Schaatsen is echt geen grap

Schaatsen is de tweede liefde van Chad Hedrick, Shani Davis, Cindy Klassen en Clara Hughes. Zij blonken uit in een andere sport, maar schopten het ook op de langebaan tot wereldkampioen....

Shorttrackers vragen het Shani Davis, wielrenners polsen Clara Hughes. Skeelers schieten Chad Hedrick nieuwsgierig aan en als ijshockeyers het verleden van Cindy Klassen beter zouden kennen, zou ook zij regelmatig worden geconfronteerd met de kwestie.

Is schaatsen zo gemakkelijk als het lijkt?

De vier schaatsers kunnen zich de vraag voorstellen. Zij maakten naam in shorttrack, wielrennen, skeeleren of ijshockey. Hun achtergrond, in theorie een handicap, bleek geen beletsel voor een schaatsloopbaan. Zij stootten spoedig door naar de top en werden wereldkampioen.

Davis, Hughes, Hedrick en Klassen begrijpen dat hun (voormalige) collega's denken: als schaatsen werkelijk zo eenvoudig is, dan moeten wij misschien ook de overstap wagen.

Het viertal zal aspirant-schaatsers niet tegenhouden. Zij hebben in twee sporten uitgeblonken, redeneren ze, dus het is niet op voorhand uitgesloten dat andere atleten hetzelfde kunnen.

Tegelijkertijd bespeuren de Canadese vrouwen en Amerikaanse mannen bij zichzelf soms een lichte vorm van irritatie. Uit de belangstelling spreekt gemakzucht. En gemakzuchtig zijn zij niet. Zij hebben schaatsen nooit onderschat. Ambitie is wat hen bindt.

Hedrick: 'De tweede plaats is voor mij niet genoeg. Ik ben een winnaar.' Hughes: 'Ik ben begonnen om op de lange afstanden de beste te worden. Niet van Canada, van iedereen.'

De Olympische Spelen zijn van meet af aan het doel geweest van de vier sporters die om uiteenlopende redenen bij de ijsbaan belandden.

Klassen (25) stortte zich uit teleurstelling op schaatsen nadat ze kort voor de Winterspelen van Nagano haar plaats in het Canadese ijshockeyteam verloor. Hughes (32) vond na een lange loopbaan als profwielrenster (twee olympische medailles, vier keer Tour de France) een uitdaging in de sport waarvan ze als tiener kortstondig gecharmeerd was.

Hedrick (27) zag schaatsen als zijn kans op olympisch goud, de medaille die hij in skeelersport nimmer zou kunnen winnen. En voor Davis (22) was langebaan minder ongewoon dan velen hebben verondersteld. Shorttrack is zijn passie (hij was reserve bij de vorige Winterspelen), maar ook op de 400-meterbaan kon hij als tiener uit de voeten. In Turijn wil hij op beide disciplines uitkomen.

Voor Hedrick, Hughes en Klassen was de kennismaking met de langebaan een vernederende ervaring. Ze behoorden tot de besten in hun sport en werden plotseling gedegradeerd tot beginnelingen.

Klassen: 'Ik stond in het ijshockey bekend als de sterkste schaatser. Op de schaatsbaan werd ik door kinderen voorbij gereden.' Hughes: 'Ik was beroepsrenner. Bijna tien jaar had ik mijn geld verdiend met fietsen. Plotseling moest ik betalen om training te krijgen.'

Hedrick kon zó slecht tegen het ijs dat hij het aanvankelijk snel voor gezien hield. Zes jaar na zijn mislukte poging (en na de olympische zegetocht van voormalig skeeler Derek Parra) keerde hij pas terug op het ijs. Hij ontdekte, net als de twee Canadese vrouwen voor hem hadden gedaan, dat hardrijden op ijs, mits juist onderwezen, mogelijk was.

Hedrick en Hughes tartten met hun progressie de wetten van de schaatssport. Binnen een half jaar plaatsten beiden zich voor de World Cup. De rijdster uit Winnipeg won anderhalf jaar na haar eerste ijstrainingen op de 5 kilometer brons bij de Winterspelen. In datzelfde tijdsbestek lukte het de Texaan wereldkampioen allround te worden.

De voortgang van Klassen was minder spectaculair, maar niettemin opmerkelijk. Ze werd binnen een jaar geselecteerd voor de Canadese juniorenploeg en werkte zich vervolgens in drie jaar tijd op tot nummer één op de wereldranglijst aller tijden.

Een gemakkelijk sport dus, schaatsen?

Het drietal weigert die conclusie te trekken. Zij denken dat nieuwkomers het zwaar zullen krijgen, zeker als ze het tijdschema van Hedrick en Hughes in gedachten hebben. Geduld en ijver zijn een vereiste, om nog maar te zwijgen van de mysterieuze eigenschap die veelal wordt omschreven als 'gevoel voor het ijs'.

De Amerikaan en Canadese hebben dat laatste, net als Klassen, meegekregen in hun jonge jaren. Zij hebben veel ijshockey gespeeld. Davis heeft dankzij zijn liefde voor shorttrack, waarmee hij begon als zesjarige, vermoedelijk meer tijd op het ijs doorgebracht dan menig Nederlandse allrounder.

Die ervaring zou van doorslaggevende betekenis kunnen zijn. Hughes: 'Als je in je jeugd niet op ijs hebt gestaan, lijkt het me moeilijk daar gevoel voor te krijgen. Je moet met ijzers overweg kunnen.'

Hoe zwaar ijstijd werkelijk weegt, zal blijken uit de prestaties van het groeiend aantal skeelers dat in navolging van Hedrick naar het ijs trekt. Sommigen werpen volgens de Texaan de ijzers al snel gefrustreerd terzijde. Maar hij verwacht dat steeds meer atleten zullen volharden in hun ambitie.

'Het is bijna niemand opgevallen, maar vorig weekeinde bij de World Cup in Baselga stonden een stuk of acht skeelers van wereldklasse te kijken. En er debuteerden er ook een paar. Hun tijden waren vergelijkbaar met de mijne, in mijn eerste World Cup twee jaar geleden. Ze komen, daar kun je van op aan.'

Individueel talent zal uiteindelijk de doorslag geven, menen Hedrick, Hughes, Klassen en Davis. Hoewel zij sceptisch zijn over de kansen van groepen sporters, geloven ze in de mogelijkheden van de enkele buitenstaander. Nieuwkomers durven onorthodox te zijn. Zowel fysiek als mentaal kan dat voordelig zijn.

Zo denkt Davis dat hij schaatsen met shorttrack moet combineren om succes te hebben.

Van jongs af aan heeft hij een voorkeur gehad voor de kleine ovaal, waarmee hij als kind in Chicago kennismaakte. Het liefst zou hij slagen in die sport. Maar zijn grootste succes, de wereldtitel 1500 meter, heeft hij behaald in schaatsen.

'Ik had vroeger een hekel aan de langebaan', zegt de donkere Amerikaan die door zijn moeder, de drijvende kracht achter zijn carrière, toch het ijs werd opgestuurd. Zij vond dat hij meerdere disciplines moest beheersen. 'Het verveelde me. Maar ik volgde de seizoenen. In september, oktober en november shorttrack, dan ruim twee maanden langebaan en dan weer shorttrack.'

Aan dat ijzeren ritme dankt hij zijn huidige succes, meent Davis. Shorttrack dwingt hem op één dag soms wel zes keer een 500 of 1000 meter te rijden. De bocht kent dankzij die sport geen geheimen voor hem. En hij kan racen tegen een opponent, niet alleen tegen de klok.

'Het helpt, dat is zeker. Maar niet iedere shorttracker kan de combinatie aan. Laatst heeft iemand het geprobeerd. Hij dacht: ik ben beter dan Shani in shorttrack dus de langebaan zal ik ook wel kunnen. Ik heb hem vernederd.'

Klassen, wereldkampioene allround in 2003, schrijft haar welslagen op het ijs deels toe aan haar ijshockeyverleden. Ze speelde tot haar vijftiende in de hoogste jeugdteams, met jongens. Weekhartigheid werd niet geduld.

'Ik trainde al jong heel hard op ijshockey', herinnert de wereldkampioene allround 2003 zich. 'We trainden bijna dagelijks. De coaches waren keihard, heel anders dan in schaatsen. Ik heb in het ijshockey echt leren werken. Daardoor is mijn mentaliteit nu nog steeds anders dan die van veel schaatsers.'

Voor Hedrick en Hughes staat helemaal buiten kijf dat zij hun kracht en uithoudingsvermogen danken aan skeeleren en wielrennen. Zij zijn langere afstanden gewend dan 5 en 10 kilometer. De Canadese beschouwt 5 kilometer zelfs als 'een sprint'.

'Ik weet dat ik me voor het eerst voor de World Cup 3 kilometer probeerde te plaatsen. Ik moest 4.15 rijden, maar ik kwam ten val in de laatste bocht. Ik finishte in 4.23. Officieel mag je in Canada dan opnieuw rijden, maar niemand dacht dat ik dat zou doen. Ik zou nooit in een tweede poging 4.15 kunnen rijden. Veertig minuten later ben ik opnieuw gestart. Het is me gelukt.'

Uit hun palmarès putten Hedrick en Hughes bovendien veel zelfvertrouwen. Zij denken als kampioenen en durven op hun instinct te varen. Beide hebben al eens een coach terzijde geschoven, omdat zijn aanpak niet beviel. Vaste elementen uit de schaats training, zoals sprongen of krachttraining, laten ze met een gerust hart schieten. Davis doet hetzelfde. Hij heeft niet eens een vaste coach.

Hedrick: 'Ik ben beroepsatleet sinds mijn zestiende. Ik doe het op mijn manier. Daarom noemen ze me De Uitzondering.' Davis: 'Ik doe gewoon mijn eigen ding. Ik ben niet gek. Wie dat denkt, snapt het niet. Ik doe waar ik van hou. Hou kan dat nou gek zijn?'

Hun succes heeft er niet toe geleid dat ze zijn gaan neerkijken op de schaatsen. Ze kunnen zich niet vinden in de gedachte dat het niveau niet hoog kan zijn als spotten met de tradities resulteert in wereldtitels, zoals hun voormalige collega's denken.

En ze zeggen dat ze geen toneel spelen – wie toegeeft dat schaatsen simpel is, doet immers afbreuk aan zijn eigen prestaties.

Davis, Hedrick en Klassen erkennen wel dat zij geen enkele schaatser kennen die in korte tijd wereldtitels zou kunnen veroveren in shorttrack, skeeleren of ijshockey. Alleen in de wielersport, zo toont het verleden aan, maken schaatsers een kans.

Maar dat gegeven staat los van het niveau van de schaatssport, menen ze. Ze bezweren: schaatsen lijkt alleen gemakkelijk.

Hedrick: 'Misschien zijn de aantallen atleten niet zo groot als in andere sporten. Maar de competitie is wel heel sterk. In schaatsen kun je niet alles winnen, zoals in skeeleren.'

Davis: 'Schaatsen is geen grap. Ik ben een getraind atleet. Ik heb nooit iets anders gedaan dan schaatsen. Er is geen reden om neer te kijken op de sport, omdat ik win.'

Hughes: 'Ik heb Touretappes gereden, uren achtereen op de fiets gezeten. Maar ik heb nog nooit zoveel pijn geleden als op een 5 kilometer. Schaatsen oogt simpel, maar dat is een illusie. Wie denkt dat het werkelijk simpel is, maakt een vergissing. Een begrijpelijke vergissing, maar toch: een vergissing.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden