Filmrecensie L’atelier

Schijnbaar achteloos, meanderend, ontstaat in L’atelier een gelaagd groepsportret (vier sterren)

Gaandeweg versmalt L’atelier tot een broeierig duet, waarin de hoofdpersonen steeds van machtposities wisselen.

L'atelier. Foto L'atelier

Vindt de moord meteen plaats in hoofdstuk 1? Misschien met een kalasjnikov? En welke locatie moet het worden: de scheepswerf, of toch de haven waar de rijkaards aanmeren met hun jachten?

De vragen volgen elkaar in rap tempo op in L’atelier, wanneer een stel jongeren uit La Ciotat, een ooit welvarende badplaats nabij Marseille, begint aan een schrijfworkshop van de gerenommeerde Parijse auteur Olivia Dejazet (Marina Foïs). Het idee is dat ze samen een literaire thriller fabriceren die daadwerkelijk zal worden uitgegeven.

Mooi, hoe de film bij het brainstormende groepje aan tafel kruipt en hoe schrijver en regisseur Laurent Cantet en co-scenarist Robin Campillo doen wat ze ook in hun meesterwerk Entre les murs (2008) deden. Schijnbaar achteloos, meanderend van de ene close-up naar de andere, ontstaat een gelaagd groepsportret. De dynamiek tussen Dejazet en haar cursisten blijkt minstens zo spannend als de onderlinge verhouding van de jongeren, terwijl de dialoog, grotendeels geïmproviseerd door de overwegend non-professionele cast, de meest uiteenlopende onderwerpen aaneensmeedt.

De cursisten kissebissen over literair-filmische verteltechnieken, de etniciteit van de dader uit het nog te schrijven verhaal, de nasleep van terroristische aanslagen, de geschiedenis van de scheepswerf, enzovoort. Springlevende, vaak explosieve gesprekken zijn het, waarin Dejazet zich soms amper staande houdt tussen haar cursisten, die allen afkomstig zijn uit een milieu dat totaal verschilt van het hare.

Je kunt je makkelijk voorstellen dat L’atelier zich volledig op de workshop zal concentreren, à la Entre les murs. Maar net wanneer het losse klassfeertje er goed in zit, hecht de film zich aan cursist Antoine (Matthieu Lucci): een introverte eenling die het grootste schrijftalent van de groep bezit, maar steeds de kont tegen de krib gooit.

Van het leslokaal glippen we naar Antoines kamer, waar hij internetfilmpjes van extreemrechtse figuren kijkt, of naar een avondje hangen met de niet al te frisse vrienden van zijn neef. Wanneer in die groep een pistool rondgaat, voorspelt dat weinig goeds.

L’atelier. Drama. Regie Laurent Cantet. Met Marina Foïs, Matthieu Lucci, Florian Beaujean, Mamadou Doumbia, Mélissa Guilbert, Warda Rammach, Julien Souve, Issam Talbi en Olivier Thouret. 113 min, in 17 zalen.

Het is net alsof Cantet en Campillo, evenals hun personages, flink hebben gespard over de mogelijke ingrediënten van hun vijfde gezamenlijke film, en uitkwamen bij een vloeiende mix van docudrama en psychothriller. Aan Antoines zijde wordt L’atelier telkens iets filmischer qua cameravoering, minder documentaire-achtig. Hoe ver gaat zijn fascinatie voor geweld? Wat zeggen zijn bloederige literaire verzinsels over hemzelf en waarom interesseert hij zich, méér dan de andere cursisten, voor Dejazet?

Die interesse is wederzijds. Dejazet, duidelijk geïntrigeerd door de jongen, hoopt in hem inspiratie te vinden voor haar nieuwe, vastgelopen roman. Hun wegen kruisen elkaar voortdurend, ook buiten de workshop ; geleidelijk versmalt L’atelier tot een broeierig duet, waarin Dejazet en Antoine steeds van machtspositie wisselen. Actrice Marina Foïs en debutant Matthieu Lucci blijken aan elkaar gewaagd: zij met een sluimerende agitatie in haar spel, hij indrukwekkend stug en hoekig. Je weet nooit waar het heengaat met die twee.

De enige zekerheid lijkt het al zoveel eerder geïntroduceerde pistool. In een film die volop expliciete aandacht besteedt aan het structureren van een plot, kan zo’n wapen simpelweg niet ongebruikt blijven – zou je denken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.