je schoot en speurt naar speldenprikjes op de wereldkaart.

Die speurtocht leidde me naar een archipel ten zuidwesten van Engeland, een historische plek, bewoond sinds het Stenen Tijdperk en eeuwenlang de laatste ‘halte’ voor schepen die vanuit Europa koers zetten naar Amerika. Diezelfde schepen keerden terug met schatten uit de Nieuwe Wereld en vielen regelmatig ten prooi aan plunderende piraten.

De Nederlandse vloot werd zo vaak beroofd dat het land in 1651 de oorlog verklaarde aan de Isles of Scilly. De 335-jarige oorlog is een van de langstlopende oorlogen ooit, al komt dat vooral omdat iedereen hem vergeten was. Pas in 1986 reisde een Nederlandse ambassadeur naar het eiland om een einde te maken aan de eeuwenlange, bloedeloze strijd die tussen de twee landen ‘woedde’.

De Scillies (bewoners verbieden je om Scilly islands te zeggen) liggen op zo’n 50 kilometer van Cornwall en relatief dicht bij elkaar, maar door de hoge golven en moeilijk zichtbare rotsen kan de overtocht zelfs voor een ervaren stuurman hachelijk zijn. Alleen in de zomer pendelen de pretferry’s van het Engelse ‘vasteland’ naar het eiland en die staan alom bekend als vomit comets – geen verdere uitleg nodig.

Zonder zeebenen kan het ook: op twintig minuten per helikopter of per vliegtuig van waaruit ik de eilanden schitterend zag opdoemen in de Atlantische Oceaan.

Fragment

Van zo hoog lijkt de oceaan haast bewegingsloos, kabbelend als een vredig lentebeekje. Hier en daar duiken stukken land uit het helblauwe water op, als moedervlekken, aarzelend, alsof ze elk moment kunnen besluiten om toch onder te gaan, zoals de rest van het land eeuwen geleden heeft gedaan.

Beeld Eric Lange

Volgens de legende zat de archipel ooit aan Cornwall vast en heette toen Lyonesse. Tijdens een storm zou het als een Atlantis zijn overstroomd en de flarden land die overblijven vormen nu de Isles of Scilly. De vissers hier beweren dat je bij een rustige zee de kerkklokken van het oude land nog kunt horen luiden onder het water.

Legenden horen bij een eiland: mysterieuze, soms gruwelijke verhalen. Ze verklaren de vorm van een rots, het zinken van een schip, het verrijzen van een graftombe.

Die eerste avond loop ik over de spookachtige, stenen kade van St Mary’s. Een gure wind jaagt door mijn haren, wurmt zich door de knoopsgaten van mijn rode regenjas, ik voel de hobbelige kinderkopjes onder mijn laarzen, loop langs witte cottages en waan me in de The Wicker Man.

Om de hoek van de kade ligt Hugh Street, de hoofdstraat van St Mary’s. Een paar winkeltjes, ijskraampjes en pubs met eilandwaardige namen als The Mermaid Inn. Er is nauwelijks straatverlichting, een zwiepende lamp beschijnt een bord met daarop een halfnaakte vrouw – die gaat recht de roman in.

Fragment

Op de hoek zit de Mermaid Inn, een bruine visserskroeg met een uithangbord waarop een roodharige zeemeermin geschilderd is. Een oudere man staat voor de deur te roken. Als ze voorbijloopt, begint hij te lachen, eerst zachtjes, een flauw gegrinnik, dan steeds harder. Lacht hij haar uit?’

‘Star Castle’, grijnst de man en hij wijst naar het fort dat op een heuvel achter de hoofdstraat ligt. ‘De kanonnen zouden ons beschermen tegen aanvallen van buitenaf.’ Hij knijpt zijn ogen tot spleetjes. ‘Maar de échte vijand komt hier niet van buiten, ze komt van daar.’ Zijn sigaret wijst naar het water, de zee die hele vloten heeft doen zinken, die duizenden drenkelingen op haar geweten heeft.

Ook Hugh Street viel aan overstromingen ten prooi, ligt net tussen twee baaien in. Talloze keren is de hoofdstraat door de golven afgetroefd, net zo vaak bouwden de stugge Scillonians alles op dezelfde plek weer op.

Hugh Street is een van de schaarse verharde wegen op het eiland. Er rijden nauwelijks auto’s op St Mary’s en helemaal niet op de kleinere eilanden waar bewoners zich in afgedankte golfkarretjes verplaatsen: boodschappen achterop, racend over zanderige paden. Alles op de Scillies lijkt een maatje kleiner: auto’s, straten, boten, huizen. Alsof het bestaan hier minder écht is, poppiger, onschuldig haast. Zo had politieman Colin Tayler alle tijd om zijn autobiografie te schrijven (over goudvisontvoeringen en oneigenlijk wc-gebruik – de filmrechten zijn verkocht), er is een ‘eilandkat’ die Mowgli heet en een busdienst die iedereen als ‘Katie’ kent.

Beeld Eric Lange
Beeld Eric Lange

Op een gehuurde fiets zoef ik de volgende ochtend langs lage stenen muurtjes en gele narcissenvelden, een bloem die het goud van de Scillies wordt genoemd. Het landschap glijdt voorbij als een ansichtkaart met bonte bloemen, groene heuvels en azuurblauwe zee. Ik stop bij wat ze hier een ‘eerlijkheidsstalletje’ noemen: een brakke houten schuur met open deur waar je alles van sapjes tot tweedehands romans kunt meenemen tegen een vrijwillige bijdrage in de metalen bus. Nee, fietsen en voordeuren gaan op dit eiland niet op slot.

Rondom St Mary’s liggen de zogenaamde off islands: Tresco, St Martin’s, Bryher en St Agnes. Ik laat me zo snel mogelijk naar St Agnes varen, de plek die een bijzondere rol in de roman vertolkt. Het eiland met amper tachtig inwoners heeft een schilderachtige zeventiende-eeuwse vuurtoren, een eigen schooltje en de kleinste ijsfabriek te wereld.

Ik weet waar ik moet zijn. Ik heb me ingelezen en begrepen dat er van St Agnes naar het onbewoonde Gugh (spreek uit als glue-zonder-l) een strook zand loopt die alleen bij eb begaanbaar is. Bij vloed zijn de eilanden van elkaar gescheiden. Op een rots blijf ik staan en heel even voel ik me Robin, 8 jaar oud.

Fragment

Op de rots waar ze staat, kan ze ver kijken, tot voorbij Gugh. Trots toont ze aan haar schildpad de rode plastic verrekijker die om haar hals bungelt. ‘Dit is een verderkijker, Bill, een échte verderkijker. Daar kan ik ontzettend goed mee zien, wel tot áchter de horizon.’ Ze weet niet precies waar de horizon ligt, maar het is een prachtig woord en het klinkt ontzettend ver.’

Het strand is vrij nu, maar de twee brandingen naderen elkaar en straks, als het vloed is, vloeien ze samen in een kolkende zee.

Beeld Eric Lange
Beeld Eric Lange

Fragment

Het monster met de twee monden is er al en neemt grote happen uit het strand aan beide kanten. Waar nu nog zand ligt, stroomt straks alleen nog water, dan botsen de golven als woeste boksers tegen elkaar op en kom je met geen boot meer veilig aan de overkant.

Ik loop over het maagdelijke zand; ik ben vandaag de eerste. Dat gevoel: een eiland waar je in vers zand een voetafdruk kunt zetten, waar je nog stranden kunt ‘ontdekken’ en een hele dag ongezien kunt zijn.

Bij de rotsen van Gugh buig ik door mijn knieën. Hier ligt het begin van mijn roman. Het voelt onwerkelijk zo dicht bij het hart van mijn verhaal te zijn. Hier lag ze. De vondeling.

Fragment

‘In paniek tilt ze de kleine bundel op die vochtig voelt en zwaar. Word warm, word warm. Ze drukt de natte doek tegen haar borst. Beweeg, beweeg. Ze drukt harder, wiegt de bundel terwijl alles in haar weet: dit is geen pop. Dit is geen speelgoed. Dit is écht.’

Een tweede plek die echter lijkt dan hij in mijn verbeelding had kunnen zijn, is Old Church op St Mary’s waar een kerkhof ligt dat zo klassiek en pittoresk is dat zelfs de Brontë-zussen het niet Britser hadden kunnen verzinnen. Ik loop langs een stenen kerkje, over glooiende zoden met overwoekerde en verzilte zerken. Aan de rand van het kerkhof zie ik de verticale tombe waar een dominee in 1809 rechtop begraven werd – ook na zijn dood wilde hij uitkijken over zijn geliefde baai.

Ondanks de charme en de schoonheid van de Scillies, zijn het vooral deze verhalen die de eilanden voor mij als schrijver onweerstaanbaar maken: granieten rotsen met namen als Devil’s Punch Bowl en Loaded Camel Rock, een verborgen strand als Periglis, een vuurtoren die ondubbelzinnig ‘Penninis Head’ wordt genoemd. Dit oord boordevol legenden vraagt er eigenlijk om nog jaren, eeuwen in de luwte van de verbeelding te blijven bestaan – maar ik kon het niet laten. Met De vondeling heb ik er nog één legende aan toegevoegd.

De vondeling, de roman van Sarah Meuleman die speelt op de Scillies, is verschenen bij Lebowski.

Beeld Eric Lange
Beeld Eric Lange

Hoe kom je er?

De Isles of Scilly zijn bereikbaar per ferry vanaf Penzance, per vliegtuig of heilkopter vanaf (onder meer) Land’s End. Check de online planning voor tijden die op het laatste moment sterk kunnen wijzigen door de weersomstandigheden: visitislesofscilly.com.

Vanaf Hugh Town Quay op St Mary’s gaan in de zomer regelmatige veerdiensten naar de kleinere eilanden, tijden zijn wisselend en afhankelijk van de getijden.

Fietsen kan op St Mary’s en is een must. Of je kunt net als de bewoners in een golfkarretje gaan rijden.

Events

Gig rowing wordt hier haast als een religie beschouwd. De gig, een type roeiboot, is van oudsher een reddingsboot die grotere schepen veilig langs de rotsen leidde. Elk jaar in mei worden hier de World Pilot Gig Championships gehouden.

Taste of Scilly Festival: een culinair festival boordevol island delights gedurende de hele maand september.

Eten en drinken

Bryher: The Crab Shack voor liefhebbers van schaaldieren, kies je eigen krab, een botersoort-met-smaakje, schort om, handen vrij en…smikkelen!

St Agnes: The Turk’s Head, fantastische pub waar je tussen de vissersnetten en nep-patrijspoorten geniet van ouderwetse vissersromantiek.

St Mary’s: Kavorna Cafe & Bistrot voor soep, broodjes, drinkbare koffie en een sneetje heerlijke lemon pound cake.

St Martin’s: Het High Tide Seafood Restaurant is het meest afgelegen visrestaurant in de UK, alles dagvers en verrassend verfijnd.

Beeld Eric Lange
Beeld Eric Lange

Verblijf

Star Castle, het fort in de vorm van een achtpuntige ster, is tegenwoordig een viersterrenhotel. Vraag naar een kamer tussen de dikke muren van het oude garnizoen. Het restaurant is heerlijk, het beste wat het eiland op culinair vlak te bieden heeft.

Wie houdt van afzondering: ook op de kleine eilanden zijn uiteenlopende vakantiehuizen te huur, van pipo-de-clown-wagens tot modernistische pareltjes. Reserveer tijdig, vaak zijn ze maanden van tevoren volgeboekt. Voor stylish cottages met zeezicht: tresco.co.uk

Kamperen kan sober op het fraai gelegen Troytown Farm Campsite op St Agnes, of op z’n glampings in Penninis Farmn Luxury Camping, waar alles duurzaam, biologisch en hyper-comfortabel is.

CO2-uitstoot

De reisredactie vermeldt in samenwerking met voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal de CO2 belasting van elke reis en het bedrag dat het compenseren hiervan kost bij twee aanbieders: Trees for All en Fair Climate Fund. Per auto en veerboot naar de Isles of Scilly levert 500 kg CO2-uitstoot op, volgens Milieu Centraal. Dat is te compenseren voor 7,50 tot 10 euro via treesforall.nl of fairclimatefund.nl. Meer informatie op klimaatwijsopvakantie.nlmilieucentraal.nl/vakantievervoer

Beeld Eric Lange
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden