de gids klimaatgids

Overstappen naar een groene bank, heeft dat zin? En is het echt zoveel gedoe?

Beeld Sophia Twigt

Groen bankieren zit in de lift: steeds meer mensen kiezen voor een duurzame bank als Triodos of ASN. Maar hoe werkt dat eigenlijk, overstappen naar een groene bank? En maakt het wel echt een verschil? We zetten de belangrijkste overwegingen op een rij.

Volgens de Eerlijke Bankwijzer, een platform van organisaties als Oxfam Novib en Milieudefensie, zijn er voor duurzaam bankieren in Nederland twee koplopers: Triodos Bank en ASN. Het antroposofische Triodos is zelfstandig en opgericht in 1980. ASN is een voormalige vakbondsbank en onderdeel van de genationaliseerde Volksbank. Beide banken zijn nu nog relatief klein, maar groeien hard en drukken hun stempel op de sector. 

Toen de ING vorig jaar aankondigde ceo Ralph Hamers ruim 50 procent salarisverhoging te willen geven, liep het zelfs even storm bij de duurzame concurrenten. Zowel Triodos als ASN kreeg binnen een maand zo’n tienduizend nieuwe klanten. Daarmee hebben ze nu samen bijna anderhalf miljoen rekeninghouders. 

Toch aarzelen ook nog veel mensen. Een op de vijf Nederlanders zou willen overstappen naar een duurzame bank. Maar meer dan de helft van die groep doet dat niet uit angst dat het te veel gedoe gaat opleveren, bleek eerder dit jaar uit onderzoek van de Consumentenbond. Maakt het uit waar je bankiert? Wat zijn de verschillen tussen de banken? En hoeveel gedoe is het echt?

Wat doen traditionele banken met je geld?

De eerste vraag: heeft het echt zin om over te stappen naar een duurzame bank? Kort antwoord: ja, dat maakt zeker uit. Traditionele banken timmeren weliswaar aan de (groene) weg – zo financiert ING windparken, werkt de Rabobank aan duurzame palmolie en investeert ABN Amro in de circulaire economie – maar de verschillen blijven groot.

KLIMAATGIDS

Test je eigen gedrag met de Volkskrant-klimaatquiz. Meer stukken over groener leven, huist-tuin en keuken-klimaatdilemma’s en handige tips op volkskrant.nl/klimaatgids 

Neem bijvoorbeeld het klimaat. Uit onderzoek van de Eerlijke Bankwijzer vorig jaar bleek dat de ING en ABN Amro, twee jaar na het klimaatakkoord van Parijs, nog steeds meer dan viervijfde van hun energieleningen in de fossiele sector hadden. De Rabobank was beter op weg, met ongeveer de helft aan leningen in duurzame energie. Triodos en ASN hadden het Parijsakkoord niet nodig: die investeren al langere tijd alleen maar in duurzame energie.

Uit een ander onderzoek van de Eerlijke Bankwijzer bleek dat ABN Amro, ING en Rabobank tussen 2013 en 2016 samen zo’n 9 miljard euro investeerden in de vijftien meest dieronvriendelijke vleesbedrijven van ons land, waaronder plofkipfabrieken. Peter Ras, oprichter van de Eerlijke Bankwijzer, ziet dan ook nog een lange weg te gaan voor bijvoorbeeld de Rabobank. ‘De Rabobank doet best wat, organiseert bijvoorbeeld veel gesprekken in de sector. Maar wij kijken naar de huidige feiten, en die zijn duidelijk: momenteel zijn ze gewoon marktleider in de financiering van bio-industrie.’

Groene banken leggen de lat voor duurzaam bankieren steeds hoger

De meeste banken lenen geld aan wie maar kan betalen, met bepaalde uitzonderingen. Zo leent ABN geen geld uit voor olie- en gaswinning in het noordpoolgebied, weigert de Rabobank financiering voor gaswinning onder de Waddenzee en kondigde ING aan dat ze private wapenhandelaren de deur gaat wijzen.

De duurzame banken hebben ook zo’n ‘uitsluitingsbeleid’, maar werken vooral omgekeerd. Zij kiezen actief uit waar ze wél in willen investeren, met het oog op een positieve impact. Zo financiert ASN het Windpark Krammer bij Bruinisse, Zeeland. Dit windpark wordt gebouwd door een burgercoöperatie. Triodos maakte het project Schoonschip mogelijk, een ‘zelfvoorzienende wijk’ van 47 drijvende woningen. Dit project dreigde in eerste instantie tussen wal en schip te vallen, omdat de huidige wetgeving niet klaar is voor dergelijke doe-het-zelf-projecten voor duurzaamheid op het water. 

ASN wil bovendien een aanjaagrol hebben in de bankenwereld en is oprichter en voortrekker van het Platform Carbon Accounting Financials, een samenwerkingsverband van banken om de CO2-uitstoot van hun investeringen te meten en openbaar te maken. Triodos speelde op zijn beurt een voortrekkersrol om banken zichzelf harde CO2-eisen te laten opleggen in het Klimaatakkoord. Zo worden ook de traditionele banken langzaam meegetrokken richting duurzaamheid.

Waar gaat dat geld heen?

Bij traditionele banken is het een hele zoektocht om uit te vinden waar je geld precies voor wordt gebruikt, dit in tegenstelling tot bij de duurzame banken. Zowel ASN als Triodos hebben op hun website een overzicht staan van de bedrijven en projecten waar ze het geld van hun klanten in steken. Triodos is een allrounder in de duurzame sector: zonne- en windenergie, particuliere hypotheken, gezondheidszorg, duurzaam vastgoed, maar ook kunst en cultuur, en andere maatschappelijke projecten worden bediend. ASN richt zich meer op woningen en staatsleningen: bijna de helft van het toevertrouwde geld zit in hypotheken. Daar zit een flinke ambitie achter: ASN-moeder Volksbank wil een klimaatneutrale bank worden en ASN heeft de deadline daarvoor al op 2030 gesteld.

Ook Triodos hamert op duurzaamheid bij de vastgoedinvesteringen. Zo eist de bank bij zakelijke leningen dat het vastgoed ofwel al duurzaam is, ofwel duurzaam wordt herontwikkeld. Daarbij hanteert de bank strikte eisen. Minstens een A-label voor commercieel vastgoed, minstens B voor monumenten, die vaak moeilijker te isoleren zijn. Koen Jonker, hoofd communicatie van Triodos Bank Nederland: ‘Liefst investeren wij in vastgoed dat nu nog niet zo duurzaam is, onder de voorwaarde dat het dan wordt verbeterd tot onze eisen. Zo wordt het geld van onze spaarders daadwerkelijk in beweging gebracht.’

Hoe zit het met de service bij deze kleinere banken?

De twee duurzame banken scoren hoog wat service betreft. In juni gaf de Consumentenbond de ASN een 9,1 en Triodos een 8,9 voor hun dienstverlening, waarmee ze zilver en brons wonnen – op nummer één stond de Regiobank met een 9,3. Dit ondanks dat ze allebei maar één kantoor hebben (Triodos in Zeist, ASN in Den Haag). Bankieren gebeurt dus online, schriftelijk of telefonisch.

En met bankzaken zoals creditcards en hypotheken?

Bankieren is meer dan alleen een betaalrekening. ASN biedt een creditcard aan, Triodos verwijst daarvoor door naar een andere organisatie. Beide bieden een hypotheek aan, met rentekorting voor wie het huis beter isoleert of anderszins duurzamer maakt. Op de spaarrekeningen krijgt de klant nauwelijks of geen rente, net als bij de andere banken.

Overstappen, veel gedoe?

‘Bang voor gedoe’ is waarom veel mensen de overstap naar een duurzame bank nog niet wagen, bleek uit het onderzoek van de Consumentenbond. Is dat terecht? Kort en goed: het blijft een klus, maar de banken doen er alles aan om het steeds makkelijker te maken. Het enige wat nog steeds niet kan is het meenemen van je rekeningnummer. Dat gaat voorlopig ook niet gebeuren, want de IBAN bevat de naam van de bank en is dus niet overdraagbaar.

Voor de meeste overstapperikelen is er nu de Overstapserviceeen automatisch systeem tussen banken dat ervoor zorgt dat overschrijvingen en acceptgiro’s automatisch naar het nieuwe rekeningnummer worden doorgestuurd. Dat gebeurt dertien maanden lang, zodat alle jaarlijkse overschrijvingen minstens één keer langskomen. De ASN heeft daarnaast een speciaal Overstapteam en een functie om het oude adressenbestand in één keer over te zetten. 

Voor wie zijn geld op groen wil zetten: een overstap-stappenplan

1.Open een rekening bij de bank van je keuze, en vraag de Overstapservice aan.

2.Maak een overzicht van alle producten die aan je rekening gekoppeld zijn, zoals spaarrekeningen, creditcards en hypotheken. Vraag je nieuwe bank of die kunnen worden overgezet.

3.Automatische incasso’s worden door de Overstapservice overgezet. Periodieke overboekingen moet je zelf wijzigen. Download dus een lijst van periodieke overboekingen van je oude rekening, of vraag de klantenservice om dit voor je te doen. Wijzig deze naar het nieuwe rekeningnummer.

4.Download ook alle af- en bijschrijvingen van je oude bank. Handig als je nog eens iets moet terugzoeken.

5.Geef je nieuwe rekeningnummer door aan je werkgever, uitkeringsinstantie, verzekeraar e.d.. Dit kan met de Overstapkaarten die je van je nieuwe bank ontvangt.

6.Zet een aantekening in je agenda om begin volgend jaar te checken dat je oude bank je een jaaroverzicht stuurt, en om dan je oude rekening te beëindigen.

DUURZAAMHEIDSTIPS

Ook handig: zowel Triodos als ASN hebben een pakket met tips over duurzaamheid op hun website.

Wat voor duurzaam bankieren geldt, geldt net zo goed voor duurzaam beleggen. Veel mensen willen wel, maar wagen desondanks de sprong niet. Gebrek aan informatie is daarbij een grote hinderpaal. Minder rendement? Dat blijkt ook aardig mee te vallen. En ook hier geldt: hoewel er steeds meer groene fondsen komen, zijn Triodos en ASN toch vaak net wat donkergroener. Of zoals ze bij Triodos zeggen: ‘Duurzaam bankieren is bij ons geen aparte afdeling. Het is de hele bank.’

Serie over duurzaam gedrag

Op vliegvakantie, een mals biefstukje, lekker lang douchen: je weet inmiddels wel dat veel dingen die je leuk vindt, niet zo goed zijn voor het klimaat. Hoe kun je groenere keuzes maken, zonder het gevoel te hebben dat je van alles moet opgeven? Deze klimaatgids helpt je op weg. www.volkskrant.nl/klimaatgids.

Of doe de test om te kijken hoe goed je al bezig bent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden