Raprock, het ergste mixgenre uit de jaren negentig, beleeft een revival. En dat is goed te verklaren

De botsing van hiphop, rap en rockgitaren laat popzalen ouderwets ontploffen.

We hadden nattigheid kunnen, en misschien wel moeten voelen. Want de festivalzomer van 2017 was al een tikje zorgwekkend. Op Pinkpop zag het poppubliek de wedergeboorte van de keihard rockende rapband Rage Against the Machine (van de enórme jarennegentighit Killing in the Name) en hiphopgrootheid Public Enemy (Fight the Power), in de nieuwe 'supergroep' Prophets of Rage. Op Lowlands werd daarna een vuistpompend feest gevierd in de grootste podiumtent, bij de ook al tot leven gewekte hiphoprock van Cypress Hill. 'Insane in the membrane, insane in the brain!' Alsof er geen 25 jaar verstreken waren, daar op de festivalweide vol bonkende hiphop bij wreed scheurende metalgitaren.

Nu konden we die curiositeiten nog wegzetten als nostalgie van rare oude bazen die zo nodig nog een keer een rondje wereld willen maken. Maar inmiddels is de paniek toegeslagen. Luister naar de nieuwe plaat Broke van het jonge Britse bandje Astroid Boys, en ren gillend de straat op. Jawel: de raprock of rapmetal lijkt echt terug te keren. Het meest gevreesde fusiegenre van de jaren negentig, dat de hardnekkigste metalhead van zijn hobby af hielp, kruipt als een virus door de afspeellijsten. En smeedt opnieuw twee wezensvreemde grootheden aan elkaar; rock en hiphop. Water en vuur. We zijn er mooi klaar mee.

De popjaren negentig begonnen min of meer als een muzikale grap toen de metalband Anthrax en de hiphopkoningen van Public Enemy hun novelty-track Bring the Noise MTV op slingerden. Chuck D die afgemeten rapte op de al net zo hakkende metalriffs van gitarist Scott Ian: een wiskundige formule had je er niet voor nodig om de boel aan elkaar te lappen, maar vreemd klonk het wel. De heren waren natuurlijk geïnspireerd geraakt door de vierkante eighties-hiphop van de Beastie Boys en het nummer Walk this Way van hiphopband Run DMC en hardrockers Aerosmith, dat al in 1986 in elkaar werd geknutseld volgens min of meer hetzelfde procedé: hiphopbeat inclusief scratchende draaitafel, en daar dan een simpel rockriffje van een noot of vijf tussengemetseld. Raprock avant-la-lettre.

De hellepoorten gingen open. Raprock werd een hype, eerst bij nog best voortreffelijke bands als Rage Against the Machine en Biohazard en natuurlijk onze eigen raprockpioniers van Urban Dance Squad. Daarna bij Cypress Hill en de boosheidsbrigade van Ice-T en zijn band Body Count. U herinnert zich het maatschappijontwrichtende Cop Killer uit 1992 nog.

De hiphop ging aan de haal met de rammende rockriff, en andersom. Een metalband als Limp Bizkit mat zich een hysterische hiphopflow aan, en vooral het spervuur van bits rockende raps van zanger Fred Durst stuitte de puristische metalheads tegen de borst. Omdat de geliefde en dus recalcitrante metal in deze outfit toch te veel klonk als hitparade- en radiopop. En omdat de overdreven furieuze raps van vooral de witte rockers klonk alsof ze er net iets te veel hun best op hadden gedaan. Een beetje krom, soms, en een beetje nep.

Bovendien zagen de clips van Limp Bizkit en genregenoten, met door achterbuurten stuiterende cabrio's en omgekeerde petjes en bandana's om de witte koppies, er gewoon een beetje gek uit. De vrijage van gezegende blanke rockboys met zwarte straatcultuur werkte op de lachspieren.

Hoe groot het genre ook werd in de jaren negentig, mede door de opkomst van de grunge verdween de raprock door de zijdeur van de popgeschiedenis. Nieuwe heavy rockbands als Linkin Park en Deftones gebruikten nog wel elementen uit de vermaledijde stijlenmix, maar legden zich in de jaren nul toch vooral toe op wat smaakvollere, emo-achtige radiometal, zonder het al te opzichtige rapwerk.

De hiphop kwam duidelijk als overwinnaar uit het slagveld van de raprock. De laatste jaren - het zal u niet ontgaan zijn - werd hiphop de dominante stroming in de pop, en rock is door vele popkenners zo goed als dood verklaard. De puntige gitaarmuziek in tweeminutenliedjes heeft het afgelegd tegen de beats en bassen uit de malende machines van de hiphop en de dance.

Tot nu toe dus. Misschien is een eerste verklaring voor de wedergeboorte van de raprock wel te vinden in de teloorgang van die rock, de afgelopen jaren. Linksom of rechtsom proberen de geniepig striemende gitaren altijd weer een weg te vinden naar onze oren. En als het dus niet meer lukt via de brede snelweg van de rock, dan maar langs de zijpaden van de popmuziek.

Neem bijvoorbeeld die Astroid Boys, uit Cardiff. Zij vonden een manier om hun Britse straathiphop, of 'grime', nog meer stootkracht te geven door er weer wat ouderwetse punk- en metalgitaren aan toe te voegen. Hun mededelingen, zoals die in het nummer Dirt, komen daardoor aan als een stomp in de buik, net als die woeste declamaties van Body Count in de jaren negentig. En als je het zo bekijkt liggen de punkrock of metal en de hiphop natuurlijk ook niet zó ver uit elkaar. In beide genres proberen de makers tenslotte iets duidelijk te maken in soms niet al te zachtzinnige bewoordingen. De gitaren in de hiphop kunnen dienen als extra uitroepteken.

En daarmee kun je dus ook nog ouderwets een zaal laten ontploffen, zoals twee weken geleden gebeurde in de Groningse popzaal Vera. De Astroid Boys werden daar in ieder geval met open armen - en door de lucht zwiepende benen - ontvangen. Een knokkende mosh pit bij een hiphopshow: het was even geleden, maar voelde al bijna weer als vanouds.

Het publiek klapte ook al opgewekt bloedend op elkaar bij de concerten van Prophets of Rage en Cypress Hill. Alsof er weer een nieuwe bron van energie was ontdekt bij die kernfusie van hiphop en rock. En je zult het altijd zien: gaat ergens een vlammetje branden in de pop, dan trekt dat daarna als lopend vuur de wereld over. Ineens horen we overal raprock (zie de afspeellijst bij dit verhaal op volkskrant.nl), van Groot-Brittannië tot de Verenigde Staten, en van Rusland tot Polen.

Metalbandjes als Ded, Lethal Injektion en Danger Kids spelen weer vrijuit en zonder gêne raprock, soms zelfs met ingehuurde rappers en al. Luister naar het nummer Snap van Lethal Injektion met rapper Crooked I en reis terug in de tijd. En als je zo door de raprock-playlist wandelt, dan moet je toch ook toegeven dat het best enerverend klinkt. De vermoeidheid van het genre uit de jaren negentig lijkt in ieder geval wat weggetrokken, en het begin van een revival heeft natuurlijk sowieso iets opgewekts. Mooi neveneffect: een oud raprocknummer als Nookie van Limp Bizkit klinkt met frisse revivaloren eigenlijk ontzettend leuk. Verdomd: er was niets mis mee!

Tegelijk is ook in de Amerikaanse hiphop een nieuwe troepenbeweging gesignaleerd. Het samengaan van rock en rap is hier subtieler dan in de heavy metal, maar niet minder boeiend. Goed, het hiphopduo Ho99o9 uit Newark, New Jersey mengde al een tijdje keiharde death metal en punk met rap, en dat op een helemaal niet zo gevoelige manier. Maar de vorig jaar overleden Lil Peep bijvoorbeeld bracht op zijn invloedrijke plaat Come On Over When You're Sober Pt. 1 gitaren in de hiphop, in liedjes die een soort mengvorm lijken van emorock en hiphop. Lil Peep samplede zelfs bands als Slayer en Avenged Sevenfold, en de aan een overdosis overleden rapper (zie inzet) noemde Kurt Cobain van Nirvana als een van zijn grote inspirators.

Het Amerikaanse muziekblog Pitchfork signaleerde eind vorig jaar al een 'onwaarschijnlijke opleving van de raprock', in de hiphop van Lil Peep, Lil Uzi Vert en bijvoorbeeld Lil Aaron, die een rockende gitaarband als Panic at the Disco aanhaalt in zijn hiphop. Horrorrappers Ghostemane en de Suicide Boys maken korte, twee minuten durende hiphoptracks als punkliedjes, niet per se met zagende gitaren, maar met een zelfde zeggingskracht en uitstraling. Wie foto's van deze jongens bekijkt, ziet in een oogopslag hoe punkrock en hiphop samengaan.

En die fusie zet zich voort in het live-circuit, waar nu de wonderlijkste allianties ontstaan. De hiphopband Ho99o9 speelde vorig jaar al in het voorprogramma van de mainstream-metalband Avenged Sevenfold. En op het grootste metalfestival van Nederland, FortaRock, staat dit jaar de raprock van Ice-T's Body Count geprogrammeerd.

Of de raprockrevival doorzet of eenzelfde snelle aftocht maakt als eind jaren negentig, valt te bezien. Onze huidige 'inclusieve' tijden, waarin iedereen het met iedereen zou moeten doen en waarin grote opwinding bovendien het belangrijkste levensgevoel lijkt, zijn er in ieder geval rijp voor. En dus steken wij toch maar vast, een beetje aarzelend, dat vuistje in de lucht.


OUDE BEKENDEN, NIEUWE GEZICHTEN

Body Count
De grote aanjager van de snijdende rapmetal was in de vroege jaren negentig de band Body Count van rapper Ice-T. Het nummer Cop Killer uit 1992 schreef geschiedenis, omdat de track uiteindelijk door Ice-T zelf van de debuutplaat werd verwijderd, in een sterk staaltje zelfcensuur. Vorig jaar keerde Body Count terug met Bloodlust. Een best leuke plaat, met bijvoorbeeld de sterke rapmetalballade This is why we ride. De track Black Hoodie werd zelfs genomineerd voor een Grammy Award in de categorie Best Metal Performance.

Lil Peep
De dood van rapper en songwriter Lil Peep kwam vorig jaar hard aan in de hiphopwereld. Lil Peep, echte naam Gustav Elijah 'Gus' Åhr, stierf op 15 november aan de gevolgen van een overdosis. Hij leek de grote belofte van een nieuwe stroming in de hiphop, die 'emorock' mengde met raps over adolescente angsten en twijfels. De plaat Come on over when you're sober Pt. 1 was net voor zijn dood verschenen en geldt nu als testament van de rapper. Het nummer Better Off (Dying) heeft in elk geval een naargeestige lading gekregen.

Astroid Boys
De veelkoppige vriendenclub Astroid Boys uit Cardiff, Wales voert een nieuwe lichting bands aan die keiharde metal- en hardcoregitaren mengen met rauwe hiphop en de diepe bassen uit de Britse dubstep. Het album Broke uit september vorig jaar is een echte revivalplaat voor de raprock of rapmetal, en bij nummers als het energieke en vrolijkmakende Dirt denk je echt even dat het nog wat gaat worden, met die wedergeboorte van het gevreesde menggenre uit de jaren negentig.

WOODSTOCK '99
De teloorgang van de raprock werd in 1999 ingezet op het Amerikaanse festival Woodstock '99. Er traden veel raprock- en rapmetalbands aan, zoals Limp Bizkit, Korn en Rage Against the Machine. Het publiek kon de weelde niet aan en sloopte het festivalterrein. Er braken massale vechtpartijen uit en er werden zelfs verkrachtingen gemeld. De raprock kreeg door deze excessen een zeer slechte naam en het genre verdween daarna snel uit de mainstream.

Broke van Astroid Boys is verschenen bij Sony Music. Bloodlust van Body Count is verschenen bij Century Media Records. Body Count speelt 1/6 op festival FortaRock in het Goffertpark, Nijmegen. De bij dit stuk behorende afspeellijst is te beluisteren via volkskrant.nl

Dan Witz: Big mosh pit. Olieverf op doek.© Beeld Dan Witz, courtesy of thegarageamsterdam.com
Body Count Beeld RV
Lil Peep Beeld RV- Kristyna Archer, courtesy of We Care a Lot PR
Astroid Boys Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden