In

De Gids reizen

Schaatsen op Zweeds natuurijs: zo plan je de reis

In Beeld Getty Images/Johner RF

In Zweden ligt zoveel ijs om te schaatsen dat de inwoners er zelf een beetje achteloos over doen. De meren zijn kilometers groot en liggen van december tot en met april dicht. De beste ijsbestemmingen voor krabbelaars en fanatiekelingen. 

Eigenlijk gek: voor een wintersportvakantie betalen veel mensen duizenden euro’s. Zelfs als je in een afgeleefde Franse skiflat in Les Arcs zit, zijn de kosten voor het eten, uitrusting en de reis nog pittig. Om in Zweden te komen leg je ook een flink bedrag neer, maar dan maak je wel iets bijzonders mee. En dan hebben we het nu eens niet over een skivakantie maar over iets veel originelers: een schaatstrip.

Hoe kom je er? Dat is de eerste vraag waar een Zweden-wintertrip mee begint. Want je kunt wel de auto pakken maar dan ben je minstens anderhalve dag onderweg want de meeste bestemmingen liggen op 1500 kilometer afstand of nog veel verder. Dan ligt een vliegreis meer voor de hand. Als je met een groepje gaat kun je natuurlijk om de beurt rijden. Vliegen via Trondheim of Stockholm is het handigste, een auto huren (met goede winterbanden) kan natuurlijk op het vliegveld. Er zijn wel enkele plekken waar je ook zonder auto uit de voeten kan, tipt Fred Geers van de website www.nordicskatingcenter.nl Hij noemt bijvoorbeeld Sigtuna, een stadje 12 kilometer ten noorden van Stockholm dat een treinverbinding heeft met luchthaven Arlanda. Daar zijn schattige huisjes via AirBnB te vinden vlakbij het meer.

Koud? Ja, heel erg. Maar er staat niet zoveel wind als bij ons, dus het is te doen. Er wordt ons steeds op het hart gedrukt: kleed je in lagen. Minstens drie. En zet een skibril op.

De Zweedse schaats lijkt nog het meeste op een langlauf-schoentje in combinatie met een Friese doorloper en een klapschaats. Beeld Getty Images/Maskot

Hoe schaats je in Zweden? Met schaatsen natuurlijk. Maar ze zijn anders dan ‘onze’ noren. Het lijkt nog het meeste op een langlauf-schoentje in combinatie met een Friese doorloper en een klapschaats. Snapt u het nog? Je staat vrij laag op het ijs en dat is fijn. Toch eigenwijs op de eigen Hollandse schaats op een Zweeds meer? Dat kan. Maar dan ga je genadeloos onderuit. Het Zweedse ijs is door de kou natuurlijk heel erg dik, maar gek genoeg toch niet altijd even betrouwbaar. Door harde wind kunnen wakken ontstaan die daarna zijn opgevroren. Zo komen ook scheuren en hobbels in de ijsvloer. Ook weet je niet precies wat er onder de sneeuw ligt. Daarom loopt de punt van de schaats een beetje omhoog, dan glij je makkelijker over die oneffenheden. Omdat er zoveel bevroren water is, is het niet te doen om overal de betrouwbaarheid van het ijs te markeren zoals we in Nederland zijn gewend. Maar Zweden zijn voorzichtig van aard, dus nemen ze de schaatsveiligheid heel serieus. Vandaar dat je elke Zweed ziet schaatsen met twee oranje dingen aan een touwtje om de nek. Daar zitten ijspriemen in, zodat je uit een wak kunt klimmen. In ieders rugzakje zit standaard een veiligheidslijn. Ook anders: schaatsen met stokken. Die hebben meerdere functie: je kunt er het ijs mee testen maar ook jezelf op hobbelige stukken vooruit duwen. En dat is af en toe best nodig.

Bolderburen in de Zweedse sneeuw Beeld Getty Images/iStockphoto

Waar zijn de plekken om te schaatsen? Dat zijn er minder dan je zou denken. Omdat er in Zweden maandenlang ijs ligt, is het niet iets bijzonders en wordt er niet heel vaak geveegd. Als het een paar dagen sneeuwt en het ziet ernaar uit dat het blijft sneeuwen, gaan de Zweden al helemaal niet het ijs op om te vegen. Zonde van de inspanning, vindt men. Waar moet je dan zijn als schaatsgrage Nederlander? Wanneer je echt fanatiek bent, kun je er voor kiezen om op ‘ijssafari’ te gaan. Dat kan bijvoorbeeld met een organisatie als Almgrens. Zij organiseren al twintig jaar reizen naar - op dat moment - de beste schaatsplekken in Zweden. Er staat donderdag een mini-busje startklaar bij het vliegveld met tassen met schaatsuitrustingen. Vanaf dat moment word je (met een groepje) steeds naar het beste ijs geloodst. En natuurlijk naar (basic) hotels. 

Zondagochtend maak je de laatste kilometers op natuurijs om ’s middags weer richting het vliegveld van Stockholm te gaan. IJskenner Fred Geers was al een paar keer mee: ‘Je voelt je net een poolreiziger op zoek naar Zweeds ijs.’ Geers geeft toe dat dit de manier van reizen is voor doorgewinterde schaatsliefhebbers. ‘Want dat is een fanatiek clubje hoor,’ lacht hij. ‘Het is schaatsen en niks anders.’ Ben je minder bloedfanatiek dan kun je kiezen voor een stadje of een hotel en daar je reis om heen plannen. En dan ook nog iets anders doen dan alleen schaatsen: langlaufen, wandelen of heel lekker eten.

Katrinelund in de winter Beeld x

De Zweedse chef

Ondernemer en chef-kok Roger Hjälm van hotel-restaurant Katrinelund Gästgiveri & Sjökro (zeekroeg) kwam vorig jaar een online filmpje tegen over die paar dagen dat er ijs lag op de grachten van Amsterdam. Hij keek naar buiten en zag het enorme bevroren Hjälmarmeer voor zijn restaurant liggen en bedacht toen dat de Nederlandse schaatsers hier natuurlijk van zouden smullen. Hij zocht contact met onder meer de Volkskrant en nodigde ons uit om het eens ter plaatse te komen bekijken. Met sparren, ossenbloedrode huisjes en inderdaad een giga meer voor de deur: het is helemaal ‘Bolderburen’ in kerstsfeer. Hij had er niet bij verteld dat zijn restaurant het beste in de wijde omgeving is en dat er in de zomer watervliegtuigen uit Stockholm landen om hier te gaan lunchen. Er wordt hier dan ook op hoog niveau gekookt. Hjalm had eerder een succesvolle zaak in Stockholm. In Katrinelund werkt hij met de boeren en vissers uit de buurt. Denk aan verse snoekbaars uit het meer, wilde eend, hert, paddestoelen, bessen en brandnetels.

Met een lokale sportwinkel heeft hij een afspraak dat er geveegd wordt als hij gasten heeft. Het liefst voor de deur, maar hij brengt zijn gasten ook graag een eindje verderop waar de Zweden ook hun ijspret beleven. Daar is een soort van ‘koek&zopie’, er zijn vuurplaatsen om je eigen hotdog te grillen en sleetjes om kinderen in voort te duren. Op een uur afstand ligt het wintersportoord(je) Garphyttan/Annaboda waar je langlaufski’s kan huren en langs zeer goed bewegwijzerde paden door de bossen kan glijden.

Het arrangement dat Roger Hjälm aanbiedt is niet goedkoop: drie nachten verblijf in een tweepersoonskamer in, incl. gastronomisch vijfgangendiner, uitgebreid ontbijt en schaatstoer, vrij gebruik van hot tub, gym en sauna, kost €760 p.p. excl. vlucht. Via  hun site heb je direct contact met de receptie en kun je al je sportieve wensen kenbaar maken.

Luchtfoto van Katrinelund Gästgiveri & Sjökro aan het meer Beeld rv
Langlaufen bij het Zweedse Annabodan Beeld rv

Sigtuna

Aan het Mälarmeer ligt een heel oud stadje: Sigtuna, het Marken van Zweden . Over deze bestemming is Fred Geers van Nordic Skating Center echt enthousiast: ‘Het is een aantrekkelijk stadje waar men het schaatsen echt serieus neemt, de gemeente zorgt ervoor dat de banen het hele seizoen sneeuwvrij zijn, dat zie je elders in Zweden eigenlijk zelden.’ Op 17 februari wordt er een toertocht georganiseerd: Sigtunarännet. Maar het belangrijkst: de banen worden hier zo geveegd dat je er met je eigen Noren uit de voeten kunt. En je kunt het makkelijk combineren met een bezoek aan Stockholm.

Andere ijsbestemmingen

Helemaal in het Noorden in Zweeds Lapland ligt het plaatsje Luleå. Hier wordt door twee Nederlanders ook een schaatsmarathon gehouden eind februari. Daar zijn ook veel meer mogelijkheden dan schaatsen, zoals sledetochten en langlaufen.

Bij de plaatsjes Mora en Orsa liggen twee grote meren. Vlakbij het ijs zijn hotels en blokhutten. Sinds 2004 organiseert de OrsaMoraSkating hier op beide plekken tochten. Het leuke van deze streek is dat je er ook kunt skieën. In het Kungshaga-hotel biedt men bijvoorbeeld een winterpakket aan. https://www.kungshaga.se/nl/

Ten zuiden van de stad Linkjöping ligt in het plaatsje Rimforsa het ‘Björkfors Kajak & Hostel’. Vanuit dit basic hotel worden van januari tot en met maart tochten georganiseerd. Voor 4 nachten volpension betaal je 390 euro.

Kenner en lezer Pauline van den Brandhof noemt Runn nog als aanrader. ‘Hier wordt, in tegenstelling tot veel andere plekken in Zweden veel geveegd. En dan niet een baantje van twee kilometer. Hier worden echt kilometers gemaakt.’ Ook hier worden in februari tochten op het ijs georganiseerd. 

Handige sites met schaatstochten met gidsen

Koek & zopie in een ossenbloed rode caravan an het Hjälmarmeer Beeld rv
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden