Papa doet mee met de bevalling - en andere stukken over modern vaderschap

Het beeld van de man wiens hand fijngeknepen wordt en die slechts scheldkanonnades van zijn barende vrouw aanhoort is achterhaald. Volgens onderzoek van het Delftse Reinier de Graaf-ziekenhuis steunt 97 procent van de mannen hun partner tijdens het bevallen en ruim 87 procent van de 3500 respondenten beoordeelt de rol van de partner tijdens de bevalling met een 8 of hoger. Als een vrouw tijdens haar bevalling de juiste steun krijgt, kijkt ze aanzienlijk positiever terug op dat moment.

Een beetje man volgt tegenwoordig een bevallingscursus en weet precies wat de spildraai inhoudt en wanneer de uitdrijvingsfase begint. Maar ook buiten de bevalling is de vader al lang niet meer dat hulpeloze wezen aan de zijlijn van het ouderschap. De Gids verzamelende de interessantste Volkskrant-artikelen over de veranderende rol van het vaderschap.

Vaders  zijn beschermender dan moeders

Vaders hebben de moeders ingehaald. Ze halen kinderen vaker uit bomen, zijn vaker niet te harden voor leerkrachten en vermijden op alle gebieden vaker het risico. Uit onderzoek van VeiligheidNL en Stichting Opvoeden.nl blijkt dat vaders hun kinderen tegenwoordig veel minder stimuleren om risicovol te spelen dan de moeders. En niet zo’n beetje ook. Van de moeders moedigt nu zo’n 30 procent hun kind aan om risicovol te spelen, tegenover 16 procent van de vaders. Voorheen was je een man als je je kind extra uitdaagde, kennelijk is het nu juist mannelijk om te laten zien hoe goed je wel niet in staat bent om je kind te beschermen. Lees hier de column van psycholoog Steven Pont over de ‘poekie-poekie-pedagogiek’ van papa’s.

Lees hier het stuk – of bekijk de video - van Volkskrant-redacteuren Noël van Bemmel en Tonie Mudde die een geheel andere opvoedstrategie hanteren voor hun dochters: de één lekker wild, de ander voorzichtig.

Ook vaders kunnen een postnatale depressies krijgen

Dat een postnatale depressie niets dan doffe ellende betekent, weten veel moeders. Maar dat leed blijft niet tot hen beperkt. Lange tijd werd een postnatale depressie gezien als iets typisch vrouwelijks, maar er komt steeds meer serieuze aandacht voor mannen die hieraan lijden. Vooral bij mannen die zeer betrokken zijn bij de zwangerschap en veel tijd doorbrengen met hun kinderen blijkt het testosteronniveau te dalen. Hormonale veranderingen zijn mogelijk een risico voor het krijgen van een postnatale depressie. 

Daarnaast geldt die andere grote risicofactor, de ingrijpende levensverandering,  net zo goed voor de man als voor de vrouw. Zestig jaar geleden was de rolverdeling tussen man en vrouw duidelijk: hij was kostwinner, zij zorgde voor de kinderen. Tegenwoordig zijn mannen meer betrokken bij de opvoeding en moeten zij er net zo goed midden in de nacht uit om met een huilende baby rond te sjouwen. Het overkwam deze mannen: 'Ik wilde de perfecte werknemer zijn, vriend en echtgenoot. Ook nog de ideale vader, was de druppel'.

De hersenen van vaders veranderen

Decennialang zeiden biologen dat de natuurlijke rol van de vader niet veel meer is dan die van zaadleverancier. Een wijfje bevruchten en weer door, zonder enige interesse in het nageslacht. Inmiddels weten we dat er ook een biologische basis is voor vaderliefde en dat vaders een hormoonspiegel hebben die helemaal niet zo veel van de vrouw verschilt. Zowel bij moeders als bij vaders worden bepaalde hersengebieden actief bij de komst van een kind. Een biologische verwantschap met het kind hoeft er niet eens te zijn; ook bijvoorbeeld de hersenen van homoseksuele adoptieparen veranderen. Met name het hersendeel de amygdala wordt beduidend actiever bij verse vaders. Dit is een soort schakelpaneel voor emotionele prikkels in de hersenen, dat een belangrijke rol speelt bij de verzorging van kinderen.

Lees ook de column van schrijver en gastcolumnist Murat Isik hierover, die zijn leven ingrijpend zag veranderen door de komst van zijn zoon. ‘Mijn levenlang ben ik al een nachtdier en stel ik het moment van naar bed gaan zo lang mogelijk uit. Maar nu ik er tegenwoordig in de ochtenden vaak al om zes uur uit moet om mijn zoon te voeden, beginnen de korte nachten me op te breken. Nu ik ook nog eens weet dat mijn testosteronniveau is gedaald en dat dit enkele gegeven al tot een depressie kan leiden, besef ik dat het tijd is voor bezinning.’

Waar blijft dan het lange vaderschapsverlof?

Met al deze kennis is het eigenlijk tamelijk bizar dat in Nederland het vaderschapsverlof nog steeds weinig voorstelt. In elk Europees land is het ouderschapsverlof anders geregeld. We hebben vier daarvan uitgelicht: Nederland, Polen, Zweden en Spanje.  De Zweedse regering streeft ernaar dat het ouderschapsverlof gelijk wordt verdeeld over vaders en moeders; de Zweden hebben gelijkheid van man en vrouw immers hoog in het vaandel staan. 

Lees ook deze interviews met jonge vaders over het belang van vaderschapsverlof. 'Meteen 'volle bak' meedoen, genieten van de eerste intense dagen en niet op de bank slapen om te voorkomen dat je de volgende dag als een zombie op je werk zit.' Marketingmedewerker Tim van de Rijdt (35) uit Driebergen is wel te spreken over Googles vier weken-verlofregeling voor partners. ‘Vier weken vrij maakte het verschil. Je wordt dan gedwongen werk over te dragen, waardoor je er echt los van komt en kunt genieten van de eerste ontwikkelingen van je kind.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.